اطلس رهبران (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی‌وحدت
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'آن‌ها' به 'آنها')
خط ۵۰: خط ۵۰:
یک سر این طیف روشنفکران هستند که به راحتی متون را تأویل برده و به ابزار‌های تئوریک مختلف به خاطر مصالح فعلی، برداشت از [[دین]] را تغییر می‌دهند.
یک سر این طیف روشنفکران هستند که به راحتی متون را تأویل برده و به ابزار‌های تئوریک مختلف به خاطر مصالح فعلی، برداشت از [[دین]] را تغییر می‌دهند.
<br>
<br>
سر دیگر طیف هم نص‌گرایانی هستند که تعبد شدید به ظواهر متون و منابع دینی دارند و به خاطر هیچ مصلحتی حاضر نیستند از آن‌ها دست بکشند.
سر دیگر طیف هم نص‌گرایانی هستند که تعبد شدید به ظواهر متون و منابع دینی دارند و به خاطر هیچ مصلحتی حاضر نیستند از آنها دست بکشند.
<br>
<br>
در بررسی هریک از این چهره‌ها تلاش شده است، علاوه بر جریان‌شناسی فکری آنها، اطلاعات تاثیرگذاری در مورد برآورد میزان نفوذ، و همچنین راهبردهای هر یک از این چهره‌ها برای توسعۀ نفوذ جریان مربوط به خود، ارائه شود.<ref>[http://shouba.ir/ برگرفته شده از مقاله معرفی کتاب اطلس رهبران]</ref>
در بررسی هریک از این چهره‌ها تلاش شده است، علاوه بر جریان‌شناسی فکری آنها، اطلاعات تاثیرگذاری در مورد برآورد میزان نفوذ، و همچنین راهبردهای هر یک از این چهره‌ها برای توسعۀ نفوذ جریان مربوط به خود، ارائه شود.<ref>[http://shouba.ir/ برگرفته شده از مقاله معرفی کتاب اطلس رهبران]</ref>

نسخهٔ ‏۱۲ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۱

کتاب اطلس رهبران به معرفی و بررسی متنفذترین جریان‌های زنده اهل سنّت و رهبران مذهبی آنها پرداخته است.
در بررسی هریک از این چهره‌ها تلاش شده است، علاوه بر جریان‌شناسی فکری آنها، اطلاعات تاثیرگذاری در مورد برآورد میزان نفوذ، و همچنین راهبردهای هر یک از این چهره‌ها برای توسعۀ نفوذ جریان مربوط به خود، ارائه شود.[۱]

کتاب اطلس رهبران.jpg
نام کتاب اطلس رهبران
نام اصلی کتاب اطلس رهبران: تصویری از صحنه رقابت داعیان مذهب در جهان اهل سنت
نویسنده سید محمدرضا مدرسی، محمدمهدی تجریشی، حمید عظیمی، محمد مالکی
موضوع جهان اسلام - فرق - جریان‌ها
سال نشر 1394
ناشر دفتر نشر معارف
نوبت چاپ اول
قطع وزیری
تعداد صفحات 520 صفحه
تیراژ 1000 نسخه

درباره کتاب اطلس رهبران

کتاب «اطلس رهبران» در حدود ۵۰۰صفحه به معرفی و بررسی متنفذترین جریان‌های زنده اهل سنّت و رهبران مذهبی آنها پرداخته است.
در بررسی هریک از این چهره‌ها تلاش شده است، علاوه بر جریان‌شناسی فکری آنها، اطلاعات تاثیرگذاری در مورد برآورد میزان نفوذ، و همچنین راهبردهای هر یک از این چهره‌ها برای توسعۀ نفوذ جریان مربوط به خود، ارائه شود.
کتاب حاضر بر اساس سه مؤلفۀ اصلی «بنیادگراییسلفیتمعنویت‌گرایی» مبادرت به تفکیک جریان‌های اسلامی‌کرده است.
بنیادگرایی در مقابل مصلحت‌گرایی نشان‏‌دهندۀ میزان گرایش تعبدی جریان‌هاست؛ به عبارت دیگر، اینجا فارغ از اینکه یک جریان، متون محوری و منابع معرفتی خویش را چه می‌داند، روش‌شناسی استنباط این جریان از متون یادشده و میزان جمود آن در تعبدبه ظواهر متون مطرح است.
یک سر این طیف روشنفکران هستند که به راحتی متون را تأویل برده و به ابزار‌های تئوریک مختلف به خاطر مصالح فعلی، برداشت از دین را تغییر می‌دهند.
سر دیگر طیف هم نص‌گرایانی هستند که تعبد شدید به ظواهر متون و منابع دینی دارند و به خاطر هیچ مصلحتی حاضر نیستند از آنها دست بکشند.
در بررسی هریک از این چهره‌ها تلاش شده است، علاوه بر جریان‌شناسی فکری آنها، اطلاعات تاثیرگذاری در مورد برآورد میزان نفوذ، و همچنین راهبردهای هر یک از این چهره‌ها برای توسعۀ نفوذ جریان مربوط به خود، ارائه شود.[۲]

سلفیت

سلفیت که بسیاری از اوقات با بنیادگرایی خلط می‌شود- مناقشه‌ای تاریخی است در مورد مراجع تشریع و فکر اسلامی، فارغ از اینکه با چه روشی از این منابع کسب معرفت می‌شود.
گروه‌های سلفی این مرجعیت را منحصر در سه نسل نخستین اسلامی می‏‌دانند و در مقابل، گروه‌های سنتی ممکن است آن را تا پیش از دورۀ مدرن امتداد دهند.
معنویت‌گرایی عنصر سومی است که در دوگانۀ شریعت -طریقت یا مناسک ظاهری و اعمال قلبی معنا می‌یابد و میزان تأکید یک گروه بر هریک از جهات، گرایش گفتمانی آن را مشخص می‌کند.
در مورد مؤلفۀ اخیر لزوماً در حوزۀ نظر اختلافی میان یک صوفی و سنتی وجود ندارد اما در عملْ، میزان تمایل، عامل تعیین کننده در ورود یک فرد به سلک صوفیان و مرشدان یا اشتغالش به علوم ظاهری همچون فقه و حدیث می‌شود.
این سه‌گانه ماتریسی سه‌بعدی ایجاد می‌کند که تحققاً تمام خانه‌های آن پر نیست. تأثیر دوگانۀ بنیادگرایی و مصلحت‌گرایی در گروه‌های سلفی منجر به جدا شدن نوسلفی‌ها ازسلفی‌های سنتی شده است.
همین تمایز به میزانی کمتر در سنتی‌ها و صوفیه نیز وجود دارد؛ اما چنان آشکار نبوده که در این اطلس پرونده‌ای جدا برای آن باز شود. معنویت‌گرایی نیز تنها سنتی‌ها را دوپاره کرده، و دوگانۀ صوفی -سنتی را باعث شده است، و طیف آن در میان سلفی‌ها به‌قدری باریک است که نمی‌توان دسته‏‌بندی جدیدی بر اساس آن ایجاد کرد.
بر این اساس ما با چهار جریان عمدۀ سنتی، سلفی، نوسلفی و صوفی مواجه خواهیم بود. علاوه‏‌بر مؤلفه‌های اصلی، پنج مؤلفه فرعی دیگر، که در فهم رفتار جریان‌های اسلامی تأثیر جدی دارند، مورد بررسی قرار گرفته است که شامل موضع گروه‌ها در مورد مشارکت سیاسی، جهاد، تکفیر، شیعه و انقلاب، و درنهایت غرب و اسرائیل است.
در میان این پنج، جهادی‌گری به علت تبعات استراتژیک ویژۀ خود نمی‌توانست ذیل گروه‌های دیگر بررسی شود و همین واقعیت به شکل ایجاد گروه اصلی جهادی‌ها خود را نشان داده است.
تا این نقطه نگاه‌ها متوجه جنبه‌های اندیشه‌ای در تمایز میان گروه‌های اسلامی است. گام‌‌های بعدی در پی جهات عینی این گروه‌ها بوده تا بتواند تصویری راهبردی از این گروه‌ها برای ما ایجاد کند. بدین منظور در فصل دوم برشی استاتیک یا ایستار از ابعاد و وضعیت کنونی گروه مورد نظر بر اساس هفت مؤلفه ارائه می‌شود.
ازآنجاکه در عمل با حضور جریان قدرتمندی مواجه هستیم که ب‍ه‌‏واسطۀ تفاوت در مؤلفۀ قدرت رسانه‌ای، ماهیت متفاوتی با دیگر گروه‌ها پیدا کرده‌اند؛ قهراً باید به گروه‌های اصلی‌مان نومبلغان را نیز اضافه می‌کردیم.

فصل سوم

در فصل سوم، دینامیک و روند زمانی رسیدن وضعیت گروه به نقطۀ کنونی مورد بحث قرار می‏‌گیرد. به‌علاوه، تأثیرات مقابل فکر و عمل در طول زمان و همچنین استراتژی‌های اتخاذشده توسط این گروه‌ها و نتیجۀ حاصل از آن مورد مداقه واقع می‌شود.
اثر این بررسی آن است که اولاً هویت و تجربیات تاریخی یک گروه به‌‏عنوان عاملی مؤثر در رفتار‌های آتی آن مشخص می‏‌شود؛ ثانیاً آموزه‌های فراوان حاصل از تجربیات این گروه‌ها برای ما نیز دست‏‌یافتنی خواهدشد. گذشته‏‌ازاین، فهم دینامیک رفتار یک جریان، مفیدترین ابزار برای پیش‌بینی کنش‌ها و واکنش‌های آتی آن جریان است و زمینه را برای آینده‌پژوهی در این موارد فراهم می‌کند.
چنان‏که گفته شد گروه‌ها بر اساس چهرۀ محوری یا رهبر مذهبی‌شان معرفی می‌شوند. گاه ساختار یک جامعۀ فکری به‏‌قدری تخت می‌شود که به‏‌دشواری می‌توان فردی را بر دیگران ترجیح و محور بحث قرار داد.
بااین‏‌حال تلاش شده است انتخاب فرد با استناد به بررسی فروم‌ها و متون خود آن گروه یا معارضانش و استخراج میزان ارجاع و اشاره به وی انجام پذیرفته و یا متکی بر پژوهش‌های دست ‏اول دیگران گردد. بااین‌‏همه طی مطلب مشخص خواهد شد که جایگاه این چهره به چه میزان در گروه مربوط محوری است.

پانویس