سید محمد تیجانی سماوی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز (تمیزکاری)
 
(۳۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<div class="wikiInfo">[[پرونده:سید محمد تیجانی سماوی.jpg|جایگزین=سید محمد تیجانی سماوی|بندانگشتی|سید محمد تیجانی سماوی]]
{{جعبه اطلاعات شخصیت
{| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
| عنوان =
!نام
| تصویر = سید محمد تیجانی سماوی.jpg
!سید محمد تیجانی سماوی
| نام =
|-
| نام‌های دیگر = {{فهرست جعبه افقی |دکتر تیجانی |سیدمحمد تیجانی }}
|نام‎های دیگر
| سال تولد = ۱۹۳۶ م
|دکتر تیجانی
| تاریخ تولد =
|-
| محل تولد = {{فهرست جعبه افقی |[[تونس]] |شهر قفصه }}
| سال درگذشت =  
| تاریخ درگذشت =  
| محل درگذشت =
| استادان =
| شاگردان =
| دین = [[اسلام]]
| مذهب = [[مذهب شیعه|شیعه]]
| آثار = {{فهرست جعبه افقی |آنگاه هدایت شدم (ثم اهتدیت) |[[اهل بیت|اهل‌بیت]] کلید مشکل‌ها |همراه با راستگویان |از آگاهان بپرسید |راه نجات سفرها |خاطرات }}
| فعالیت‌ها =
| وبگاه =
}}


|-
'''سید محمد تیجانی سماوی''' (زاده [[تونس|کشور تونس]]) اسلام‌شناس مشهور و رهبر [[مذهب شیعه|شیعیان]] [[تونس]] و استاد دانشگاه سوربن [[فرانسه]] که [[مذهب]] خود را از [[اهل سنت و جماعت|اهل‌سنت]] به [[مذهب شیعه|تشیع]] تغییر داده است.
|متولد
دکتر تیجانی ابتدا [[مذهب مالکی|مالکی‌مذهب]] بود. وی پس از سفری به [[عربستان سعودی|عربستان]] به [[وهابیت]] متمایل شد و به تبلیغ عقاید وهابیان مشغول شد. اما در پی آشنایی با یکی از استادان دانشگاه [[بغداد]] به [[عراق]] سفر کرد. او در این سفر با علمای [[مذهب شیعه|شیعه]] دیدار و گفتگو کرد و با عقاید شیعیان آشنا گردید و پس از تحقیق، [[مذهب شیعه]] را برگزید. او پس از پذیرفتن مذهب شیعه آثاری در دفاع از شیعه نوشت و در [[کتاب ثم اهتدیت]] ماجرای شیعه شدن خود و دیدارهایش با علمای شیعه را گزارش کرده است. شیعه شدنِ تیجانی با واکنش‌های مختلفی از سوی [[وهابیت|وهابیان]] مواجه شد.
|۱۹۳۶ میلادی
به گفته تیجانی کتاب‌های المراجعات و النص و الاجتهاد اثر شرف‌الدین و نیز [[سید محمد باقر صدر|سید محمدباقر صدر]] از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] شیعه بیشترین تأثیر را در شیعه شدن وی داشته‌اند.
|-
|محل تولد
|شهر قفصه در جنوب تونس
|-
|تحصیلات
|دکترای بین‌المللی از دانشگاه سوربن فرانسه
|-
|رحلت
|در قید حیات
|-
|تالیفات
|آنگاه هدایت شدم، اهل بیت کلید مشکل‌ها، همراه با راستگویان، از آگاهان بپرسید، راه نجات سفرها و خاطرات


|-
== ولادت و تحصیلات ==
محمد تیجانی سماوی در سال ۱۹۳۶م در شهر قفصه در جنوب تونس متولد شد<ref>[http://al-mostabserin.com/persian/87 زندگی‌نامه سید محمد تیجانی]</ref>. به گفته تیجانی خاندان او اصالتاً اهل سماوه عراق بودند که در زمان عباسیان به شمال آفریقا مهاجرت کردند<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>.


|}
=== تحصیلات ===
</div>
مرحله دبیرستان را در همان‌جا گذراند و سپس در دانشکده علم و صنعت ادامه تحصیل داد و به رتبه مهندسی نایل آمد. او از کودکی به معارف دینی علاقه فراوانی داشت و با استعداد فوق‌العاده‌ای که داشت در علم و تقوی معروف گردید و در همان سنین جوانی [[امام جماعت]] شهر شد و تدریس [[تفسیر]] و [[فقه]] نیز می‌نمود<ref>[http://al-mostabserin.com/persian/87 زندگی‌نامه سید محمد تیجانی]</ref>.
'''[[سید محمد تیجانی سماوی]] (زاده ۱۹۳۶ میلادی در [[تونس]]) اسلام‌شناس مشهور و رهبر شیعیان تونس و استاد دانشگاه سوربن فرانسه که مذهب خود را از اهل‌سنت به تشیع تغییر داده است.'''


دکتر تیجانی ابتدا مالکی‌مذهب بود. وی پس از سفری به عربستان به وهابیت متمایل شد و به تبلیغ عقاید وهابیان مشغول شد. اما در پی آشنایی با یکی از استادان دانشگاه بغداد به عراق سفر کرد. او در این سفر با علمای شیعه دیدار و گفتگو کرد و با عقاید شیعیان آشنا گردید و پس از تحقیق، مذهب شیعه را برگزید. او پس از پذیرفتن مذهب شیعه آثاری در دفاع از شیعه نوشت و در کتاب «ثم اهتدیت» ماجرای شیعه شدن خود و دیدارهایش با علمای شیعه را گزارش کرده است. شیعه شدنِ تیجانی با واکنش‌های مختلفی از سوی وهابیان مواجه شد.
تیجانی در دوره کودکی نصف [[قرآن]] را حفظ کرد. از این‌رو در ماه‌های [[رمضان]] به عنوان امام در [[نماز تراویح]] شرکت می‌کرد<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۱۱-۱۲.</ref>. به گفته وی نام تیجانی برگرفته از ‌طریقت تیجانی‌ است که در [[تونس]]، [[مراکش]]، [[الجزایر]]، [[لیبی]]، [[سودان]]، [[مصر]] و... رایج است. آنان بر این باورند که همه مشایخ و اولیاء الله علم خود را از یکدیگر گرفته‌اند به جز شیخ احمد تیجانی که علمش را مستقیما از [[محمد بن عبد‌الله (خاتم الانبیا)|پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم)]] گرفته است<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۱۲-۱۳.</ref>.
تیجانی تحصیلات مقدماتی را طی دو یا سه سال در [[دانشگاه زیتونیه تونس]] گذراند<ref>«مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»</ref>.
وی مسافرت‌های متعددی به [[جمهوری عربی مصر|مصر]]، [[حجاز]]، [[عراق]] و کشورهای دیگر برای کسب معرفت و آگاهی و ادای [[حج]] و [[عمره مفرده|عمره]] داشته است که در همین مسافرت‌ها و برخوردها به حقانیت [[مذهب شیعه]] پی برده و رسماً [[مذهب شیعه|تشیع]] خود را اعلام نموده است. وی در پی اذیت و آزار رژیم [[تونس]] از آن کشور به [[پاریس]] مهاجرت کرد<ref>[http://al-mostabserin.com/persian/87 زندگی‌نامه سید محمد تیجانی]</ref>.


به گفته تیجانی کتاب‌های المراجعات و النص و الاجتهاد اثر شرف‌الدین و نیز سید محمدباقر صدر از مراجع تقلید شیعه بیشترین تأثیر را در شیعه شدن وی داشته‌اند.
او به مدارس فرانکو عربی (فرانسوی-عربی) رفت. سپس استادیار مؤسسۀ پیش‌دانشگاهی یوسبای شد و حدود ۱۷ سال در آنجا تدریس کرد<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>.


=ولادت و تحصیلات=
تیجانی بیش از هشت سال در [[دانشگاه سوربن]] و مؤسسه تحصیلات عالی پاریس، به بررسی تطبیقی میان [[دین|ادیان]] به‌ویژه [[ادیان توحیدی]] پرداخت و با اخذ مدرک کارشناسی تحقیقات تخصصی در این زمینه از دانشگاه سوربن فارغ‌التحصیل شد. سپس در رشته [[فلسفه]] و [[علوم انسانی]] و پس از آن در رشته تخصصی تاریخ و [[فرق و مذاهب اسلامی|مذاهب اسلامی]] از این دانشگاه دکترای بین‌المللی دریافت کرد. موضوع رساله دکتری او ‌اندیشه اسلامی در [[نهج‌ البلاغه|نهج‌البلاغه]] بود از این‌رو نهج‌البلاغه را به زبان فرانسوی ترجمه کرد. وی پس از اخذ دکتری یک سال در دانشگاه سوربن و سه سال هم در مؤسسۀ بالزام در پاریس به تدریس پرداخت<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>.
محمد تیجانی سماوی در سال ۱۹۳۶م در شهر قفصه در جنوب تونس متولد شد. <ref>[http://al-mostabserin.com/persian/87 زندگی‌نامه سید محمد تیجانی]</ref> به گفته تیجانی خاندان او اصالتاً اهل سماوه عراق بودند که در زمان عباسیان به شمال آفریقا مهاجرت کردند.<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>


=== تحصیلات: ===
== برگزیدن مذهب شیعه ==
مرحلۀ دبیرستان را در همان‌جا گذراند و سپس در دانشکدۀ علم و صنعت ادامۀ تحصیل داد و به رتبۀ مهندسی نایل آمد. او از کودکی به معارف دینی علاقۀ فراوانی داشت و با استعداد فوق‌العاده‌ای که داشت در علم و تقوی معروف گردید و در همان سنین جوانی امام جماعت شهر شد و تدریس تفسیر و فقه نیز می‌نمود.<ref>[http://al-mostabserin.com/persian/87 زندگی‌نامه سید محمد تیجانی]</ref>
[[پرونده:آنگاه که هدایت شدم.jpg|200px|بی‌قاب|چپ]]
تیجانی مالکی‌مذهب بود<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۲۸-۲۹.</ref>. او در سال ۱۹۶۴م در کنفراسی در [[مکه]] در ارتباط با عرب‌های [[مسلمان]] شرکت کرد و در این سفر به [[وهابیت]] متمایل شد و پس از آن به تبلیغ عقاید آنان مشغول شد<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۱۶-۱۷.</ref>. تیجانی در سفری که به [[بیروت]] داشت، با یکی از اساتید شیعه دانشگاه [[بغداد]] به نام منعم آشنا شد. او در این دیدار شیعیان را به [[کفر]] و شرک متهم کرد اما منعم، او را برای آشنایی با تشیع به عراق دعوت کرد.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۲۹-۳۱.</ref> تیجانی دعوت منعم را پذیرفت و در سفر به [[عراق]] به [[زیارت]] حرم [[علی بن ابی طالب|امام علی(علیه السلام)]]، حرم [[کاظمین]] و مرقد [[عبدالقادر گیلانی|شیخ عبدالقادر گیلانی]] رفت و با برخی از علمای شیعه دیدار کرد<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۴۵-۴۶.</ref>. دیدار با [[سید ابوالقاسم خوئی|آیت‌الله خویی]] و [[سید محمد باقر صدر|سید محمدباقر صدر]] از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] شیعه سبب شد برخی از باورهای او درباره [[مذهب شیعه|شیعیان]] اصلاح شود و به سوالاتش پاسخ داده شود<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۴۹.</ref>. او از تأثیر علمای شیعه به‌ویژه سید محمدباقر صدر بر خود سخن گفته است و در [[کتاب ثم اهتدیت]] این دیدارها، سؤالات مطرح شده و پاسخ‌های آیت‌الله صدر را گزارش کرده است<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۵۳-۶۰.</ref>.


تیجانی در دوره کودکی نصف قرآن را حفظ کرد. از این‌رو در ماه‌های رمضان به عنوان امام در نماز تراویح شرکت می‌کرد.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۱۱-۱۲.</ref> به گفته وی نام تیجانی برگرفته از ‌طریقت تیجانی‌ است که در [[تونس]]، [[مراکش]]، [[الجزایر (الجزائر)|الجزایر]]، [[لیبی]]، [[سودان]]، [[مصر]] و... رایج است. آنان بر این باورند که همه مشایخ و اولیاء الله علم خود را از یکدیگر گرفته‌اند به جز شیخ احمد تیجانی که علمش را مستقیما از پیامبر اسلام(ص) گرفته است.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۱۲-۱۳.</ref>
تیجانی بعد دیداری که با علمای شیعه در [[نجف]] داشت، برای رسیدن به حقیقت، به پژوهش پرداخت. وی در‌این‌باره گفته است: «‌با خود پیمان بستم، احادیث صحیحی را که مورد اتفاق [[مذهب شیعه|شیعه]] و [[اهل سنت و جماعت|سنی]] است، مدرک و مستندِ قطعی قرار دهم و احادیثی که یک فرقه منهای فرق دیگر، به آن اعتماد کرده را، کنار بگذارم<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۷۶.</ref>. او به مطالعه در مورد عقاید شیعه پرداخت. مهم‌ترین کتابی که وی را در این مسأله تحت تأثیر قرار داده [[کتاب‌های المراجعات]] و [[کتاب النص و الاجتهاد|النص و الاجتهاد]] نوشته [[سید عبدالحسین شرف ‌‌الدین]] بوده است<ref> تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۷۵.</ref>.
تیجانی تحصیلات مقدماتی را طی دو یا سه سال در دانشگاه زیتونیه تونس گذراند.<ref>«مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»</ref>
وی مسافرت‌های متعددی به مصر، حجاز، عراق و کشورهای دیگر برای کسب معرفت و آگاهی و ادای حج و عمره داشته است که در همین مسافرت‌ها و برخوردها به حقانیت مذهب شیعه پی برده و رسماً تشیع خود را اعلام نموده است. وی در پی اذیت و آزار رژیم تونس از آن کشور به پاریس مهاجرت کرد.<ref>[http://al-mostabserin.com/persian/87 زندگی‌نامه سید محمد تیجانی]</ref>


او به مدارس فرانکو عربی (فرانسوی-عربی) رفت. سپس استادیار مؤسسۀ پیش‌دانشگاهی یوسبای شد و حدود ۱۷ سال در آنجا تدریس کرد.<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>
== تالیفات ==
[[پرونده:سیدمحمد تیجانی - 3.jpg|250px|بی‌قاب|چپ]]
تیجانی پس از شیعه شدن، کتاب‌هایی در اثبات حقانیت [[مذهب شیعه|شیعه]] و رد نظریات [[اهل سنت و جماعت|اهل‌سنت]] نوشت که برخی از آنها عبارتند از.


تیجانی بیش از هشت سال در دانشگاه سوربن و مؤسسه تحصیلات عالی پاریس، به بررسی تطبیقی میان ادیان به‌ویژه ادیان توحیدی پرداخت و با اخذ مدرک کارشناسی تحقیقات تخصصی در این زمینه از دانشگاه سوربن فارغ‌التحصیل شد. سپس در رشته فلسفه و علوم انسانی و پس از آن در رشته تخصصی تاریخ و مذاهب اسلامی از این دانشگاه دکترای بین‌المللی دریافت کرد. موضوع رساله دکتری او ‌اندیشه اسلامی در [[نهج البلاغه]] بود از این‌رو نهج البلاغه را به زبان فرانسوی ترجمه کرد. وی پس از اخذ دکتری یک سال در دانشگاه سوربن و سه سال هم در مؤسسۀ بالزام در پاریس به تدریس پرداخت.<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>
«ثُمَّ اهْتَدَیتُ» تیجانی در این کتاب ماجرای تغییر [[مذهب]] خود از [[اهل سنت و جماعت|اهل‌سنت]] به [[مذهب شیعه|شیعه]] را نوشته است. او ضمن نقل زندگی‌نامه‌اش، ماجرای سفرش به عراق، دیدار و گفتگوهایش با عالمان شیعه را گزارش کرده است. نویسنده در این کتاب با استناد به احادیث اهل‌سنت، از عقاید مذهب شیعه دفاع کرده است. این کتاب به '''چهارده زبان''' ترجمه و چندین بار در [[جمهوری اسلامی ایران|ایران]] چاپ شده است. ترجمه فارسی آن «آنگاه هدایت شدم» نام دارد.
«اهل‌بیت کلید مشکل‌ها»، «اهل سنت واقعی»، «همراه با راستگویان»، «از آگاهان بپرسید»، «راه نجات» و «سفرها و خاطرات» از دیگر آثار او به شمار می‌رود<ref>«مجموعه کتاب‌های دکتر محمد تیجانی»</ref>. کتاب چکیده اندیشه‌ها خلاصه‌ای از شش کتاب تیجانی است که توسط حسین غفاری ساروی جمع‌آوری شده است<ref>[http://mtif.org/book/59885 «چکیده اندیشه‌ها»]</ref>.


=برگزیدن مذهب شیعه=
== واکنش‌ها ==
تیجانی مالکی‌مذهب بود.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۲۸-۲۹.</ref> او در سال ۱۹۶۴م در کنفراسی در مکه در ارتباط با عرب‌های مسلمان شرکت کرد و در این سفر به وهابیت متمایل شد و پس از آن به تبلیغ عقاید آنان مشغول شد.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۱۶-۱۷.</ref> تیجانی در سفری که به بیروت داشت، با یکی از اساتید شیعه دانشگاه بغداد به نام منعم آشنا شد. او در این دیدار شیعیان را به کفر و شرک متهم کرد اما منعم، او را برای آشنایی با تشیع به عراق دعوت کرد.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۲۹-۳۱.</ref> تیجانی دعوت منعم را پذیرفت و در سفر به عراق به زیارت حرم امام علی(ع)، حرم کاظمین و مرقد شیخ عبدالقادر گیلانی رفت و با برخی از علمای شیعه دیدار کرد.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۴۵-۴۶.</ref> دیدار با آیت‌الله خویی و سید محمدباقر صدر از مراجع تقلید شیعه سبب شد برخی از باورهای او درباره شیعیان اصلاح شود و به سوالاتش پاسخ داده شود.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۴۹.</ref> او از تأثیر علمای شیعه به‌ویژه سید محمدباقر صدر بر خود سخن گفته است و در کتاب ثم اهتدیت این دیدارها، سؤالات مطرح شده و پاسخ‌های آیت‌الله صدر را گزارش کرده است.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۵۳-۶۰.</ref>
تیجانی پس از نگارش کتاب‌هایی در اثبات حقانیت شیعه و رد و انکار عقاید [[وهابیت]]، مورد هجوم [[وهابیت|وهابی‌ها]] و [[آل سعود|سعودی‌ها]] قرار گرفت<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>. در ابتدا ادعا کردند که تیجانی سماوی نامی خیالی است که علمای شیعه درست کرده‌اند، سپس مدعی شدند که [[کتاب ثم اهتدیت]] کار [[رژیم صهیونیستی|اسرائیل]] است، تا مردم دچار تردید شوند. بعدها اعلام کردند که تیجانی نه [[مذهب شیعه|شیعه]] است و نه [[اهل سنت و جماعت|سنی]]، بلکه [[ارتداد|مرتد]] شده است<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>.


تیجانی بعد دیداری که با علمای شیعه در نجف داشت، برای رسیدن به حقیقت، به پژوهش پرداخت. وی در‌این‌باره گفته است: «‌با خود پیمان بستم، احادیث صحیحی را که مورد اتفاق شیعه و سنی است، مدرک و مستندِ قطعی قرار دهم و احادیثی که یک فرقه منهای فرق دیگر، به آن اعتماد کرده را، کنار بگذارم.<ref>تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۷۶.</ref> او به مطالعه در مورد عقاید شیعه پرداخت. مهمترین کتابی که وی را در این مسأله تحت تأثیر قرار داده کتاب‌های المراجعات و النص و الاجتهاد نوشته سید عبدالحسین شرف‌الدین بوده است.<ref> تیجانی، ثم اهتدیت، منشورات مدینة العلم، ص۷۵.</ref>
== جستارهای وابسته ==
* [[تونس]]
* [[عراق]]
* [[سید ابوالقاسم خوئی|آیت‌الله خویی]]
* [[سید محمد باقر صدر|سید محمدباقر صدر]]


=تالیفات=
تیجانی پس از شیعه شدن، کتاب‌هایی در اثبات حقانیت شیعه و رد نظریات اهل سنت نوشت که برخی از آنها عبارتند از.
«ثُمَّ اهْتَدَیتُ» تیجانی در این کتاب ماجرای تغییر مذهب خود از اهل سنت به شیعه را نوشته است. او ضمن نقل زندگی‌نامه‌اش، ماجرای سفرش به عراق، دیدار و گفتگوهایش با عالمان شیعه را گزارش کرده است. نویسنده در این کتاب با استناد به احادیث اهل سنت، از عقاید مذهب شیعه دفاع کرده است. این کتاب به چهارده زبان ترجمه و چندین بار در ایران چاپ شده است. ترجمه فارسی آن «آنگاه هدایت شدم» نام دارد.
«اهل‌بیت کلید مشکل‌ها»، «اهل سنت واقعی»، «همراه با راستگویان»، «از آگاهان بپرسید»، «راه نجات» و «سفرها و خاطرات» از دیگر آثار او به شمار می‌رود.<ref>«مجموعه کتاب‌های دکتر محمد تیجانی»</ref> کتاب چکیده اندیشه‌ها خلاصه‌ای از شش کتاب تیجانی است که توسط حسین غفاری ساروی جمع‌آوری شده است.<ref>[http://mtif.org/book/59885 «چکیده اندیشه‌ها»]</ref>
=واکنش‌ها=
تیجانی پس از نگارش کتاب‌هایی در اثبات حقانیت شیعه و رد و انکار عقاید وهابیت، مورد هجوم وهابی‌ها و سعودی‌ها قرار گرفت.<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref> در ابتدا ادعا کردند که تیجانی سماوی نامی خیالی است که علمای شیعه درست کرده‌اند، سپس مدعی شدند که کتاب ثم اهتدیت کار اسرائیل است، تا مردم دچار تردید شوند. بعدها اعلام کردند که تیجانی نه شیعه است و نه سنی، بلکه مرتد شده است.<ref>[http://sadeqnet.ir/content/12823 «مشروح مصاحبه فارس با علامه تیجانی سماوی»]</ref>
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


{{علمای اسلام}}
[[رده:عالمان]]
[[رده:عالمان]]
[[رده:عالمان شیعه]]
[[رده:عالمان شیعه]]
[[رده:شخصیت‌های دینی تونس]]
[[رده:شخصیت‌ها]]