مسجد قبا: تفاوت میان نسخه‌ها

۸ بایت اضافه‌شده ،  ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲
جز
تمیزکاری
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (تمیزکاری)
خط ۱: خط ۱:
'''مسجد قبا''' اولین [[مسجد]]<nowiki/>ی است که توسط پیامبر (صلی الله علیه و آله) بنا گردید.
'''مسجد قبا''' اولین [[مسجد]]<nowiki/>ی است که توسط پیامبر (صلی الله علیه و آله) بنا گردید.


==موقعیت جغرافیایی==
== موقعیت جغرافیایی ==
منطقه قبا در فاصله شش کیلومتری جنوب [[مسجد النبی|مسجد النبی]](صلی الله علیه و آله) واقع است و از نقاط خوش آب و هوا و از مناطق زراعی و پرآب اطراف مدینه به شمار می‌آید. به همین دلیل نخلستان‌های زیادی در قبا وجود داشته و دارد. مردم این منطقه، که به نام طایفه بنو عمرو بن عوف شناخته می‌شدند، به دلیل واقع شدن قبا در جنوب شهر مدینه و در واقع سر راه مکه به مدینه، نخستین استقبال‏ کنندگان از [[مهاجرین|مهاجرین]] و نیز شخص [[رسول خدا]](صلی الله علیه وآله) در وقت هجرت بودند.
منطقه قبا در فاصله شش کیلومتری جنوب [[مسجد النبی|مسجد النبی]](صلی الله علیه و آله) واقع است و از نقاط خوش آب و هوا و از مناطق زراعی و پرآب اطراف مدینه به شمار می‌آید. به همین دلیل نخلستان‌های زیادی در قبا وجود داشته و دارد. مردم این منطقه، که به نام طایفه بنو عمرو بن عوف شناخته می‌شدند، به دلیل واقع شدن قبا در جنوب شهر مدینه و در واقع سر راه مکه به مدینه، نخستین استقبال‏ کنندگان از [[مهاجرین|مهاجرین]] و نیز شخص [[رسول خدا]](صلی الله علیه وآله) در وقت هجرت بودند.


پیش از آمدن رسول خدا(صلی الله علیه وآله)، شماری از مهاجران که از [[مکه]] به [[مدینه|مدینه]] آمدند، به طور موقت در قبا سکونت گزیدند. پس از آن که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) به قبا آمدند، چند روزی در آن‌جا توقف کرده و آن‌گاه که خانواده آن حضرت، همراه علی بن ابی‌طالب(علیه السلام) به ایشان پیوستند، راهیِ محل اصلی یثرب، یعنی جایی که امروزه مسجد النبی(صلی الله علیه وآله) قرار دارد، شدند.
پیش از آمدن رسول خدا(صلی الله علیه وآله)، شماری از مهاجران که از [[مکه]] به [[مدینه|مدینه]] آمدند، به طور موقت در قبا سکونت گزیدند. پس از آن که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) به قبا آمدند، چند روزی در آن‌جا توقف کرده و آن‌گاه که خانواده آن حضرت، همراه علی بن ابی‌طالب(علیه السلام) به ایشان پیوستند، راهیِ محل اصلی یثرب، یعنی جایی که امروزه مسجد النبی(صلی الله علیه وآله) قرار دارد، شدند.


==تاریخ بنای مسجد==
== تاریخ بنای مسجد ==
در چند روزی که پیامبر(صلی الله علیه وآله) در قبا بود، مسجدی در این ناحیه بنا کرد که طی آن، تنها دیواری از سنگ‌های حرّه بر گرد آن کشیده شد. تا زمان توسعه ولید بن عبدالملک مسجد سقف نداشت و اگر هم داشت، از همان شاخه‌های خرما بود.
در چند روزی که پیامبر(صلی الله علیه وآله) در قبا بود، مسجدی در این ناحیه بنا کرد که طی آن، تنها دیواری از سنگ‌های حرّه بر گرد آن کشیده شد. تا زمان توسعه ولید بن عبدالملک مسجد سقف نداشت و اگر هم داشت، از همان شاخه‌های خرما بود.


خط ۱۳: خط ۱۳:
رسول خدا(صلی الله علیه وآله) بعدها نیز که در مرکز مدینه ساکن شد، هر هفته، گاه روزهای شنبه و گاه دوشنبه به قبا می‏ آمد و در این مسجد نماز می‏ گزارد. ابن شَبّه نوشته است: «إنَّ النَّبی (صلی الله علیه وآله) کانَ یَأتِی قُباء یَوْمَ الإثْنَین.»<ref> التاریخ القویم لمکّة و بیت الله الکریم، ج۱، ص۲۶۴.</ref>
رسول خدا(صلی الله علیه وآله) بعدها نیز که در مرکز مدینه ساکن شد، هر هفته، گاه روزهای شنبه و گاه دوشنبه به قبا می‏ آمد و در این مسجد نماز می‏ گزارد. ابن شَبّه نوشته است: «إنَّ النَّبی (صلی الله علیه وآله) کانَ یَأتِی قُباء یَوْمَ الإثْنَین.»<ref> التاریخ القویم لمکّة و بیت الله الکریم، ج۱، ص۲۶۴.</ref>


==مسجد قبا در قرآن==
== مسجد قبا در قرآن ==
بنا به [[روایات|روایات]] فراوان، مسجد قبا مصداق [[آیه|آیه]] «... لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَی التَّقْوی مِنْ أَوَّلِ یَوْم أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِیهِ...»<ref> توبه/سوره۹، آیه۱۰۸.   </ref> می‏باشد. این آیه اشاره به این نکته دارد که این مسجد از روز نخست بر پایه [[تقوا]] ساخته شد و لذا سزاوار است تا رسول خدا(صلی الله علیه وآله) در این مسجد نماز بگزارد. به سبب نزول این آیه در شأن مسجد قبا، در آن زمان، مسجد یاد شده را به نام «مسجد التقوی» می‏شناختند.<ref> تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۵۵. </ref> این آیه در برابر [[مسجد ضرار]] نازل شد که برخلاف مسجد قبا که بر پایه تقوا ساخته شده بود، مسجد ضرار بر پایه نفاق و اختلاف بنا گردید. تعبیر «مِنْ اَوَّلِ یَوْم» به معنای همان روز تأسیس مسجد است که با نیت خالص بنا نهاده شد.
بنا به [[روایات|روایات]] فراوان، مسجد قبا مصداق [[آیه|آیه]] «... لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَی التَّقْوی مِنْ أَوَّلِ یَوْم أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِیهِ...»<ref> توبه/سوره۹، آیه۱۰۸. </ref> می‏باشد. این آیه اشاره به این نکته دارد که این مسجد از روز نخست بر پایه [[تقوا]] ساخته شد و لذا سزاوار است تا رسول خدا(صلی الله علیه وآله) در این مسجد نماز بگزارد. به سبب نزول این آیه در شأن مسجد قبا، در آن زمان، مسجد یاد شده را به نام «مسجد التقوی» می‏شناختند.<ref> تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۵۵. </ref> این آیه در برابر [[مسجد ضرار]] نازل شد که برخلاف مسجد قبا که بر پایه تقوا ساخته شده بود، مسجد ضرار بر پایه نفاق و اختلاف بنا گردید. تعبیر «مِنْ اَوَّلِ یَوْم» به معنای همان روز تأسیس مسجد است که با نیت خالص بنا نهاده شد.


همچنین نقل شده است که آیه «... فِیهِ رِجالٌ یُحِبُّونَ أَنْ یَتَطَهَّرُوا وَ اللهُ یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ»<ref>توبه/سوره۹، آیه۱۰۸. </ref> در شأن نمازگزاران مسجد قبا نازل شده است. این آیه در کنار آیاتی که اشاره به اقدام منافقان در ساختن مسجد ضرار دارد، در سوره توبه آمده و مربوط به سال نهم هجری، اندکی پیش از جنگ تبوک است.
همچنین نقل شده است که آیه «... فِیهِ رِجالٌ یُحِبُّونَ أَنْ یَتَطَهَّرُوا وَ اللهُ یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ»<ref>توبه/سوره۹، آیه۱۰۸. </ref> در شأن نمازگزاران مسجد قبا نازل شده است. این آیه در کنار آیاتی که اشاره به اقدام منافقان در ساختن مسجد ضرار دارد، در سوره توبه آمده و مربوط به سال نهم هجری، اندکی پیش از جنگ تبوک است.
خط ۲۰: خط ۲۰:
یاقوت حِمَوی در اوایل قرن هفتم هجری نوشته است که مسجد ضرار در برابر مسجد قبا ساخته شد و تا به امروز ویرانه آن باقی است. زائرانی که برای زیارت مسجد قبا به این ناحیه می ‏آیند، به مسجد ضرار هم سری زده و با زدن لگدی به آن، از آنجا می‏گذرند.<ref>معجم البلدان، ج۴، ص۳۰۲، ذیل مدخل قبا. </ref>
یاقوت حِمَوی در اوایل قرن هفتم هجری نوشته است که مسجد ضرار در برابر مسجد قبا ساخته شد و تا به امروز ویرانه آن باقی است. زائرانی که برای زیارت مسجد قبا به این ناحیه می ‏آیند، به مسجد ضرار هم سری زده و با زدن لگدی به آن، از آنجا می‏گذرند.<ref>معجم البلدان، ج۴، ص۳۰۲، ذیل مدخل قبا. </ref>


==تجدید بنای مسجد قبا==
== تجدید بنای مسجد قبا ==
عمربن عبدالعزیز در آخرین دهه قرن اول هجری، به دستور ولید بنای اولیه مسجد قبا را خراب کرد و از نو بنایی استوار برپا ساخت و برای آن رواق‌هایی نیز افزود.
عمربن عبدالعزیز در آخرین دهه قرن اول هجری، به دستور ولید بنای اولیه مسجد قبا را خراب کرد و از نو بنایی استوار برپا ساخت و برای آن رواق‌هایی نیز افزود.


مسجد قبا بعدها به دست جمال الدین ابو منصور اصفهانی، یکی از وزرای حکّام موصل، در سال ۵۵۵ قمری بازسازی شد. آثار این وزیر در تمامی مکه و مدینه دیده می‏شود.
مسجد قبا بعدها به دست جمال الدین ابو منصور اصفهانی، یکی از وزرای حکّام موصل، در سال ۵۵۵ قمری بازسازی شد. آثار این وزیر در تمامی مکه و مدینه دیده می‏شود.


==توسعه مسجد قبا در قرن اخیر==
== توسعه مسجد قبا در قرن اخیر ==
مسجد قبا همیشه مورد توجه [[مسلمانان]] بوده و بارها تعمیرات اساسی در آن انجام شده است. در سال ۱۳۸۸ قمری ملک فیصل رواق‏های آن را در جهت شرقی مسجد توسعه داد.
مسجد قبا همیشه مورد توجه [[مسلمانان]] بوده و بارها تعمیرات اساسی در آن انجام شده است. در سال ۱۳۸۸ قمری ملک فیصل رواق‏های آن را در جهت شرقی مسجد توسعه داد.


بنای جدید آن، که در ۲۶ صفر سال ۱۴۰۶ قمری به پایان رسید، در شکل معماری جدید خود، یکی از مهم‏ترین و زیباترین مساجدی است که در مدینه منوره قرار دارد. در بنای فعلی چهار مناره برای این مسجد در نظر گرفته شده که هر کدام ۴۷ متر طول دارد. مساحت تقریبی آن و بناهای جانبی مربوط به آن، در محدوده‏ای به مساحت ۱۳۵۰۰ متر مربع می‏باشد که بر اساس محاسبات معماران آن، گنجایش بیست هزار نمازگزار را دارد.
بنای جدید آن، که در ۲۶ صفر سال ۱۴۰۶ قمری به پایان رسید، در شکل معماری جدید خود، یکی از مهم‏ترین و زیباترین مساجدی است که در مدینه منوره قرار دارد. در بنای فعلی چهار مناره برای این مسجد در نظر گرفته شده که هر کدام ۴۷ متر طول دارد. مساحت تقریبی آن و بناهای جانبی مربوط به آن، در محدوده‏ای به مساحت ۱۳۵۰۰ متر مربع می‏باشد که بر اساس محاسبات معماران آن، گنجایش بیست هزار نمازگزار را دارد.


==ثواب نماز در مسجد قبا==
== ثواب نماز در مسجد قبا ==
به هر روی، مسجد قبا نخستین مسجدی است که رسول الله(صلی الله علیه وآله) آن را بنا کرد. آن حضرت درباره [[نماز]] خواندن در مسجد قبا فرمود: «مَنْ تَطَهَّرَ فی بَیْتِهِ ثُمَّ أتی مَسْجِدَ قُباء فَصلّی فِیهِ رَکْعَتَیْن کانَ کأجْرِ عُمْرة<ref> تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۴۰.   </ref>؛ کسی که در خانه اش [[وضو]] بگیرد، آنگاه به مسجد قبا درآید و دو رکعت نماز بگزارد، ثواب یک [[عمره]] را برده است.»
به هر روی، مسجد قبا نخستین مسجدی است که رسول الله(صلی الله علیه وآله) آن را بنا کرد. آن حضرت درباره [[نماز]] خواندن در مسجد قبا فرمود: «مَنْ تَطَهَّرَ فی بَیْتِهِ ثُمَّ أتی مَسْجِدَ قُباء فَصلّی فِیهِ رَکْعَتَیْن کانَ کأجْرِ عُمْرة<ref> تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۴۰. </ref>؛ کسی که در خانه اش [[وضو]] بگیرد، آنگاه به مسجد قبا درآید و دو رکعت نماز بگزارد، ثواب یک [[عمره]] را برده است.»


در حدیث دیگری هم آمده است: «کانَ النَّبِیُّ(صلی الله علیه وآله) یَأتِی مَسْجِدَ قُباء راکباً وَ ماشِیاً فَیُصَلّی فِیهِ رَکْعَتَیْن<ref>کتاب مسلم، باب فضل مسجد قبا، ح۱۳۹۹.</ref>؛ رسول خدا، گاه پیاده و گاه سواره به مسجد قبا می‏آمد و دو رکعت نماز در آن می ‏خواند.»
در حدیث دیگری هم آمده است: «کانَ النَّبِیُّ(صلی الله علیه وآله) یَأتِی مَسْجِدَ قُباء راکباً وَ ماشِیاً فَیُصَلّی فِیهِ رَکْعَتَیْن<ref>کتاب مسلم، باب فضل مسجد قبا، ح۱۳۹۹.</ref>؛ رسول خدا، گاه پیاده و گاه سواره به مسجد قبا می‏آمد و دو رکعت نماز در آن می ‏خواند.»


==منبع==
== منبع ==
[https://kordestan.haj.ir/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/%D8%A7%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3%D9%87/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%82%D8%A8%D8%A7 سایت حج و زیارت استان کردستان]
[https://kordestan.haj.ir/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/%D8%A7%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3%D9%87/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%82%D8%A8%D8%A7 سایت حج و زیارت استان کردستان]


۴٬۹۳۳

ویرایش