پرش به محتوا

شوال: تفاوت میان نسخه‌ها

۷ بایت حذف‌شده ،  ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲
جز
تمیزکاری
جز (جایگزینی متن - 'آن‌ها' به 'آنها')
جز (تمیزکاری)
خط ۲۳: خط ۲۳:
</div>
</div>


'''ماه شوال''' دهمین ماه از ماه‌های قمری در تقویم اسلامی است. شوال ماهی بسیار مبارک است که نخستین روز آن مصادف با [[عید سعید فطر]] است و این عید نیز در حقیقت بزرگ‌ترین عید [[مسلمانان]] به شمار می‌رود. مسلمانان در سراسر جهان در این روز [[نماز عید فطر]] را به صورت جماعت به جای می‌آورند که این موضوع خود نمادی محکم از اتحاد و انسجام آنها در نقاط مختلف دنیا است. ماه شوال اعمال مربوط به خود را دارد که یکی از آنها خواندن سوره‌های مبارکی همچون [[سوره‌ انعام]]،[[سوره‌ یس]] و [[سوره‌ کهف|سوره‌ کهف]] است. باید توجه داشته باشیم که خواندن سوره‌های مبارک [[قرآن]] به تنهایی کافی نیست و افراد ضمن تلاوت این آیه‌های مبارک باید به معانی و مفاهیم نهفته در این آیات نیز توجه داشته باشند. [[دعا]] و [[استغفار]] کردن در ماه شوال نیز از جایگاه قابل تاملی در میان دینداران برخوردار است به گونه‌ای که اگر آنها تلاش کنند حالت معنویت ماه رمضان را پس از پایان این ماه با خود حفظ کنند، به درجه‌ای از اخلاص در ایمان دست پیدا خواهند کرد و کمتر گناهانی را مرتکب خواهند شد.  
'''ماه شوال''' دهمین ماه از ماه‌های قمری در تقویم اسلامی است. شوال ماهی بسیار مبارک است که نخستین روز آن مصادف با [[عید سعید فطر]] است و این عید نیز در حقیقت بزرگ‌ترین عید [[مسلمانان]] به شمار می‌رود. مسلمانان در سراسر جهان در این روز [[نماز عید فطر]] را به صورت جماعت به جای می‌آورند که این موضوع خود نمادی محکم از اتحاد و انسجام آنها در نقاط مختلف دنیا است. ماه شوال اعمال مربوط به خود را دارد که یکی از آنها خواندن سوره‌های مبارکی همچون [[سوره‌ انعام]]، [[سوره‌ یس]] و [[سوره‌ کهف|سوره‌ کهف]] است. باید توجه داشته باشیم که خواندن سوره‌های مبارک [[قرآن]] به تنهایی کافی نیست و افراد ضمن تلاوت این آیه‌های مبارک باید به معانی و مفاهیم نهفته در این آیات نیز توجه داشته باشند. [[دعا]] و [[استغفار]] کردن در ماه شوال نیز از جایگاه قابل تاملی در میان دینداران برخوردار است به گونه‌ای که اگر آنها تلاش کنند حالت معنویت ماه رمضان را پس از پایان این ماه با خود حفظ کنند، به درجه‌ای از اخلاص در ایمان دست پیدا خواهند کرد و کمتر گناهانی را مرتکب خواهند شد.  


=معنای شوال=
=معنای شوال=
خط ۳۶: خط ۳۶:
[[سید ابن طاووس]] درباره این ماه می‌گوید: «ورود در ماه شوال مانند ورود در [[رجب]] است و... زیرا "این ماه، [[حرام]] می‌باشد" و باید آن‌را با گفتار و کردار بزرگ بشماری مثل کسی که وارد شهر [[مکه]] تا [[مسجد اعظم]] آن می‌شود [و آن‌را بزرگ می‌دارد]...». <ref>ابن طاووس، على بن موسى، إقبال الأعمال، ج ‏1، ص 305، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1367ش</ref>
[[سید ابن طاووس]] درباره این ماه می‌گوید: «ورود در ماه شوال مانند ورود در [[رجب]] است و... زیرا "این ماه، [[حرام]] می‌باشد" و باید آن‌را با گفتار و کردار بزرگ بشماری مثل کسی که وارد شهر [[مکه]] تا [[مسجد اعظم]] آن می‌شود [و آن‌را بزرگ می‌دارد]...». <ref>ابن طاووس، على بن موسى، إقبال الأعمال، ج ‏1، ص 305، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1367ش</ref>


از متن بالا برداشت می‌شود که به عقیده سید ابن طاووس، شوال از ماه‌های حرام است، اما این عقیده‌ای خلاف مشهور است و در منابعی که جستجو کردیم، فرد دیگری چنین اعتقادی را مطرح نساخته است. البته شاید مستند ایشان در حرام دانستن ماه شوال روایتی باشد که این ماه را از ماه‌های حرام دانسته، اما [[محرّم]] را ماهی حرام نمی‌داند. <ref>«حرم الله الأشهر الحرم فی کتابه "یَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ" ثلاثة أشهر متوالیة و شهر مفرد للعمرة قال أبو عبدالله (ع): شوال و ذوالقعدة و ذوالحجة و رجب‏»؛ «خداوند، همان روزى که آسمانها و زمین را آفرید، چهار ماه را به خاطر زیارت این خانه حرام و غرق کرد. سه ماه را پى در پى ویژه حج ساخت که ماه شوّال و ذى قعده و ذى حجّه باشد و یک ماه تک را براى عمره مقرّر کرد که ماه رجب باشد»؛ عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، ج ‏2، ص 88، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، 1380ق؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‏4، ص 240، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق</ref>  
از متن بالا برداشت می‌شود که به عقیده سید ابن طاووس، شوال از ماه‌های حرام است، اما این عقیده‌ای خلاف مشهور است و در منابعی که جستجو کردیم، فرد دیگری چنین اعتقادی را مطرح نساخته است. البته شاید مستند ایشان در حرام دانستن ماه شوال روایتی باشد که این ماه را از ماه‌های حرام دانسته، اما [[محرّم]] را ماهی حرام نمی‌داند. <ref>«حرم الله الأشهر الحرم فی کتابه "یَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ" ثلاثة أشهر متوالیة و شهر مفرد للعمرة قال أبو عبدالله (ع): شوال و ذوالقعدة و ذوالحجة و رجب‏»؛ «خداوند، همان روزى که آسمانها و زمین را آفرید، چهار ماه را به خاطر زیارت این خانه حرام و غرق کرد. سه ماه را پى در پى ویژه حج ساخت که ماه شوّال و ذى قعده و ذى حجّه باشد و یک ماه تک را براى عمره مقرّر کرد که ماه رجب باشد»؛ عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، ج ‏2، ص 88، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، 1380ق؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‏4، ص 240، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق</ref>  


سند این روایت سندی حسن و قابل قبول است؛ ولی از جهت محتوا خلاف مشهور و متواتر بین [[شیعه]] و [[اهل سنت]] بوده <ref>مجلسی اول، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، ج ‏4، ص 131، قم، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، 1406ق</ref> و باید متن آن‌را توجیه و تأویل برد، چنان‌که برخی در صدد تأویل این روایت برآمده‌اند. <ref>فیض کاشانی، محمد محسن، الوافی، ج ‏12، ص 38، اصفهان، کتابخانه امام أمیر المؤمنین علی(ع)، چاپ اول، 1406ق</ref>
سند این روایت سندی حسن و قابل قبول است؛ ولی از جهت محتوا خلاف مشهور و متواتر بین [[شیعه]] و [[اهل سنت]] بوده <ref>مجلسی اول، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، ج ‏4، ص 131، قم، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، 1406ق</ref> و باید متن آن‌را توجیه و تأویل برد، چنان‌که برخی در صدد تأویل این روایت برآمده‌اند. <ref>فیض کاشانی، محمد محسن، الوافی، ج ‏12، ص 38، اصفهان، کتابخانه امام أمیر المؤمنین علی(ع)، چاپ اول، 1406ق</ref>
خط ۴۲: خط ۴۲:
این احتمال را هم می‌توان داد که شاید عبارت ابن طاووس این بوده باشد: «شوال، ماه [[احرام]] است» که یا سهو قلم صورت گرفته و یا در نسخه خطی بوده و بعداً در نسخه چاپی اشتباهاً «حرام» نوشته شده است. به هر صورت؛ بنابر مشهور و [[روایات]] متواتر؛ چهار ماه قمری [[ذی‌القعده]]، [[ذی‌الحجه]]، محرّم و [[رجب]] ماه‌های حرام هستند.
این احتمال را هم می‌توان داد که شاید عبارت ابن طاووس این بوده باشد: «شوال، ماه [[احرام]] است» که یا سهو قلم صورت گرفته و یا در نسخه خطی بوده و بعداً در نسخه چاپی اشتباهاً «حرام» نوشته شده است. به هر صورت؛ بنابر مشهور و [[روایات]] متواتر؛ چهار ماه قمری [[ذی‌القعده]]، [[ذی‌الحجه]]، محرّم و [[رجب]] ماه‌های حرام هستند.


3. درباره این‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌که تعداد روزهایی که در ماه شوال بعد از عید فطر [[مستحب]] است [[روزه]] گرفته شود، به دلیل روایات مختلف، اختلاف نظر وجود دارد؛ به نظر برخی، روزه گرفتن بعد از عید فطر به مدت شش روز مستحب است. <ref>حلی، حسن بن یوسف، قواعد الأحکام، ج 1، ص 384، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، 1413ق</ref> برخی، استحباب آن‌را از روز چهارم شوال به مدت شش روز دانسته‌اند. <ref> طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی (محشّی)، ج 3، ص 660، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، 1420ق</ref> بعضی نیز اصل استحباب آن‌را ثابت ندانسته‌اند. <ref>موسوی عاملی، محمد، مدارک الأحکام، ج 6، ص 281، قم، مؤسسة آل البیت(ع)؛ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج 13، ص 386 – 387، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، 1405ق؛ کاشف‌الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج 4، ص 51، قم، مکتب الإعلام الإسلامی، چاپ اول، 1422ق</ref> در این‌باره هر فردی می‌تواند به فتوای [[مرجع تقلید]] خودش عمل نماید.
3. درباره این‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌که تعداد روزهایی که در ماه شوال بعد از عید فطر [[مستحب]] است [[روزه]] گرفته شود، به دلیل روایات مختلف، اختلاف نظر وجود دارد؛ به نظر برخی، روزه گرفتن بعد از عید فطر به مدت شش روز مستحب است. <ref>حلی، حسن بن یوسف، قواعد الأحکام، ج 1، ص 384، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، 1413ق</ref> برخی، استحباب آن‌را از روز چهارم شوال به مدت شش روز دانسته‌اند. <ref> طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی (محشّی)، ج 3، ص 660، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، 1420ق</ref> بعضی نیز اصل استحباب آن‌را ثابت ندانسته‌اند. <ref>موسوی عاملی، محمد، مدارک الأحکام، ج 6، ص 281، قم، مؤسسة آل البیت(ع)؛ بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج 13، ص 386 – 387، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، چاپ اول، 1405ق؛ کاشف‌الغطاء، جعفر، کشف الغطاء، ج 4، ص 51، قم، مکتب الإعلام الإسلامی، چاپ اول، 1422ق</ref> در این‌باره هر فردی می‌تواند به فتوای [[مرجع تقلید]] خودش عمل نماید.
   
   
=احکام شوال=
=احکام شوال=
خط ۴۸: خط ۴۸:
در [[شرع مقدس]] برای بعضی روزها و ماهها از جمله ماه شوال، احکام ویژه‌ای بیان شده است.
در [[شرع مقدس]] برای بعضی روزها و ماهها از جمله ماه شوال، احکام ویژه‌ای بیان شده است.


==باب حج==
== باب حج ==


شوال از ماه‌های حج است؛ بدین معنا که [[عمره تمتع]] برای کسی که می‌خواهد [[حج]] تمتع بگزارد باید در آن ماه‌ها انجام بدهد <ref> نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۸، ص۱۲</ref> ( ماههای حج).
شوال از ماه‌های حج است؛ بدین معنا که [[عمره تمتع]] برای کسی که می‌خواهد [[حج]] تمتع بگزارد باید در آن ماه‌ها انجام بدهد <ref> نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۸، ص۱۲</ref> (ماههای حج).


==باب صوم==
== باب صوم ==


رویت هلال ماه شوال بیانگر پایان یافتن ماه [[رمضان]] و حلول ماه شوال و وجوب [[افطار]] در نخستین روز آن است.
رویت هلال ماه شوال بیانگر پایان یافتن ماه [[رمضان]] و حلول ماه شوال و وجوب [[افطار]] در نخستین روز آن است.
خط ۶۴: خط ۶۴:
=اهمّیت و فضیلت ماه شوال=
=اهمّیت و فضیلت ماه شوال=


[[رسول خدا (ص)]] فرمودند : سُمِّی شَوَّالاً لأِنَّ فِیهِ شَالَت ذُنُوبُ المُؤمِنِینَ أی اِرتَفَعَت ؛ شوّال را از این جهت شوّال نامیدند که در آن ماه، گناهان مؤمنان مرتفع و برداشته می شود. <ref>المراقبات . ص 362</ref> بدان که وقت [[ظهور]] آثار اعمال [[ماه رمضان]] و اعطای پاداش آن، روز عید فطر است. <ref>المراقبات . ص 334</ref> [[امام سجّاد(ع)]] به اولاد خود می‌فرمود : لَیلَهُ القَدرِ لَیسَ دَونَ لَیلَهَ القَدر ؛ شب (عید) فطر کمتر از [[شب قدر]] نیست. <ref>المراقبات . ص 334</ref>  
[[رسول خدا (ص)]] فرمودند: سُمِّی شَوَّالاً لأِنَّ فِیهِ شَالَت ذُنُوبُ المُؤمِنِینَ أی اِرتَفَعَت؛ شوّال را از این جهت شوّال نامیدند که در آن ماه، گناهان مؤمنان مرتفع و برداشته می شود. <ref>المراقبات. ص 362</ref> بدان که وقت [[ظهور]] آثار اعمال [[ماه رمضان]] و اعطای پاداش آن، روز عید فطر است. <ref>المراقبات. ص 334</ref> [[امام سجّاد(ع)]] به اولاد خود می‌فرمود: لَیلَهُ القَدرِ لَیسَ دَونَ لَیلَهَ القَدر؛ شب (عید) فطر کمتر از [[شب قدر]] نیست. <ref>المراقبات. ص 334</ref>  


=آداب و اعمال=
=آداب و اعمال=


==شب اوّل==
== شب اوّل ==


شب اوّل، شب عید فطر است و از جمله لیالی شریفه است و در فضیلت و [[ثواب]] [[عبادت]] و احیای آن [[احادیث]] بسیار وارد شده و روایت شده است که آن شب کمتر از شب قدر نیست .
شب اوّل، شب عید فطر است و از جمله لیالی شریفه است و در فضیلت و [[ثواب]] [[عبادت]] و احیای آن [[احادیث]] بسیار وارد شده و روایت شده است که آن شب کمتر از شب قدر نیست.


==غسل==
== غسل ==


در وقتی که آفتاب غروب کرد، غسل کند .
در وقتی که آفتاب غروب کرد، غسل کند.


==احیاء==
== احیاء ==


آن شب به نماز و [[دعا]] و استغفار و سؤال از حق تعالی و بیتوته در [[مسجد]] [[احیاء]] نماید.
آن شب به نماز و [[دعا]] و استغفار و سؤال از حق تعالی و بیتوته در [[مسجد]] [[احیاء]] نماید.


==تکبیر==
== تکبیر ==


در عقب نماز مغرب و عشاء و [[نماز صبح]] و عقب نماز عید این‌گونه [[تکبیر]] بخواند : اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ* وَ اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لِلَّهُ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلَّهِ* عَلَی مَا هَدَانَا وَ لَهُ الشُّکْرُ عَلَی مَا أَوْلَانَا.
در عقب نماز مغرب و عشاء و [[نماز صبح]] و عقب نماز عید این‌گونه [[تکبیر]] بخواند: اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ* وَ اللَّهُ أَکْبَرُ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لِلَّهُ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلَّهِ* عَلَی مَا هَدَانَا وَ لَهُ الشُّکْرُ عَلَی مَا أَوْلَانَا.


==دعا==
== دعا ==


چون نماز مغرب و [[نافله]] ی آن را خواند، دست‌ها را به سوی آسمان بلند کند و بگوید : یَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ یَا ذَا الْجُودِ یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَحْصَیْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ؛ پس به [[سجده]] برود و صد مرتبه در سجده بگوید: أَتُوبُ إِلَی اللَّهِ ، پس هر حاجت که دارد از حق تعالی بخواهد که إن شاء الله تعالی بر آورده خواهد شد . در روایت است که : بعد از نماز مغرب به سجده رود و بگوید : یَا ذَا الْحَوْلِ یَا ذَا الطَّوْلِ یَا مُصْطَفِیاً مُحَمَّداً وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ نَسِیتُهُ أَنَا وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ ؛ پس صد مرتبه بگو : أَتُوبُ إِلَی اللَّهِ.
چون نماز مغرب و [[نافله]] ی آن را خواند، دست‌ها را به سوی آسمان بلند کند و بگوید: یَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ یَا ذَا الْجُودِ یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَحْصَیْتَهُ وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ؛ پس به [[سجده]] برود و صد مرتبه در سجده بگوید: أَتُوبُ إِلَی اللَّهِ، پس هر حاجت که دارد از حق تعالی بخواهد که إن شاء الله تعالی بر آورده خواهد شد. در روایت است که: بعد از نماز مغرب به سجده رود و بگوید: یَا ذَا الْحَوْلِ یَا ذَا الطَّوْلِ یَا مُصْطَفِیاً مُحَمَّداً وَ نَاصِرَهُ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی کُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ نَسِیتُهُ أَنَا وَ هُوَ عِنْدَکَ فِی کِتابٍ مُبِینٍ؛ پس صد مرتبه بگو: أَتُوبُ إِلَی اللَّهِ.


==زیارت==
== زیارت ==


[[امام حسین (ع)]] را زیارت کند. که فضیلت بسیار دارد و زیارت مخصوصه ی این شب در باب زیارات آمده است.
[[امام حسین (ع)]] را زیارت کند. که فضیلت بسیار دارد و زیارت مخصوصه ی این شب در باب زیارات آمده است.


==ذکر==
== ذکر ==


ده مرتبه این ذکر را بگوید : (( یا دآئِمَ الفَضلِ عَلَی البَرِیهِ یا بَاسِطَ الیدَینِ بِالعَطِیهِ یا صَاحِبَ المَوَاهِبِ السَّنِیهِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خَیرِ الوَرَی سَجِیهً وَاغفِلَنَا یا ذَاالعُلَی فِی هَذِهِ العَشِیهِ )).
ده مرتبه این ذکر را بگوید: ((یا دآئِمَ الفَضلِ عَلَی البَرِیهِ یا بَاسِطَ الیدَینِ بِالعَطِیهِ یا صَاحِبَ المَوَاهِبِ السَّنِیهِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خَیرِ الوَرَی سَجِیهً وَاغفِلَنَا یا ذَاالعُلَی فِی هَذِهِ العَشِیهِ)).


==نماز==
== نماز ==


چهارده رکعت نماز گزارد و بخواند در هر رکعتی [[حمد]] و [[آیه الکرسی|آیة‌الکرسی]] و سه مرتبه قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ تا برای او به هر رکعتی ثواب [[عبادت]] چهل سال و عبادت هر که روزه گرفته و نماز خوانده در آن ماه ، باشد.
چهارده رکعت نماز گزارد و بخواند در هر رکعتی [[حمد]] و [[آیه الکرسی|آیة‌الکرسی]] و سه مرتبه قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ تا برای او به هر رکعتی ثواب [[عبادت]] چهل سال و عبادت هر که روزه گرفته و نماز خوانده در آن ماه، باشد.


==غسل==
== غسل ==


در آخِر شب غسل کند و در جای نماز خود بنشیند تا طلوع فجر <ref>مفاتیح الجنان . فصل چهارم . در اعمال ماه شوّال</ref>  
در آخِر شب غسل کند و در جای نماز خود بنشیند تا طلوع فجر <ref>مفاتیح الجنان. فصل چهارم. در اعمال ماه شوّال</ref>  


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۱۰۸: خط ۱۰۸:
{{پانویس|2}}
{{پانویس|2}}


[[رده: اصطلاحات اسلامی]]
[[رده:اصطلاحات اسلامی]]
[[رده: ماه‌های قمری]]
[[رده:ماه‌های قمری]]
۴٬۹۳۳

ویرایش