سید علی اندرزگو

سید علی اندرزگو
نام کامل	سید علی اندرزگو
نام‌های دیگر	شیخ عباس تهرانی، دکتر حسینی، سید ابوالقاسم واسعی، عبدالکریم سپهرنیا، جوادی
اطلاعات شخصی
محل تولد	تهران، ایران
روز درگذشت	۲ شهریور ۱۳۵۷
محل درگذشت	تهران، ایران
دین	اسلام، شیعه
استادان	آیت‌الله مشکینی، آیت‌الله مکارم شیرازی، آیت‌الله دوزدوزانی، ادیب نیشابوری
فعالیت‌ها	روحانی مبارز، فعالیت‌های مسلحانه علیه حکومت پهلوی، عضو هیئت‌های مؤتلفه اسلامی

سید علی اندرزگو، (۱۳۱۸ – ۲ شهریور ۱۳۵۷) روحانی مبارز و از فعالان مسلح مخالف حکومت پهلوی در فاصله سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ بود. او از اعضای شاخه نظامی هیئت‌های مؤتلفه اسلامی به‌شمار می‌رفت و در ترور حسنعلی منصور، نخست‌وزیر وقت ایران، نقش مستقیمی ایفا کرد.

وی پس از صدور حکم اعدام غیابی، حدود ۱۵ سال با اسامی مستعار و مدارک هویت جعلی به زندگی مخفیانه و مبارزه ادامه داد و با سفرهایی به کشورهای منطقه نظیر عراق، افغانستان، سوریه و لبنان، به تامین سلاح و آموزش نظامی برای نیروهای مخالف پرداخت. اندرزگو در شهریور ۱۳۵۷ در درگیری مسلحانه با ماموران ساواک در تهران کشته شد.

زندگی‌نامه و تحصیلات

سید علی اندرزگو در محله شوش تهران در خانواده‌ای مذهبی متولد شد. درباره تاریخ دقیق ولادت او در منابع اختلاف وجود دارد؛ اسناد ساواک و اکثر دانشنامه‌ها سال ۱۳۱۸ هجری شمسی را ثبت کرده‌اند، در حالی که برخی منابع سال ۱۳۱۷ (رمضان ۱۳۵۷ قمری) یا ۱۸ رمضان ۱۳۱۶ هجری شمسی را ذکر نموده‌اند. پدرش سید اسدالله، به بنایی و سپس خرده‌فروشی در میدان شوش اشتغال داشت. اندرزگو پس از اتمام دوره ابتدایی در دبستان فرخی، به دلیل تنگدستی خانواده تحصیل رسمی را رها کرد و در کارگاه نجاری مشغول به کار شد.

وی هم‌زمان با کار روزانه، شب‌ها در مسجد هرندی تهران دروس حوزه نظیر جامع‌المقدمات، تحف‌العقول، نهج‌البلاغه و مبانی فقه و اصول را نزد استادانی چون میرزا علی‌اصغر هرندی فراگرفت. بعدها در حوزه علمیه قم از درس تفسیر و اخلاق آیت‌الله علی مشکینی و آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی و نیز درس قوانین و لمعه آیت‌الله دوزدوزانی بهره برد. او همچنین در دوران اقامت در مشهد، به مدت پنج سال در درس ادیب نیشابوری شرکت کرد.

اندرزگو در اوایل سال ۱۳۴۳ با معرفی مهدی عراقی برای بار نخست ازدواج کرد، اما با پیگرد وی از سوی ساواک پس از ترور حسنعلی منصور و احضار و بازجویی مکرر همسر و خانواده‌اش، این زندگی مشترک پس از چند ماه به جدایی انجامید. او در سال ۱۳۴۹ با وساطت روحانیون حوزه چیذر و با نام مستعار شیخ عباس تهرانی، با عصمت (کبری) سیل‌سپور ازدواج نمود که حاصل این ازدواج چهار فرزند پسر به نام‌های مهدی، محمود، محسن و مرتضی بود.

فعالیت‌های سیاسی و مبارزات مخفیانه

اندرزگو در نوجوانی تحت تاثیر سید مجتبی نواب صفوی و تشکیلات فدائیان اسلام قرار گرفت. در جریان قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ از فعالان تظاهرات بود و پس از بازداشت کوتاه‌مدت و تحمل شکنجه، به شاخه نظامی جمعیت هیئت‌های مؤتلفه اسلامی پیوست و با سید صادق امانی، محمد بخارایی و رضا صفار هرندی مرتبط شد.

در اول بهمن ۱۳۴۳، اعضای شاخه نظامی مؤتلفه تصمیم به ترور حسنعلی منصور، نخست‌وزیر وقت گرفتند. نقش اندرزگو در این عملیات کند ساختن حرکت اتومبیل حامل منصور و نظارت بر اجرای حکم بود. پس از شلیک گلوله توسط محمد بخارایی، اندرزگو نیز گلوله دیگری به وی شلیک کرد و از صحنه گریخت. با دستگیری اعضای گروه، دادگاه نظامی اندرزگو را به طور غیابی به اعدام محکوم کرد و شاه دستور پیگرد ویژه وی را صادر نمود.

اندرزگو به مدت نزدیک به ۱۵ سال زندگی پنهانی داشت و با استفاده از ۲۴ شناسنامه جعلی و اسامی مستعاری چون شیخ عباس تهرانی، دکتر حسینی، سید ابوالقاسم واسعی، عبدالکریم سپهرنیا، جوادی و محمدحسین جوهرچی ساواک را مستأصل ساخت. او برای پوشش فعالیت‌هایش به مشاغلی چون طبابت سنتی، انگشترفروشی و تجار سوق می‌یافت و محل سکونت خود را میان شهرهای تهران، قم و مشهد تغییر می‌داد.

وی علاوه بر مبارزه در داخل، سفرها و خروج‌های فرامرزی متعددی انجام داد. او مخفیانه به عراق رفت و با روح‌الله خمینی در نجف دیدار کرد. همچنین از مسیر زابل به افغانستان گریخت و پس از مدتی بازگشت. اندرزگو با سفر به سوریه و لبنان، دوره‌های فشرده آموزش نظامی و کار با سلاح‌های سنگین را در اردوگاه‌های فلسطینی گذراند و شبکه‌های تدارکاتی برای ورود اسلحه و مهمات به ایران ایجاد نمود.

شهادت

در سال ۱۳۵۷ ساواک با رهگیری و شنود تلفنی یکی از مرتبطین وی به نام علی‌اکبر صالحی در تهران، رد تماس‌های اندرزگو با اسم مستعار جوادی را یافت. در غروب ۲ شهریور ۱۳۵۷ (مصادف با ۱۹ رمضان)، اندرزگو در حال رفتن به منزل یکی از مرتبطین خود به نام اکبر حسینی در خیابان سقاباشی تهران، در کمین نیروهای ماموران ساواک قرار گرفت.

پس از صدور دستور ایست، اندرزگو دست به اقدام برای فرار زد و ماموران به سوی او تیراندازی کردند. وی که از ناحیه پا مجروح شده و بر زمین افتاده بود، برای جلوگیری از افشای اطلاعات همرزمانش، یادداشت‌ها و دفاتر حاوی شماره تلفن‌های موجود در جیبش را بلعید و مابقی اسناد را به خون خود آغشته ساخت. اندرزگو بر اثر شدت خونریزی در راه انتقال به بیمارستان کشته شد و پیکر وی در قطعه ۳۹ بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.

واکنش‌ها و پیامدها

پس از کشته شدن اندرزگو، ساواک با یورش به مخفیگاه وی در مشهد، سه قبضه سلاح کمری، ۸۱ تیر فشنگ، دو دستگاه بیسیم دستی، نوارها و اسناد مالی کشف کرد و خانواده و مرتبطین او در تهران و مشهد را بازداشت نمود. بازجویی‌ها از همسر وی در زندان اوین ادامه یافت تا آنکه با وقوع انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷، خانواده او آزاد شدند و با روح‌الله خمینی دیدار کردند.

پیوند به بیرون

• نگاهی به زندگی شهید حجت‌الاسلام سید علی اندرزگو به روایت اسناد ساواک - مرکز بررسی اسناد تاریخی
• زندگینامه شهید اندرزگو - مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی

جستارهای وابسته

• جمعیت هیئت‌های مؤتلفه اسلامی
• حسنعلی منصور
• قیام ۱۵ خرداد
• فدائیان اسلام
• سید مجتبی نواب صفوی

منابع

• «سید علی اندرزگو - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد». fa.wikipedia.org. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «نگاهی به زندگی شهید حجت‌الاسلام سید علی اندرزگو به روایت اسناد ساواک». historydocuments.ir. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «شهید اندرزگو از نگاه اسناد ساواک و ارتش شاه -مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی». psri.ir. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «اندرزگو — سید علی (تهران)». fa.wikifeqh.ir. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «زندگینامه شهید اندرزگو-مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی». psri.ir. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «شناسائی_و_شهادت - سیدعلی اندرزگو». hawzah.net. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)