تیممعملی عبادی است که در مواردی به جای وضو یا غسل واجب می‌شود. کلمه تیمم در قرآن كریم به صورت فعل و در روایات در هیئت‌هاى مختلف فعلى و اسمى بكار رفته است. دو آیه در قرآن و بیش از ۲۲۰ روایت در جوامع حدیثی به موارد وجوب و شرایط آن پرداخته‌اند. طهارت به دوگونه اختیارى و اضطرارى تقسیم مى‌شود. اولى طهارت با آب است كه به صورت وضو یا غسل انجام مى‌گیرد و دومى، طهارت با خاك است كه تیمم نامیده مى‌شود.

Ambox clock.svg


نویسنده این صفحه در حال ویرایش عمیق است.

یکی از نویسندگان مداخل ویکی وحدت مشغول ویرایش در این صفحه می باشد. این علامت در اینجا درج گردیده تا نمایانگر لزوم باقی گذاشتن صفحه در حال خود است. لطفا تا زمانی که این علامت را نویسنده کنونی بر نداشته است، از ویرایش این صفحه خودداری نمائید.
آخرین مرتبه این صفحه در تاریخ زیر تغییر یافته است: ۰۸:۰۵، ۲۴ اوت ۲۰۲۲؛


تیمم
تیمم
نام تَیَمُّم

بنابراین حقیقت تیمم، طهارت اضطرارى است یعنى طهارت بدل از وضو یا غسل در مواردى كه عقلا یا شرعا امكان تحصیل طهارت با آب وجود ندارد، براى بجا آوردن نماز و دیگر عبادات مشروط به طهارت از اسباب، شرایط و احكام تیمم در باب طهارت سخن رفته است.

تیمم چیست

تَیَمُّم عملی عبادی است که در مواردی به جای وضو یا غسل واجب می شود.

فلسفه تیمم

بسیاری می‌پرسند دست زدن به روی خاك و به پیشانی و پشت دست‌‌ها كشیدن چه فایده‌ای می‌تواند داشته باشد؟ به خصوص اینكه می‌دانیم بسیاری از خاك‌ها آلوده‌اند و ناقل میكروب‌ها. در پاسخ این گونه ایرادها باید به دو نكته توجه داشت:

  1. فایده اخلاقی: تیمّم یكی از عبادات است، و روح عبادت به معنی واقعی كلمه در آن منعكس می‌باشد زیرا انسان پیشانی خود را كه شریفترین عضو بدن است با دستی كه بر خاك زده لمس می‌كند تا فروتنی و تواضع خود را در پیشگاه او آشكار سازد یعنی پیشانی من و همچنین دست‌‌های من در برابر تو تا آخرین حد خاضع و متواضعند، و به دنبال این كار متوجه نماز و یا سایر عباداتی كه مشروط به وضو و غسل است می‌شود و به این ترتیب «در پرورش روح تواضع و عبودیت و شكرگزاری بندگان اثر می‌گذارد.
  2. فایده بهداشتی: امروز ثابت شده كه خاك به خاطر داشتن باكتری‌های فراوان می‌تواند آلودگی‌ها را از بین ببرد این باكتری‌ها كه كار آنها تجزیه كردن مواد آلی و از بین بردن انواع عفونت‌ها است معمولاً در سطح زمین و اعماق كم كه از هوا و نور آفتاب بهتر می‌توانند استفاده كنند فراوانند به همین دلیل هنگامی كه لاشه‌های حیوانات و یا بدن انسان پس از مردن زیر خاك دفن می‌شود و همچنین مواد آلوده گوناگونی كه روی زمین‌ها می‌باشد در مدت نسبتاً كوتاهی تجزیه شده و بر اثر حمله باكتری‌ها كانون عفونت از هم متلاشی می‌گردد مسلم است اگر این خاصیت در خاك نبود كره زمین در مدت كوتاهی مبدل به یك كانون عفونت می‌شد اصولاً خاك خاصیتی شبیه مواد «آنتی بیوتیك» دارد و تأثیر آن در كشتن میكروب‌ها فوق العاده زیاد است.

بنابراین خاك پاك نه تنها آلوده نیست بلكه از بین برنده آلودگی‌ها است و می‌تواند از این نظر تا حدودی جانشین آب شود، با این تفاوت كه آب حلاّل است، یعنی میكروب‌ها را حل كرده و با خود می‌برد ولی خاك میكرب‌كش است. اما باید توجه داشت كه خاك تیمم كاملاّ پاك باشد همان طور كه قرآن در تعبیر جالب خود می‌‌گوید:(طیباً). قابل توجه این كه تعبیر به (صعید) كه از ماده (صعود) گرفته شده اشاره به این است كه بهتر است خاك‌های سطح زمین برای این كار انتخاب شود همان خاك‌هایی كه در معرض تابش آفتاب و مملوّ از هوا و باكتری‌های میكروب‌كش است اگر چنین خاكی طیب و پاكیزه نیز بود تیمم با آن اثرات فوق را دارد بدون اینكه كمترین زیانی داشته باشد.

درمواردی که باید کرد

  1. پیدا نکردن آب
  2. سختی بیش از حد
  3. ترس از ضرر
  4. احتیاج به آب برای حفظ جان
  5. نیاز به آب برای تطهیر
  6. نداشتن آب مباح
  7. نداشتن وقت برای وضو یا غسل

مراحل تیمم

  1. ابتدا به قصد انجام امر خدا، کف دو دست را بر چیزی که تیمم بر آن صحیح است می زنیم(بعضی مراجع تقلید کمی ضربه داشتن دست‌ها را ضروری می دانند، نه این که به آرامی دستها را بر خاک قرار دهیم).
  2. کف دو دست را بر پیشانی از ابتدای محل رشد مو تا ابروها(و روی ابرو طبق برخی فتاوا) می کشیم(موهای سر نباید مانع ایجاد کنند).
  3. تمام کف دست چپ را بر تمام پشت دست راست از مُچ تا نوک انگشتان می کشیم.
  4. همین کار را برای دست چپ تکرار می کنیم.
  5. بعضی مراجع معتقد هستند پیش از مسح دست‌ها( مرحله۳) لازم است کف دست ها یک بار ديگر بر زمین زده شوند و بعضی ديگر علاوه بر چهار مرحله فوق، معتقد هستند کف دست‌ها یکبار ديگر بر زمین زده شده و بر پشت دو دست کشیده شوند. (یعنی مراحل ۱، ۳ و ۴ مجددا انجام شوند).

پانویس