عبدالرشید دوستم
| عبدالرشید دوستم | |
|---|---|
 | |
| نامهای دیگر | مارشال دوستم |
| اطلاعات شخصی | |
| محل تولد | ولسوالی خواجه دوکوه، ولایت جوزجان، افغانستان |
| دین | اسلام، اهل سنت |
| فعالیتها |
|
عبدالرشید دوستُم، سیاستمدار، فرماندۀ نظامی (مارشال) و رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان است. او از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ م، بهعنوان معاون اول رئیسجمهور افغانستان در دولت محمداشرف غنی فعالیت میکرد. دوستم یکی از تأثیرگذارترین و جنجالیترین چهرههای سیاسی و نظامی افغانستان در چهار دهۀ اخیر است و نقشهای متفاوتی از جمله همکاری با دولت کمونیستی، جنگ با مجاهدین و طالبان، و همکاری با نیروهای خارجی را تجربه کرده است.
زندگینامه
عبدالرشید دوستم در سال ۱۳۳۳ هجری خورشیدی، در ولسوالی خواجه دوکوه ولایت جوزجان در خانوادهای دهقانپیشه به دنیا آمد. پدرش حاجی عبدالرحیم و مادرش انبار شاه نام داشت. او تا کلاس هفتم مکتب را خوانده و سپس ترک تحصیل کرد و در کودکی به کار کشاورزی مشغول بود. دوستم در سال ۱۳۵۸ ش، بهعنوان کارگر در شرکت نفت و گاز شبرغان استخدام شد و به مدت سه سال در آنجا کار کرد. در همین دوران به حزب دمکراتیک خلق افغانستان (شاخه پرچم) جذب شد. پس از آن بهعنوان سرباز امنیت دولتی مشغول به کار شد و به تدریج ارتقا یافت. در سال ۱۳۶۵ ش، با کمک سید اکرام (منشی ولایتی وقت) و با دستور روسها، فرقه ۵۳ پیاده را ساخت و خود فرمانده آن شد و رتبهٔ ژنرالی به او اعطا گردید. در سالهای تهاجم شوروی به افغانستان، دوستم از یک رهبر اتحادیه کارگری به یک رهبر گروه شبهنظامی ازبکتبار تبدیل شد که در حمایت از دولت کمونیستی تحت حمایت شوروی سابق میجنگید. در دههٔ ۱۳۶۰ ش، دوستم بهعنوان ژنرال در ارتش کمونیستی افغانستان خدمت میکرد و علیه مجاهدین افغان میجنگید. پس از سقوط دولت کمونیستی، او به یک جنگسالار مستقل و رئیس کمیته ازبکهای افغانستان تبدیل شد.
جنگهای داخلی و سقوط کابل
افراد دوستم نقش مهمی در سال ۱۹۹۲ م، (۱۳۷۱ ش) پس از سقوط شهر کابل ایفا کردند. او با حدود ۴ تا ۵ هزار سرباز، همراه با احمدشاه مسعود تاجیک علیه گلبدین حکمتیار پشتون میجنگید و کنترل قلعه بالاحصار، تپه مرنجان و میدان هوایی کابل را در آن زمان در دست گرفتند. با این حال، او در سال ۱۹۹۴ م، به گلبدین حکمتیار پیوست و ضد حکومت تاجیکی برهانالدین ربانی و احمدشاه مسعود دست به کار شد. او از سوی بسیاری از مردم افغانستان به جنایتهای جنگی و کشتار غیرنظامیان در طول جنگهای داخلی افغانستان متهم است. در پی این جنگها تنها در شهر کابل بیش از ۵۰٬۰۰۰ غیرنظامی کشته شده و موج عظیمی از مهاجرت از افغانستان آغاز شد.
ظهور طالبان و همکاری با آمریکا
با به قدرت رسیدن طالبان در سالهای ۱۹۹۸ م، (۱۳۷۷ ش)، دوستم مجبور به ترک افغانستان شد و به ترکیه رفت. او بعدتر دوباره به افغانستان بازگشت و با هدف مبارزه مشترک با طالبان، با احمدشاه مسعود دیدار کرد و به یکی از فرماندهان مطرح ائتلاف شمال تبدیل شد. او توانست شهر مزار شریف را دوباره از کنترل طالبان بیرون کند. پس از کشته شدن احمدشاه مسعود در سپتامبر ۲۰۰۱ م، (شهریور ۱۳۸۰ ش)، دوستم با جانشینی محمدقسیم فهیم مخالفتی نشان نداد و در فروپاشی طالبان با نیروهای آمریکایی همکاری کرد. نیروهای تحت فرمان دوستم، همراه با سایر شبهنظامیان گروههای جهادی، نقش مهمی در پیروزی حملات آمریکا با هدف سرنگونی طالبان ایفا کردند.
پس از سقوط طالبان
پس از فروپاشی طالبان و ایجاد دولت جدید در افغانستان، دوستم بهعنوان رئیس شورای عالی نظامی و نمایندهٔ حامد کرزی در شمال افغانستان منصوب شد و بعداً به سمت معاون وزارت دفاع ارتقا یافت. او در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۳ ش، شرکت کرد و ۱۰ درصد آرا را به دست آورد، اما در دولت جدید بهعنوان رئیس ستاد مشترک قوای مسلح افغانستان معرفی شد. با این حال، این پست پس از آن از سوی دادستانی کل افغانستان به حالت تعلیق درآمد که اکبر بای (رئیس شورای ترکتباران افغانستان) ادعا کرد توسط افراد دوستم ربوده شده و مورد ضرب و شتم قرار گرفته است. این ادعا روابط او را با دولت حامد کرزی تیره کرد و منجر به محاصره خانه او در کابل توسط پلیس شد.
معاون اول رئیسجمهور
در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۹۳ ش، دوستم به همراه سرور دانش بهعنوان معاونین محمداشرف غنی انتخاب شد و توانست رأی اکثریت مردم ازبک و ترکمن را به نفع اشرف غنی کسب کند. پس از تشکیل دولت وحدت ملی، نقش دوستم در دولت بسیار کمرنگ شد و باعث انتقادهای فراوانی از سوی او علیه رئیسجمهور و رئیس اجرائیه (عبدالله عبدالله) گردید.
اتهامات و حوادث اخیر
در ماه قوس ۱۳۹۶ ش، احمد ایشچی (یکی از مخالفان سیاسی دوستم) ادعا کرد که دوستم با تعدادی از سربازانش او را مورد ضرب و شتم قرار داده است. این اتهام منجر به باز شدن پروندهای علیه وی شد. دوستم در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ افغانستان را به بهانه بیماری ترک کرد و برای درمان به ترکیه رفت. وی پس از ۱۴ ماه در ۳۱ تیر ۱۳۹۷ به افغانستان بازگشت و به همراه عطا محمد نور، محمد محقق و صلاحالدین ربانی ائتلافی به نام «ائتلاف نجات برای افغانستان» علیه حکومت وحدت ملی تشکیل داد.
شهادت امام خامنهای
پیرو وقوع جنگ رمضان و شهادت امام خامنهای گفت: فقدان حضرت آیتالله العظمی سید علی حسینی خامنهای، این شخصیت بزرگ، در عرصۀ سیاست جهانی و مسائل اسلام مایۀ نگرانی و تاسف زیاد است[۱].
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- بیوگرافی کامل "عبدالرشید دوستم"، وبسایت میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذرماه ۱۳۹۸ ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: ۲۸ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ ش.