پرش به محتوا

امامزادگان بلافصل چهارده معصوم (مقاله): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
تمیزکاری
جز (جایگزینی متن - 'ه‌ی' به 'ه')
جز (تمیزکاری)
خط ۱: خط ۱:
'''امامزادگان بلافصل چهارده [[معصوم]]''' عنوان مقاله‌ای است به زبان فارسی <ref>نویسندگان: آقایان مهدی حسن زاده و عبدالعلی باقری</ref> که در آن زندگی ‌نامه تمامی امامزادگان بلافصل [[چهارده معصوم]] (علیهم السلام) با همه فراز و نشیب‌هاو حوادث امامزادگان و نوادگان آنها مورد بررسی قرار گرفته است.
'''امامزادگان بلافصل چهارده [[معصوم]]''' عنوان مقاله‌ای است به زبان فارسی <ref>نویسندگان: آقایان مهدی حسن زاده و عبدالعلی باقری</ref> که در آن زندگی ‌نامه تمامی امامزادگان بلافصل [[چهارده معصوم]] (علیهم السلام) با همه فراز و نشیب‌هاو حوادث امامزادگان و نوادگان آنها مورد بررسی قرار گرفته است.  


چکیده
چکیده
خط ۱۰: خط ۱۰:
وجود امامزادگان بلافصل چهارده معصوم^ چه نقش راهبردی و تاثیرگذار در افکار، عقاید و رفتارهای فردی و اجتماعی و سیاسی جامعه دارد؟
وجود امامزادگان بلافصل چهارده معصوم^ چه نقش راهبردی و تاثیرگذار در افکار، عقاید و رفتارهای فردی و اجتماعی و سیاسی جامعه دارد؟


==احترام به سادات از منظر آیات و روایات==
== احترام به سادات از منظر آیات و روایات ==
[[اسلام]] دینی است که به همه انسان‌ها حتی غیر مسلمانان احترام می‌گذارد، اما برای مسلمانان و مؤمنان احترام بیشتری قائل است و در میان مؤمنان، احترام به منسوبین به پیامبر اکرم6 و فرزندان حضرت زهرا را سفارش و تأکید کرده است.  
[[اسلام]] دینی است که به همه انسان‌ها حتی غیر مسلمانان احترام می‌گذارد، اما برای مسلمانان و مؤمنان احترام بیشتری قائل است و در میان مؤمنان، احترام به منسوبین به پیامبر اکرم6 و فرزندان حضرت زهرا را سفارش و تأکید کرده است.  
آیه شریفه مودّت «. . . بگو: من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمی‏کنم جز دوست ‏داشتن نزدیکانم (اهل بیتم‏)<ref>«شوری آیه 23 »</ref>. را می‌توان یکی از دلائل این احترام دانست.  
آیه شریفه مودّت «. . . بگو: من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمی‏کنم جز دوست ‏داشتن نزدیکانم (اهل بیتم‏)<ref>«شوری آیه 23»</ref>. را می‌توان یکی از دلائل این احترام دانست.  
ریشه اصلی احترام به سادات، آیه شریفه مودّت است که در مرتبه اول و به طور مستقیم، اهل‌بیت و عترت پیامبر اکرم6 را شامل شده و سادات را که فرزندان با واسطه حضرت زهرا‌ بوده و نسب آنان به یکی از ائمه^ می‌رسد، نیز شامل می‌شود.  
ریشه اصلی احترام به سادات، آیه شریفه مودّت است که در مرتبه اول و به طور مستقیم، اهل‌بیت و عترت پیامبر اکرم6 را شامل شده و سادات را که فرزندان با واسطه حضرت زهرا‌ بوده و نسب آنان به یکی از ائمه^ می‌رسد، نیز شامل می‌شود.  
در این آیه خدای تعالی به پیامبر 6امر می‌کند که به مردم بگوید که با خویشاوندان وی دوستی و مودت نمایند، که این دوستی و محبت، خود، مصداقی از احترام است.  
در این آیه خدای تعالی به پیامبر 6امر می‌کند که به مردم بگوید که با خویشاوندان وی دوستی و مودت نمایند، که این دوستی و محبت، خود، مصداقی از احترام است.  
خط ۲۵: خط ۲۵:
امام‌زاده
امام‌زاده
امام‌زاده در بین شیعیان به فرزندان یا فرزندزادگان ائمه‌اطهار^و گاهی به مدفن و مزار آنان گفته می‌شود. کاربرد این واژه در این اصطلاح، از قرن ششم هجری قمری و حتی قبل از آن وجود داشته ولی از قرن نهم به بعد رایج شده‌است. ساخت مقبره بر مزار این امامزاگان نیز از قرن اول ثبت شده و در روایات برای سازنده آن اجرهای معنوی در نظر گرفته شده است. بعضی از این امامزاگان شهرت جهانی و بعضی نیز شهرت منطقه‌ای دارند. بقاع امامزادگان در ایران و کشوهای دیگر اسلامی دیده می‌شوند. بقاع و امامزاگان مدفون در آنها در فرهنگ مردم تاثیر داشته‌اند به گونه‌ای که گاه نام شهر یا روستا برگفته از نام امامزادگان است.  
امام‌زاده در بین شیعیان به فرزندان یا فرزندزادگان ائمه‌اطهار^و گاهی به مدفن و مزار آنان گفته می‌شود. کاربرد این واژه در این اصطلاح، از قرن ششم هجری قمری و حتی قبل از آن وجود داشته ولی از قرن نهم به بعد رایج شده‌است. ساخت مقبره بر مزار این امامزاگان نیز از قرن اول ثبت شده و در روایات برای سازنده آن اجرهای معنوی در نظر گرفته شده است. بعضی از این امامزاگان شهرت جهانی و بعضی نیز شهرت منطقه‌ای دارند. بقاع امامزادگان در ایران و کشوهای دیگر اسلامی دیده می‌شوند. بقاع و امامزاگان مدفون در آنها در فرهنگ مردم تاثیر داشته‌اند به گونه‌ای که گاه نام شهر یا روستا برگفته از نام امامزادگان است.  
==تعریف اصطلاحی امام‌زاده==
== تعریف اصطلاحی امام‌زاده ==
اصطلاح امام‌زاده برای اشاره به فرزند یکی از امامان دوازده گانه و نیز نوادگان آنان به کار می‌رود. دهخدا در معنای واژه امام‌زاده کسی را که بلافاصله یا به فاصله کم از نسل امام باشد، امام‌زاده دانسته است. به گفته او مقبره و محل دفن امام‌زاده نیز در فرهنگ عامیانه امام‌زاده خوانده می‌شود. <ref>(لغت نامه دهخدا ج 3 ص 3308)</ref>. بعضی معتقدند که در این اصطلاح، منظور اصلی محلی است که آن شخص در آنجا مدفون است و به اصطلاح، از باب ذکر حال و اراده محل است(<ref>دائرة المعارف تشیع ج 2 ص 392).</ref>
اصطلاح امام‌زاده برای اشاره به فرزند یکی از امامان دوازده گانه و نیز نوادگان آنان به کار می‌رود. دهخدا در معنای واژه امام‌زاده کسی را که بلافاصله یا به فاصله کم از نسل امام باشد، امام‌زاده دانسته است. به گفته او مقبره و محل دفن امام‌زاده نیز در فرهنگ عامیانه امام‌زاده خوانده می‌شود. <ref>(لغت نامه دهخدا ج 3 ص 3308)</ref>. بعضی معتقدند که در این اصطلاح، منظور اصلی محلی است که آن شخص در آنجا مدفون است و به اصطلاح، از باب ذکر حال و اراده محل است(<ref>دائرة المعارف تشیع ج 2 ص 392).</ref>
گاهی به ساختمان امام‌زاده «آستانه»، «مقام»، «مقبره»، «بقعه»، «مرقد» و یا «مشهد» می‌گویند<ref>(فرهنگ شیعه ص 181)</ref>.  
گاهی به ساختمان امام‌زاده «آستانه»، «مقام»، «مقبره»، «بقعه»، «مرقد» و یا «مشهد» می‌گویند<ref>(فرهنگ شیعه ص 181)</ref>.  
==پیشینه واژه==
== پیشینه واژه ==
درباره زمان دقیق کاربرد واژه امام‌زاده در فرهنگ تشیع خبر قطعی در درست نیست، اما از آنجا که قزوینی در النقض این واژه را به کار برده(النقض ص 198)، می‌توان گفت کاربرد واژه امام‌زاده در قرن ششم معمول بوده است و شاید به دوران قبل از ان هم بازگردد، چون در همین کتاب حتی ضرب‌المثل برای امام‌زاده ذکر شده است<ref>(النقض ص 569)</ref> و این حکایت از استعمال رایج لفظ امام‌زاده در آن دوران و حتی قبل از آن دارد.  
درباره زمان دقیق کاربرد واژه امام‌زاده در فرهنگ تشیع خبر قطعی در درست نیست، اما از آنجا که قزوینی در النقض این واژه را به کار برده(النقض ص 198)، می‌توان گفت کاربرد واژه امام‌زاده در قرن ششم معمول بوده است و شاید به دوران قبل از ان هم بازگردد، چون در همین کتاب حتی ضرب‌المثل برای امام‌زاده ذکر شده است<ref>(النقض ص 569)</ref> و این حکایت از استعمال رایج لفظ امام‌زاده در آن دوران و حتی قبل از آن دارد.  
در سده‌های اولیه نیز این لفظ استفاده میشده اما معنایی غیر از معنای امروزی داشته و گاهی برای اسم شخص خاص بکار می‌رفته است، مثلا امام‌زاده رکن‌الدین(<ref>تاریخ الاسلام ذهبی ج 44 ص 42)</ref>. حمدالله مستوفی که در قرن هشتم می‌زیسته در کتاب نزهه القلوب، بارها از لفظ امام‌زاده استفاده کرده و در معنای فرزندان ائمه اطهار(علیهم السلام) به کار برده است(<ref>نزهة القلوب مستوفی ص 54 و 58 و 63 و 116 و 124 )</ref>. از قرن نهم به بعد به وفور در کتاب‌های مختلف لفظ امام‌زاده دیده می‌شود، که در اولاد و نسل بکار رفته است(<ref>شرفنامه تاریخ مفصل کردستان ج 2 ص 218)</ref>. ودر قرن دهم در زمان صفویه به اوج خود می‌رسد<ref>(حق الیقین ص 624 و الصوارم المهرقة فی نقد الصواعق المحرقة ص‌116).</ref>
در سده‌های اولیه نیز این لفظ استفاده میشده اما معنایی غیر از معنای امروزی داشته و گاهی برای اسم شخص خاص بکار می‌رفته است، مثلا امام‌زاده رکن‌الدین(<ref>تاریخ الاسلام ذهبی ج 44 ص 42)</ref>. حمدالله مستوفی که در قرن هشتم می‌زیسته در کتاب نزهه القلوب، بارها از لفظ امام‌زاده استفاده کرده و در معنای فرزندان ائمه اطهار(علیهم السلام) به کار برده است(<ref>نزهة القلوب مستوفی ص 54 و 58 و 63 و 116 و 124)</ref>. از قرن نهم به بعد به وفور در کتاب‌های مختلف لفظ امام‌زاده دیده می‌شود، که در اولاد و نسل بکار رفته است(<ref>شرفنامه تاریخ مفصل کردستان ج 2 ص 218)</ref>. ودر قرن دهم در زمان صفویه به اوج خود می‌رسد<ref>(حق الیقین ص 624 و الصوارم المهرقة فی نقد الصواعق المحرقة ص‌116).</ref>
==امام‌زاده با واسطه==
== امام‌زاده با واسطه ==
ترکیب کلمه امام با زاده آنچه به ذهن خطور می‌کند این است امام‌زاده باید فرزند بدون واسطه امام باشد، ولی در فرهنگ عامیانه، به فرزندان با واسطه، گاهی واسطه زیاد نیز امام‌زاده گفته می‌شود، این مطلب با آموزه‌های دینی نیز هم‌خوانی دارد، وقتی تمامی امامان دوازده‌گانه، ابن رسول الله خطاب می‌شوند و حتی امام موسی کاظم به دفاع از این مطلب در نزد هارون الرشید برمی‌خیزد<ref>(المنتظم ج 9 ص 88 و دلائل الامامة طبری ص 25 و کافی کلینی ج 4 ص553).</ref>
ترکیب کلمه امام با زاده آنچه به ذهن خطور می‌کند این است امام‌زاده باید فرزند بدون واسطه امام باشد، ولی در فرهنگ عامیانه، به فرزندان با واسطه، گاهی واسطه زیاد نیز امام‌زاده گفته می‌شود، این مطلب با آموزه‌های دینی نیز هم‌خوانی دارد، وقتی تمامی امامان دوازده‌گانه، ابن رسول الله خطاب می‌شوند و حتی امام موسی کاظم به دفاع از این مطلب در نزد هارون الرشید برمی‌خیزد<ref>(المنتظم ج 9 ص 88 و دلائل الامامة طبری ص 25 و کافی کلینی ج 4 ص553).</ref>
در جای دیگر فرزندان و حتی نوادگان امام رضا آنهم با چند واسطه ابن الرضا خطاب می‌شوند، کاربرد واژه ابن الرضا برای امام جواد(<ref>الاتحاف ص 35 و اثبات الهدی ج 4 ص 392)،</ref> و امام هادی<ref>(اثبات الهدی عاملی ج 4 ص 434 و اثبات الوصیه مسعودی ص 237 و الارشاد شیخ مفید ج 2 ص 307)، و امام حسن عسکری(الارشاد شیخ مفید ج 2 وص 321 و سیره معصومان ج 6 ص 248 و رساله فی تواریخ والآل ص 87)</ref>، دیده می‌شود؛ بدین جهت می‌توان گفت کاربرد واژه امام زاده برای فرزندان با واسطه امامان امری طبیعی است.  
در جای دیگر فرزندان و حتی نوادگان امام رضا آنهم با چند واسطه ابن الرضا خطاب می‌شوند، کاربرد واژه ابن الرضا برای امام جواد(<ref>الاتحاف ص 35 و اثبات الهدی ج 4 ص 392)،</ref> و امام هادی<ref>(اثبات الهدی عاملی ج 4 ص 434 و اثبات الوصیه مسعودی ص 237 و الارشاد شیخ مفید ج 2 ص 307)، و امام حسن عسکری(الارشاد شیخ مفید ج 2 وص 321 و سیره معصومان ج 6 ص 248 و رساله فی تواریخ والآل ص 87)</ref>، دیده می‌شود؛ بدین جهت می‌توان گفت کاربرد واژه امام زاده برای فرزندان با واسطه امامان امری طبیعی است.  
==ثواب ساخت یا تعمیر بقاع متبرکه==
== ثواب ساخت یا تعمیر بقاع متبرکه ==
در منابع روایی و حدیثی روایاتی در اجر و ثوات ساخت یا تعمیر بقاع امامزادگان دیده می‌شود، از جمله پیامبر6 می‌فرماید:
در منابع روایی و حدیثی روایاتی در اجر و ثوات ساخت یا تعمیر بقاع امامزادگان دیده می‌شود، از جمله پیامبر6 می‌فرماید:
«یا علی اِنَّ اللهَ جَعَلَ قَبْرُکَ وَ قَبْرُ اَوْلادِکَ بُقْعَةٌ مِنْ بُقاعِ الجْنَّهِ وَ عَرْصَةٌ مِنْ عَرَصاتِها»<ref>(الغارات ثففی ج 2 ص 855 و المزار شیخ مفید ص 228)</ref>.  
«یا علی اِنَّ اللهَ جَعَلَ قَبْرُکَ وَ قَبْرُ اَوْلادِکَ بُقْعَةٌ مِنْ بُقاعِ الجْنَّهِ وَ عَرْصَةٌ مِنْ عَرَصاتِها»<ref>(الغارات ثففی ج 2 ص 855 و المزار شیخ مفید ص 228)</ref>.  
«ای علی خداوند قبر تو و قبر فرزندان تو را، خانه‌ای از خانه‌های بهشت و میدانگاهی از میدانگاه‌های آن قرار داده است. »
«ای علی خداوند قبر تو و قبر فرزندان تو را، خانه‌ای از خانه‌های بهشت و میدانگاهی از میدانگاه‌های آن قرار داده است.»
«مَنْ زارَنی اَوْ زارَ اَحَداً مِنْ ذُرِیتی زُرْتُهُ فی یوْمِ الْقِیمَةِ فَانْقَذْتُهُ مِنْ اَهْوالِها<ref>(کامل الزیارات ابن قولویه ص 11)</ref> وَ‌ یا عَلی مَنْ عَمَّرَ قُبُورُکُمْ فَکَانَّما اعانَ سُلیمانَ بْنِ داوُدَ عَلی بَناءِ بَیتِ الْمُقَدَّس»<ref>(وسایل الشیعه ج 14 ص 383).</ref>
«مَنْ زارَنی اَوْ زارَ اَحَداً مِنْ ذُرِیتی زُرْتُهُ فی یوْمِ الْقِیمَةِ فَانْقَذْتُهُ مِنْ اَهْوالِها<ref>(کامل الزیارات ابن قولویه ص 11)</ref> وَ‌ یا عَلی مَنْ عَمَّرَ قُبُورُکُمْ فَکَانَّما اعانَ سُلیمانَ بْنِ داوُدَ عَلی بَناءِ بَیتِ الْمُقَدَّس»<ref>(وسایل الشیعه ج 14 ص 383).</ref>
«ای علی هر کسی که زیارت کند مرا یا یکی از ذریه من را، زیارت می‌کنم او را در روز قیامت و از هول‌های قیامت او را نگه می‌دارم و نیز حضرت اضافه می‌نماید که هر کسی تعمیر کند قبور شما را چنان است که کمک کرده باشد سلیمان بن داوود را در بنا بیت‌المقدس. » 
«ای علی هر کسی که زیارت کند مرا یا یکی از ذریه من را، زیارت می‌کنم او را در روز قیامت و از هول‌های قیامت او را نگه می‌دارم و نیز حضرت اضافه می‌نماید که هر کسی تعمیر کند قبور شما را چنان است که کمک کرده باشد سلیمان بن داوود را در بنا بیت‌المقدس.»
==اقسام امامزادگان==
== اقسام امامزادگان ==
امامزادگان از نظر جایگاه و اعتبار مرقدشان به پنج طبقه تقسیم می‌شوند:
امامزادگان از نظر جایگاه و اعتبار مرقدشان به پنج طبقه تقسیم می‌شوند:


خط ۶۴: خط ۶۴:


بقعه‌هایی که به امام‌زاده مشهورند و با اسمی در بین مردم نامیده میشوند، اما مزار شناسان هیچ اطلاعی از آنان ندارند و حتی نمی‌توانند احتمالی هم دربارۀ آنها بدهند که از این مکان‌ها به بقعه‌های مجهول می‌توان یاد کرد.  
بقعه‌هایی که به امام‌زاده مشهورند و با اسمی در بین مردم نامیده میشوند، اما مزار شناسان هیچ اطلاعی از آنان ندارند و حتی نمی‌توانند احتمالی هم دربارۀ آنها بدهند که از این مکان‌ها به بقعه‌های مجهول می‌توان یاد کرد.  
==امامزادگان مشهور==
== امامزادگان مشهور ==
امام‌زادگان از نظر شهرت نیز به چند دسته تقسیم می‌شوند، تعداد کمی از آنها شهرت جهانی دارند، تعدادی نیز شهرت کشوری و استانی.  
امام‌زادگان از نظر شهرت نیز به چند دسته تقسیم می‌شوند، تعداد کمی از آنها شهرت جهانی دارند، تعدادی نیز شهرت کشوری و استانی.  
امامزادگانی با شهرت جهانی
امامزادگانی با شهرت جهانی
امامزادگانی که شهرت جهانی دارند عبارتند از: حضرت عباس، حضرت زینب، حضرت معصومه، حضرت رقیه، عبدالعظیم حسنی، احمد بن موسی معروف به شاهچراغ، سیدمحمد و سیده نفیسه. البته آنچه گفته شد امامزادگانی هستند که بقعه مستقل دارند و گرنه امامزادگان مشهور دیگری هستند که بقعه مستقل یا اصلا بقعه ندارند از جمله حضرت علی اکبر، حضرت علی اصغر، محمد بن حنفیه، ام کلثوم، سکینه دختر امام حسین، حکیمه دختر امام جواد.  
امامزادگانی که شهرت جهانی دارند عبارتند از: حضرت عباس، حضرت زینب، حضرت معصومه، حضرت رقیه، عبدالعظیم حسنی، احمد بن موسی معروف به شاهچراغ، سیدمحمد و سیده نفیسه. البته آنچه گفته شد امامزادگانی هستند که بقعه مستقل دارند و گرنه امامزادگان مشهور دیگری هستند که بقعه مستقل یا اصلا بقعه ندارند از جمله حضرت علی اکبر، حضرت علی اصغر، محمد بن حنفیه، ام کلثوم، سکینه دختر امام حسین، حکیمه دختر امام جواد.  
==امامزادگانی با شهرت محلی==
== امامزادگانی با شهرت محلی ==
بعضی از امامزادگان از شهرت جهانی برخوردار نیستند بلکه در کشور یا شهر محل دفنشان شناخته شده‌اند. ثبت اسامی همه آنها امکان‌پذیر نیست ولی معروف‌ترین آنان در کشورهای اسلامی به جز ایران عبارتند از:
بعضی از امامزادگان از شهرت جهانی برخوردار نیستند بلکه در کشور یا شهر محل دفنشان شناخته شده‌اند. ثبت اسامی همه آنها امکان‌پذیر نیست ولی معروف‌ترین آنان در کشورهای اسلامی به جز ایران عبارتند از:
نام امام‌زاده از نسل امام کشور، شهر، استان  
نام امام‌زاده از نسل امام کشور، شهر، استان  
خط ۸۰: خط ۸۰:
افغانستان-هرات  
افغانستان-هرات  


(فاطمه صغری( بی بی‌هیبت
(فاطمه صغری(بی بی‌هیبت
دختر موسی بن جعفر آذربایجان-باکو  
دختر موسی بن جعفر آذربایجان-باکو  


خط ۱۰۴: خط ۱۰۴:
نوادگان امام حسن7 پاکستان-کراچی-کلیفتون  
نوادگان امام حسن7 پاکستان-کراچی-کلیفتون  


==امام‌زاده مظفر==
== امام‌زاده مظفر ==
ترکمنستان  
ترکمنستان  
سیده زینب
سیده زینب
خط ۱۱۰: خط ۱۱۰:


   
   
==امام‌زادگان ایران==
== امام‌زادگان ایران ==
برخی امام‌زادگان در ایران از شهرت برخوردارند. اکثر مسئولین این بقاع، امام‌زاده خود را فرزند بلافصل امام می‌دانند. همین امر موجب شده تا گاهی چند بقعه به یک امام‌زاده نسبت داده شود درحالی که بی‌تردید تنها یکی از آنها فرزند واقعی امام است. در بسیاری از موارد، از باب اختصار در نسب نام یک یا چند واسطه حذف شده است. هم اکنون در نقاط مختلف، امام‌زاده‌های فراوانی را می‌بینیم که فرزند امام موسی کاظم معرّفی شده‌اند، حال آنکه آن حضرت این همه فرزند نداشت. اینان فرزندزادگان، نبیره، نتیجه، احفاد و زراری امام موسی کاظم7هستند که در انتسابشان نام یک یا چند واسطه حذف شده و این موضوع، آنان را به شکل فرزند بلافصل امام در آورده است. از جمله این موارد می‌توان به امام‌زاده حمزه بن موسی بن جعفر7و اسحاق بن موسی بن جعفر7اشاره نمود. به همین دلیل در جدول زیر فقط نسبت امام‌زاده با امام معصوم در نظر گرفته شده است.  
برخی امام‌زادگان در ایران از شهرت برخوردارند. اکثر مسئولین این بقاع، امام‌زاده خود را فرزند بلافصل امام می‌دانند. همین امر موجب شده تا گاهی چند بقعه به یک امام‌زاده نسبت داده شود درحالی که بی‌تردید تنها یکی از آنها فرزند واقعی امام است. در بسیاری از موارد، از باب اختصار در نسب نام یک یا چند واسطه حذف شده است. هم اکنون در نقاط مختلف، امام‌زاده‌های فراوانی را می‌بینیم که فرزند امام موسی کاظم معرّفی شده‌اند، حال آنکه آن حضرت این همه فرزند نداشت. اینان فرزندزادگان، نبیره، نتیجه، احفاد و زراری امام موسی کاظم7هستند که در انتسابشان نام یک یا چند واسطه حذف شده و این موضوع، آنان را به شکل فرزند بلافصل امام در آورده است. از جمله این موارد می‌توان به امام‌زاده حمزه بن موسی بن جعفر7و اسحاق بن موسی بن جعفر7اشاره نمود. به همین دلیل در جدول زیر فقط نسبت امام‌زاده با امام معصوم در نظر گرفته شده است.  


برخی امامزادگان ایران  
برخی امامزادگان ایران  
خط ۲۳۱: خط ۲۳۰:
همدان
همدان
پس از پیروزی انقلاب اسلامی بنا بر تفحصات میدانی جدید تحقیقات علمی و عوامل دیگر، این تعداد افزایش یافته به صورتی که در مؤسسه دائرة المعارف بقاع متبرّکه ادّعا شده تاکنون تعداد ۸۱۸۶ باب از بقاع متبرّکه را در کلّ کشور شناسایی نموده که در این اماکن تعداد ۱۰۶۹۱ تن از امامزادگان و پیامبران الهی مدفون هستند، و تعداد ۱۴۸۳ باب از این بقاع علاوه بر جنبه‌‌های زیارتی به دلیل قرار داشتن در موقعیت‌های جغرافیایی یا جاذبه‌های طبیعی و تاریخی از موقعیت گردشگری و تفریحی برخوردارند، و حدود ۵۰۰ باب هم در مسیر بزرگراه‌ها و جاده‌های اصلی کشور واقع شده‌اند.  
پس از پیروزی انقلاب اسلامی بنا بر تفحصات میدانی جدید تحقیقات علمی و عوامل دیگر، این تعداد افزایش یافته به صورتی که در مؤسسه دائرة المعارف بقاع متبرّکه ادّعا شده تاکنون تعداد ۸۱۸۶ باب از بقاع متبرّکه را در کلّ کشور شناسایی نموده که در این اماکن تعداد ۱۰۶۹۱ تن از امامزادگان و پیامبران الهی مدفون هستند، و تعداد ۱۴۸۳ باب از این بقاع علاوه بر جنبه‌‌های زیارتی به دلیل قرار داشتن در موقعیت‌های جغرافیایی یا جاذبه‌های طبیعی و تاریخی از موقعیت گردشگری و تفریحی برخوردارند، و حدود ۵۰۰ باب هم در مسیر بزرگراه‌ها و جاده‌های اصلی کشور واقع شده‌اند.  
==دلیل کثرت امامزادگان درایران==
== دلیل کثرت امامزادگان درایران ==
در منابع تاریخی برای حضور گسترده امامزادگان در ایران عواملی ذکر شده که اساسی‌ترین آن دو عامل است:
در منابع تاریخی برای حضور گسترده امامزادگان در ایران عواملی ذکر شده که اساسی‌ترین آن دو عامل است:
علاقه ایرانیان به خاندان پیامبر6 سبب شد تا آنان اولاد ائمه را تکریم نمایند. بدین جهت امامزادگان ایران را جایی امن برای خود می‌دیدند زیرا ظلم ستم امویان وعباسیان باعث شده بود، گروهی از سادات که در قیامها ضد حکومت شرکت می‌کردند ایران را بستر خوبی برای شروع قیام انتخاب نمایند. ابن اسفندیار در مورد این قیامها و حضور علویان در آنها گفته است: «در این وقت (اواسط سال ۵۳ ق. ) به عدد اوراق اشجار، سادات علویه و بنی هاشم از حجاز و اطراف شام و عراق به خدمت او (حسن بن زید) رسیدند. در حق همه مبرّت و مکرمت فرمود و چنان شد که هر وقت پای در رکاب آوردی سیصد نفر علوی شمشیر کشیده گرداگرد او کله بستندی»<ref>(تاریخ طبرستان ج 1 ص 224).</ref>
علاقه ایرانیان به خاندان پیامبر6 سبب شد تا آنان اولاد ائمه را تکریم نمایند. بدین جهت امامزادگان ایران را جایی امن برای خود می‌دیدند زیرا ظلم ستم امویان وعباسیان باعث شده بود، گروهی از سادات که در قیامها ضد حکومت شرکت می‌کردند ایران را بستر خوبی برای شروع قیام انتخاب نمایند. ابن اسفندیار در مورد این قیامها و حضور علویان در آنها گفته است: «در این وقت (اواسط سال ۵۳ ق.) به عدد اوراق اشجار، سادات علویه و بنی هاشم از حجاز و اطراف شام و عراق به خدمت او (حسن بن زید) رسیدند. در حق همه مبرّت و مکرمت فرمود و چنان شد که هر وقت پای در رکاب آوردی سیصد نفر علوی شمشیر کشیده گرداگرد او کله بستندی»<ref>(تاریخ طبرستان ج 1 ص 224).</ref>
تشریف فرمایی حضرت رضا به ایران: پس از سفر امام رضا و قبول ولایت عهدی، فرزندان ائمّه و شیعیانشان کمی احساس امنیت کردند. آنان برای پیوستن به امام رضا و بدان جهت که نواحی ایران برای آنها امن‌تر بود، سعی داشتند که خود را به شهرهای ایران برسانند. جریان هجرت حضرت فاطمۀ معصومه در سال ۲۰۱ق و همراهان ایشان از این نمونه است. <ref>(ریاض الانساب ص 160)</ref>. در «تاریخ رویان» نوشته «اولیاء الله آملی» در این‌باره آمده:
تشریف فرمایی حضرت رضا به ایران: پس از سفر امام رضا و قبول ولایت عهدی، فرزندان ائمّه و شیعیانشان کمی احساس امنیت کردند. آنان برای پیوستن به امام رضا و بدان جهت که نواحی ایران برای آنها امن‌تر بود، سعی داشتند که خود را به شهرهای ایران برسانند. جریان هجرت حضرت فاطمۀ معصومه در سال ۲۰۱ق و همراهان ایشان از این نمونه است. <ref>(ریاض الانساب ص 160)</ref>. در «تاریخ رویان» نوشته «اولیاء الله آملی» در این‌باره آمده:
«سادات علویه به سبب آوازه ولایت عهدی و حکومت امام رضا روی بدین طرف نهاده‌اند و. . . چون خبر غدری که با رضا کرده، در راه به سادات رسید، هرجا که بودند پناه به کوهستان دیلمان و طبرستان و ری نهادند. بعضی را همین جا شهید کردند و مزار ایشان باقی است و بعضی وطن ساخته، همین جا مانده، تا به عهد متوکِل خلیفه، که ظلم او بر سادات از حدّ درگذشت، بگریختند و در کوهستان طبرستان و بیشه این طرف جای ساختند<ref>(تاریخ رویان متن، ص 84)</ref>  
«سادات علویه به سبب آوازه ولایت عهدی و حکومت امام رضا روی بدین طرف نهاده‌اند و. . . چون خبر غدری که با رضا کرده، در راه به سادات رسید، هرجا که بودند پناه به کوهستان دیلمان و طبرستان و ری نهادند. بعضی را همین جا شهید کردند و مزار ایشان باقی است و بعضی وطن ساخته، همین جا مانده، تا به عهد متوکِل خلیفه، که ظلم او بر سادات از حدّ درگذشت، بگریختند و در کوهستان طبرستان و بیشه این طرف جای ساختند<ref>(تاریخ رویان متن، ص 84)</ref>  
==امام زادگان بلا فصل چهارده معصوم ^ به ترتیب معصومین==  
== امام زادگان بلا فصل چهارده معصوم ^ به ترتیب معصومین ==  
امام‌زاده‌های بلافصل چهارده مصوم^ علی المشهور 141 نفر هستند:
امام‌زاده‌های بلافصل چهارده مصوم^ علی المشهور 141 نفر هستند:
نام معصوم تعداد فرزندان
نام معصوم تعداد فرزندان
خط ۲۵۵: خط ۲۵۴:
امام زادگان بلافصل  
امام زادگان بلافصل  
1. حضرت محمد مصطفی رسول الله خاتم الانبیا6
1. حضرت محمد مصطفی رسول الله خاتم الانبیا6
==فرزندان پیامبر اسلام==
== فرزندان پیامبر اسلام ==
مادر تمام فرزندان پیامبر6 به جز ابراهیم حضرت خدیجه‌کبری بود. همسر دیگر پیامبر6 ماریه و مادر ابراهیم بود. فرزندان رسول خدا6، به جز حضرت فاطمه، همگی در زمان حیات پیامبر6درگذشتند و نسل ‌پیامبر6تنها از طریق فاطمه‌ ادامه یافت. پیامبر6 در مجموع سه پسر و چهار دختر داشت:
مادر تمام فرزندان پیامبر6 به جز ابراهیم حضرت خدیجه‌کبری بود. همسر دیگر پیامبر6 ماریه و مادر ابراهیم بود. فرزندان رسول خدا6، به جز حضرت فاطمه، همگی در زمان حیات پیامبر6درگذشتند و نسل ‌پیامبر6تنها از طریق فاطمه‌ ادامه یافت. پیامبر6 در مجموع سه پسر و چهار دختر داشت:
1- قاسم، نخستین پسر که در کودکی در مکه درگذشت.  
1- قاسم، نخستین پسر که در کودکی در مکه درگذشت.  
2- زینب، در ۸ ق در مدینه درگذشت <ref>(الاستیعاب،ج 4 ص1853).</ref>
2- زینب، در ۸ ق در مدینه درگذشت <ref>(الاستیعاب، ج 4 ص1853).</ref>
3- رقیه، در ۲ ق در مدینه درگذشت<ref>(همان ج 3 ص 1038)</ref>.  
3- رقیه، در ۲ ق در مدینه درگذشت<ref>(همان ج 3 ص 1038)</ref>.  
4- ام‌کلثوم، در ۹ق در مدینه درگذشت <ref>(الاصابه ج 8 ص 460 1038)</ref>.  
4- ام‌کلثوم، در ۹ق در مدینه درگذشت <ref>(الاصابه ج 8 ص 460 1038)</ref>.  
خط ۲۶۵: خط ۲۶۴:
7-ابراهیم، در۱۰ق‌درمدینه‌درگذشت<ref>(طبقات‌ابن‌سعدج1ص 115).</ref>
7-ابراهیم، در۱۰ق‌درمدینه‌درگذشت<ref>(طبقات‌ابن‌سعدج1ص 115).</ref>
صحیح در مورد فرزندان پیامبر اکرم6 آن است زینب، رقیه، ام‌کلثوم، ربیبه پیامبر اکرم6بوده‌اند و فرزندان اصلی حضرت نیستند. <ref>(بنات النبی، ام ربائبه از جعفر مرتضی العاملی، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، 1413 ق، ص 18).</ref>
صحیح در مورد فرزندان پیامبر اکرم6 آن است زینب، رقیه، ام‌کلثوم، ربیبه پیامبر اکرم6بوده‌اند و فرزندان اصلی حضرت نیستند. <ref>(بنات النبی، ام ربائبه از جعفر مرتضی العاملی، مکتب الاعلام الاسلامی، قم، 1413 ق، ص 18).</ref>
==حضرت امام علی ==
== حضرت امام علی ==
همسران و فرزندان
همسران و فرزندان
الف: همسران:
الف: همسران:
فاطمه : نخستین همسر امام علی، حضرت فاطمه‌ دختر پیامبر6 بود. پیش از علی افرادی مانند ابوبکر و عمر بن خطاب و عبدالرحمن بن عوف آمادگی خود را برای ازدواج با دختر پیامبر 6 اعلام کرده بودند که پیامبر 6 فرموده بود درباره ازدواج زهرا منتظر وحی الهی است. <ref>(المناقب شهر آشوب ج 3 ص 357).</ref>
فاطمه: نخستین همسر امام علی، حضرت فاطمه‌ دختر پیامبر6 بود. پیش از علی افرادی مانند ابوبکر و عمر بن خطاب و عبدالرحمن بن عوف آمادگی خود را برای ازدواج با دختر پیامبر 6 اعلام کرده بودند که پیامبر 6 فرموده بود درباره ازدواج زهرا منتظر وحی الهی است. <ref>(المناقب شهر آشوب ج 3 ص 357).</ref>
مورخان در تاریخ ازدواج علی و فاطمه اختلاف نظر دارند: برخی اول ذی الحجه سال دوم هجری(المناقب شهر آشوب ج 3 ص 357)، برخی ماه شوال و گروهی ۲۱ محرم را ذکر کرده‌اند. <ref>(اقبال سیدبن‌طاووس ص584).</ref> ثمره ازدواج علی و فاطمه پنج فرزند بوده است به نام‌های حسن و حسین و محسن و زینب کبری و ام کلثوم کبری<ref>(ارشاد شیخ مفید ص 342).</ref>
مورخان در تاریخ ازدواج علی و فاطمه اختلاف نظر دارند: برخی اول ذی الحجه سال دوم هجری(المناقب شهر آشوب ج 3 ص 357)، برخی ماه شوال و گروهی ۲۱ محرم را ذکر کرده‌اند. <ref>(اقبال سیدبن‌طاووس ص584).</ref> ثمره ازدواج علی و فاطمه پنج فرزند بوده است به نام‌های حسن و حسین و محسن و زینب کبری و ام کلثوم کبری<ref>(ارشاد شیخ مفید ص 342).</ref>
امامه دختر ابوالعاص بن ربیع: پس از شهادت فاطمه، آن حضرت با امامه ازدواج کرد. مادر امامه، زینب دختر پیامبر6بود<ref>(روضة الواعظین‌ص و طبقات الکبری ج 3 ص20).</ref>
امامه دختر ابوالعاص بن ربیع: پس از شهادت فاطمه، آن حضرت با امامه ازدواج کرد. مادر امامه، زینب دختر پیامبر6بود<ref>(روضة الواعظین‌ص و طبقات الکبری ج 3 ص20).</ref>
خط ۲۷۸: خط ۲۷۷:
ام‌سعید و مُحیاة: امام علی همچنین با ام سعید دختر عروة بن مسعود ثقفی و نیز مُحیاة دختر امری القیس بن عدی کلبی ازدواج کرده است. <ref>(سیره‌معصومان، ج3، سید محسن امین مورخه 31/ 4/ 1385).</ref>
ام‌سعید و مُحیاة: امام علی همچنین با ام سعید دختر عروة بن مسعود ثقفی و نیز مُحیاة دختر امری القیس بن عدی کلبی ازدواج کرده است. <ref>(سیره‌معصومان، ج3، سید محسن امین مورخه 31/ 4/ 1385).</ref>


ب: فرزندان:
ب: فرزندان:
به طور کلی، شیخ مفید در کتاب «ارشاد» فرزندان وی را ۲۷ نفر نام می‌برد و می‌گوید برخی از شیعیان یک نفر دیگر را نیز نام برده‌اند که فرزند حضرت زهرا بوده و پیامبر 6 او را محسن نامیده بوده ولی پس از وفات پیامبر 6 سقط شده است. با این حساب فرزندان امام علی ۲۸ نفر بوده‌اند. <ref>(ارشاد، شیخ مفید، ص342)</ref>
به طور کلی، شیخ مفید در کتاب «ارشاد» فرزندان وی را ۲۷ نفر نام می‌برد و می‌گوید برخی از شیعیان یک نفر دیگر را نیز نام برده‌اند که فرزند حضرت زهرا بوده و پیامبر 6 او را محسن نامیده بوده ولی پس از وفات پیامبر 6 سقط شده است. با این حساب فرزندان امام علی ۲۸ نفر بوده‌اند. <ref>(ارشاد، شیخ مفید، ص342)</ref>
خط ۲۹۰: خط ۲۸۹:
۲۵. ام سلمه ۲۶. میمونه، ۲۷. خدیجه، ۲۸. فاطمه.  
۲۵. ام سلمه ۲۶. میمونه، ۲۷. خدیجه، ۲۸. فاطمه.  
شیخ مفید از مادران این چند نفر اخیر نام نبرده و گفته است که از مادرانی مختلف‌اند. <ref>(همان ص 342).</ref>  
شیخ مفید از مادران این چند نفر اخیر نام نبرده و گفته است که از مادرانی مختلف‌اند. <ref>(همان ص 342).</ref>  
==حضرت امام حسن مجتبی ==
== حضرت امام حسن مجتبی ==
در تعداد فرزندان امام حسن مجتبی و اسامی آنها میان مورخین اختلاف است، ولی گفتار شیخ مفید در کتاب ارشاد این است که امام حسن را دارای 15 فرزند می‌داند. (هشت پسر و هفت دختر)(الارشاد ج 2 ص 16):
در تعداد فرزندان امام حسن مجتبی و اسامی آنها میان مورخین اختلاف است، ولی گفتار شیخ مفید در کتاب ارشاد این است که امام حسن را دارای 15 فرزند می‌داند. (هشت پسر و هفت دختر)(الارشاد ج 2 ص 16):
1) زید بن الحسن 2) ام الحسن
1) زید بن الحسن 2) ام الحسن
خط ۳۰۲: خط ۳۰۱:
15) رقیه
15) رقیه
چنان که دیده می‌شود نام دو تن از دختران امام حسن فاطمه بوده است.  
چنان که دیده می‌شود نام دو تن از دختران امام حسن فاطمه بوده است.  
==حضرت امام حسین ==
== حضرت امام حسین ==
همسران و فرزندان
همسران و فرزندان
الف: همسران:
الف: همسران:
1- شهربانو: ثمره این ازدواج امام سجاد بود. اگر چه بسیاری از مورخان شهربانو را مادر امام سجاد و دختر یزدگرد دانسته‌اند، محققان معاصر در این مسئله تردید دارند. <ref>(اعیان الشیعه ج 2 ص 389).</ref>
1- شهربانو: ثمره این ازدواج امام سجاد بود. اگر چه بسیاری از مورخان شهربانو را مادر امام سجاد و دختر یزدگرد دانسته‌اند، محققان معاصر در این مسئله تردید دارند. <ref>(اعیان الشیعه ج 2 ص 389).</ref>
2- رباب دختر امرؤ القیس: نقل شده است رباب از بهترین زنان و افضل آنان در ادب و عقل بود. رباب دو فرزند از امام حسین داشت: سکینه و عبداللّه. عبداللّه (علی اصغر) در روز عاشورا خردسال بود و در آغوش پدرش به شهادت رسید. رباب در کربلا حضور داشت و همراه اسیران به شام رفت. <ref>(الکامل فی التاریخ، ج 4 ص 88).</ref>  
2- رباب دختر امرؤ القیس: نقل شده است رباب از بهترین زنان و افضل آنان در ادب و عقل بود. رباب دو فرزند از امام حسین داشت: سکینه و عبداللّه. عبداللّه (علی اصغر) در روز عاشورا خردسال بود و در آغوش پدرش به شهادت رسید. رباب در کربلا حضور داشت و همراه اسیران به شام رفت. <ref>(الکامل فی التاریخ، ج 4 ص 88).</ref>  
3- لیلی: لَیلی دختر ابی‌مُرَّة بن عروة بن مسعود ثَقَفی و میمونة بود. از تاریخِ ازدواج امام حسین با او اطلاعی در دست نیست. علی اکبر فرزند اوست. <ref>(الارشاد شیخ مفید ج 2 135)</ref>.  
3- لیلی: لَیلی دختر ابی‌مُرَّة بن عروة بن مسعود ثَقَفی و میمونة بود. از تاریخِ ازدواج امام حسین با او اطلاعی در دست نیست. علی اکبر فرزند اوست. <ref>(الارشاد شیخ مفید ج 2 135)</ref>.  
4- ام اسحق او همسر امام حسن مجتبی بود و پس از شهادت او با امام حسین ازدواج کرد. گزارش‌های تاریخی از زیبایی و بدخلقی او یاد کرده‌اند. شیخ مفید برای او یک فرزند از امام حسین نام می‌برد: فاطمه<ref>(همان ج 2 ص 135).</ref>
4- ام اسحق او همسر امام حسن مجتبی بود و پس از شهادت او با امام حسین ازدواج کرد. گزارش‌های تاریخی از زیبایی و بدخلقی او یاد کرده‌اند. شیخ مفید برای او یک فرزند از امام حسین نام می‌برد: فاطمه<ref>(همان ج 2 ص 135).</ref>
5- سُلافه یا ملومه: وی از قبیله قُضاعه بود و برای امام پسری به‌نام جعفر به دنیا آورد. از جزئیات زندگی وی اطلاعی در دست نیست. <ref>(بحارالانوار مجلسی ج 45 ص 329).</ref>
5- سُلافه یا ملومه: وی از قبیله قُضاعه بود و برای امام پسری به‌نام جعفر به دنیا آورد. از جزئیات زندگی وی اطلاعی در دست نیست. <ref>(بحارالانوار مجلسی ج 45 ص 329).</ref>
خط ۳۲۰: خط ۳۱۹:
6-جعفر: مادرش زنی از قبیله قُضاعه بود. وی در زمان حیات امام از دنیا رفت و نسلی از او باقی نماند. <ref>(همان).</ref>  
6-جعفر: مادرش زنی از قبیله قُضاعه بود. وی در زمان حیات امام از دنیا رفت و نسلی از او باقی نماند. <ref>(همان).</ref>  
به جز این شش فرزند، نام دو پسر و یک دختر دیگر در منابع متأخر دیده می‌شود که عبارت‌اند از: علی‌اصغر، محمد و زینب. ابن طلحه شافعی تعداد فرزندان امام را ده تن شمرده؛ ولی فقط از نُه تن نام‌برده است. <ref>(کامل شیخ بهائی ص 523 ناشر تهران مرتضوی سال نشر 1383 ش).</ref>  
به جز این شش فرزند، نام دو پسر و یک دختر دیگر در منابع متأخر دیده می‌شود که عبارت‌اند از: علی‌اصغر، محمد و زینب. ابن طلحه شافعی تعداد فرزندان امام را ده تن شمرده؛ ولی فقط از نُه تن نام‌برده است. <ref>(کامل شیخ بهائی ص 523 ناشر تهران مرتضوی سال نشر 1383 ش).</ref>  
==حضرت امام سجاد ==
== حضرت امام سجاد ==
همسران و فرزندان
همسران و فرزندان
در منابع تاریخی تعداد فرزندان امام سجاد ۱۵ نفر ذکر شده که ۱۱ نفر آنها پسر و ۴ نفر دختر بوده‌اند. <ref>(منتهی الآمال ج‌ دوم، ص29)</ref>
در منابع تاریخی تعداد فرزندان امام سجاد ۱۵ نفر ذکر شده که ۱۱ نفر آنها پسر و ۴ نفر دختر بوده‌اند. <ref>(منتهی الآمال ج‌ دوم، ص29)</ref>
خط ۳۳۴: خط ۳۳۳:
12- محمد اصغر مادرش کنیز بوده است.  
12- محمد اصغر مادرش کنیز بوده است.  
13-14-15- فاطمه، عَلّیه، ام کلثوم، که مادر این سه یک کنیز بوده است.  
13-14-15- فاطمه، عَلّیه، ام کلثوم، که مادر این سه یک کنیز بوده است.  
==حضرت امام محمد باقر ==
== حضرت امام محمد باقر ==
الف: همسران  
الف: همسران  
در منابع از ام فروه به عنوان همسر امام باقر یاد می‌شود که مادر حضرت صادق است، و همچنین زنی به نام ام حکیم دختر اسید ثقفی که مادر دو تن از فرزندان امام است. امام دو کنیز (ام ولد) نیز داشته و از آنها صاحب سه فرزند شده است. <ref>(بحار الانوار ج 46 ص 365 به‌نقل از ارشاد)</ref>
در منابع از ام فروه به عنوان همسر امام باقر یاد می‌شود که مادر حضرت صادق است، و همچنین زنی به نام ام حکیم دختر اسید ثقفی که مادر دو تن از فرزندان امام است. امام دو کنیز (ام ولد) نیز داشته و از آنها صاحب سه فرزند شده است. <ref>(بحار الانوار ج 46 ص 365 به‌نقل از ارشاد)</ref>
خط ۳۴۲: خط ۳۴۱:
3-4- ابراهیم و عبیدالله. مادر این دو نیز ام حکیم دختر اسید ثقفی است. از این دو فرزندی نمانده است.  
3-4- ابراهیم و عبیدالله. مادر این دو نیز ام حکیم دختر اسید ثقفی است. از این دو فرزندی نمانده است.  
5-6- علی و زینب. مادر این دو، کنیز بوده است.  
5-6- علی و زینب. مادر این دو، کنیز بوده است.  
7- ام سلمه که مادرش کنیز بوده است. <ref>(بحار الانوار ج 46 ص 365 به‌نقل از ارشاد)</ref>
7- ام سلمه که مادرش کنیز بوده است. <ref>(بحار الانوار ج 46 ص 365 به‌نقل از ارشاد) </ref>
==حضرت امام جعفر صادق ==
== حضرت امام جعفر صادق ==
همسران و فرزندان
همسران و فرزندان
الف:همسران:
الف:همسران:
خط ۳۵۶: خط ۳۵۵:
طبرسی می‌نویسد: موسی و اسحاق و فاطمه و محمد از یک مادرندکه نام وی حمیده بربریه‌بوده است. <ref>(بحارالانوارج5ص261)</ref>
طبرسی می‌نویسد: موسی و اسحاق و فاطمه و محمد از یک مادرندکه نام وی حمیده بربریه‌بوده است. <ref>(بحارالانوارج5ص261)</ref>
اسماعیل فرزند بزرگ امام صادق بود و ایشان علاقه بسیاری به او داشت و گروهی از شیعیان تصور می‌کردند او جانشین امام است. اما وی در زمان حیات امام صادق از دنیا رفت و در بقیع مدفون شد. روایت شده که امام صادق در وفات او سخت متأثر بود و بی‌تابی بسیاری می‌کرد و بدون کفش و عبا پیشاپیش جنازه وی راه می‌رفت و تا پیش از دفن چند مرتبه دستور داد جنازه او را بر زمین گذارند و کفن او را برداشتند. حضرت به صورت او می‌نگریست و به اطرافیان هم می‌فرمود تا به وی نظر کنند تا آنها که گمان امامت او را پس از حضرتش داشتند یقین کنند که از دنیا رفته است. <ref>(مناقب ابن شهر آشوب ج 1 ص 266)</ref>
اسماعیل فرزند بزرگ امام صادق بود و ایشان علاقه بسیاری به او داشت و گروهی از شیعیان تصور می‌کردند او جانشین امام است. اما وی در زمان حیات امام صادق از دنیا رفت و در بقیع مدفون شد. روایت شده که امام صادق در وفات او سخت متأثر بود و بی‌تابی بسیاری می‌کرد و بدون کفش و عبا پیشاپیش جنازه وی راه می‌رفت و تا پیش از دفن چند مرتبه دستور داد جنازه او را بر زمین گذارند و کفن او را برداشتند. حضرت به صورت او می‌نگریست و به اطرافیان هم می‌فرمود تا به وی نظر کنند تا آنها که گمان امامت او را پس از حضرتش داشتند یقین کنند که از دنیا رفته است. <ref>(مناقب ابن شهر آشوب ج 1 ص 266)</ref>
==حضرت امام موسی کاظم ==
== حضرت امام موسی کاظم ==
همسران و فرزندان
همسران و فرزندان
الف: همسران:
الف: همسران:
تعداد همسران امام روشن نیست اما نقل شده بیشتر آنان کنیزانی بودند که حضرت آنها را می‌خرید و آزاد می‌کرد و یا با آنان عقد می‌بست. نخستین آنها، نجمه مادر امام رضا است. <ref>(تحلیل از زندگی امام کاظم ج 2 ص 437 باقر شریف قرشی ترجمه محمدرضا عطائی)</ref>
تعداد همسران امام روشن نیست اما نقل شده بیشتر آنان کنیزانی بودند که حضرت آنها را می‌خرید و آزاد می‌کرد و یا با آنان عقد می‌بست. نخستین آنها، نجمه مادر امام رضا است. <ref>(تحلیل از زندگی امام کاظم ج 2 ص 437 باقر شریف قرشی ترجمه محمدرضا عطائی)</ref>
الف: فرزندان:
الف: فرزندان:
در مورد فرزندان نیز گزارش‌های تاریخی متفاوتی وجود دارد. به گزارش شیخ مفید، امام کاظم ۳۷ فرزند داشته است. وی، ۱۸ پسر و ۱۹ دختر را برای ایشان نام می‌برد. <ref>(ارشاد،شیخ مفید ج2 ص244)</ref>
در مورد فرزندان نیز گزارش‌های تاریخی متفاوتی وجود دارد. به گزارش شیخ مفید، امام کاظم ۳۷ فرزند داشته است. وی، ۱۸ پسر و ۱۹ دختر را برای ایشان نام می‌برد. <ref>(ارشاد، شیخ مفید ج2 ص244)</ref>
پسران
پسران
1- علی بن موسی که مادرش نجمه خاتون بود.  
1- علی بن موسی که مادرش نجمه خاتون بود.  
خط ۳۷۳: خط ۳۷۲:
قبر دختر امام کاظم با نام فاطمه در قم از زیارتگاه‌های معروف شیعیان است که فاطمه کبری بوده و در آثار محدثان بزرگ شیعه از جمله شیخ صدوق و ابن قولویه قمی روایاتی درمورد ثواب زیارت وی نقل شده که با عنوان فاطمه دختر موسی از وی یاد شده است. <ref>(کامل الزیارات ص 324و بحارالانوار ج 99 ص 266)</ref>  
قبر دختر امام کاظم با نام فاطمه در قم از زیارتگاه‌های معروف شیعیان است که فاطمه کبری بوده و در آثار محدثان بزرگ شیعه از جمله شیخ صدوق و ابن قولویه قمی روایاتی درمورد ثواب زیارت وی نقل شده که با عنوان فاطمه دختر موسی از وی یاد شده است. <ref>(کامل الزیارات ص 324و بحارالانوار ج 99 ص 266)</ref>  
فاطمه دیگری مشهور به فاطمه صغری دختر موسی بن جعفر وجود داشته که بنا بر نقلی در باکو مدفون است<ref>(تحفة العالم از علامه سید جعفر آل بحرالعلوم ص 37)</ref> و به بی‌بی هیبت شهرت دارد. <ref>(مرآت البلدان ج 1 ص 255)</ref>
فاطمه دیگری مشهور به فاطمه صغری دختر موسی بن جعفر وجود داشته که بنا بر نقلی در باکو مدفون است<ref>(تحفة العالم از علامه سید جعفر آل بحرالعلوم ص 37)</ref> و به بی‌بی هیبت شهرت دارد. <ref>(مرآت البلدان ج 1 ص 255)</ref>
==حضرت امام رضا ==
== حضرت امام رضا ==
الف: همسران
الف: همسران
وی‌همسری‌به‌نام‌سبیکه(اعلام الوری باعلام الهدی، ‌ج‌2 ص91) داشت که گفته شده است از خاندان ماریه همسر پیامبر6، بوده است. <ref>(کافی کلینی ج 1 ص 492)</ref>
وی‌همسری‌به‌نام‌سبیکه(اعلام الوری باعلام الهدی، ‌ج‌2 ص91) داشت که گفته شده است از خاندان ماریه همسر پیامبر6، بوده است. <ref>(کافی کلینی ج 1 ص 492)</ref>
خط ۳۸۵: خط ۳۸۴:
گفته شده است که فرزندی از آن حضرت که دو سال یا کمتر داشته در قزوین مدفون شده است که همان امام‌زاده حسین کنونی در قزوین است و امام در سال ۱۹۳ به این شهر مسافرتی داشته است. <ref>(حیات فکری و سیاسی امامان شیعه رسول جعفریان 1381ش ص 426)</ref> مفید، غیر از محمد بن علی فرزندی برای وی نمی‌شناسد. (ارشاد شیخ مفید ج 2 ص 271) ابن شهرآشوب و طبرسی، نیز بر همین عقیده‌اند. (تحلیلی از زندگانی امام رضا از فضل الله 1377ش ص44) برخی، از دختری به نام فاطمه برای وی سخن گفته‌اند. <ref>(منتهی الآمال عمی ص 1725).
گفته شده است که فرزندی از آن حضرت که دو سال یا کمتر داشته در قزوین مدفون شده است که همان امام‌زاده حسین کنونی در قزوین است و امام در سال ۱۹۳ به این شهر مسافرتی داشته است. <ref>(حیات فکری و سیاسی امامان شیعه رسول جعفریان 1381ش ص 426)</ref> مفید، غیر از محمد بن علی فرزندی برای وی نمی‌شناسد. (ارشاد شیخ مفید ج 2 ص 271) ابن شهرآشوب و طبرسی، نیز بر همین عقیده‌اند. (تحلیلی از زندگانی امام رضا از فضل الله 1377ش ص44) برخی، از دختری به نام فاطمه برای وی سخن گفته‌اند. <ref>(منتهی الآمال عمی ص 1725).
</ref>
</ref>
==حضرت امام محمد تقی جواد ==
== حضرت امام محمد تقی جواد ==
همسران و فرزندان
همسران و فرزندان
الف:همسران
الف:همسران
خط ۳۹۲: خط ۳۹۱:
چنان‌که ابن کثیر گفته، خطبه عقد امام جواد با دختر مأمون در زمان حیات امام رضا خوانده شد، و عروسی با اذن مأمون در سال ۲۱۵ق. در تکریت بوده است. (البدایة والنهایة ابن کثیر 1408ق ج 10 ص 295) طبق این سخن منافاتی میان سخن برخی که گفته‌اند ازدواج در سال ۲۰۲ق. بوده و برخی که آن را ۲۱۵ دانسته‌اند نیست ولی با داستان مشهور مناظره یحیی بن اکثم<ref>(احتجاج طبرسی 1403ق ص 444 و مکاتیب الائمه میانجی ج 5 ص 427)</ref> با امام جواد در بغداد چندان هماهنگ نیست.  
چنان‌که ابن کثیر گفته، خطبه عقد امام جواد با دختر مأمون در زمان حیات امام رضا خوانده شد، و عروسی با اذن مأمون در سال ۲۱۵ق. در تکریت بوده است. (البدایة والنهایة ابن کثیر 1408ق ج 10 ص 295) طبق این سخن منافاتی میان سخن برخی که گفته‌اند ازدواج در سال ۲۰۲ق. بوده و برخی که آن را ۲۱۵ دانسته‌اند نیست ولی با داستان مشهور مناظره یحیی بن اکثم<ref>(احتجاج طبرسی 1403ق ص 444 و مکاتیب الائمه میانجی ج 5 ص 427)</ref> با امام جواد در بغداد چندان هماهنگ نیست.  
ب: فرزندان
ب: فرزندان
بنابر نقل شیخ مفید، امام جواد ۴ فرزند به نام‌های علی(امام هادی)، موسی، فاطمه و امامه داشت. <ref>(ارشاد شیخ مفید ج2 ص 295)</ref> برخی دختران امام را ۳ تن به نام‌های حکیمه، خدیجه و ام کلثوم می‌دانند. <ref>(مناقب ابن شهر آشوب ج 4 ص 380 و دلائل الامامة طبری 1413 ق ص 397).</ref>
بنابر نقل شیخ مفید، امام جواد ۴ فرزند به نام‌های علی(امام هادی)، موسی، فاطمه و امامه داشت. <ref>(ارشاد شیخ مفید ج2 ص 295)</ref> برخی دختران امام را ۳ تن به نام‌های حکیمه، خدیجه و ام کلثوم می‌دانند. <ref>(مناقب ابن شهر آشوب ج 4 ص 380 و دلائل الامامة طبری 1413 ق ص 397). </ref>
==حضرت امام علی نقی ==
== حضرت امام علی نقی ==
همسر و فرزندان
همسر و فرزندان
الف: همسران
الف: همسران
خط ۴۰۱: خط ۴۰۰:
شیخ مفید در مورد فرزندان وی می‌نویسد: جانشین آن حضرت ابامحمد حسن است که امام بعد از اوست و حسین و محمد و جعفر و دختری به نام عایشه. <ref>(ارشاد شیخ مفید ص 337)</ref> و ابن شهرآشوب دختری به نام عَلیّه برای وی نام می‌برد. (مناقب ابن شهر آشوب ج 4 ص 402).  
شیخ مفید در مورد فرزندان وی می‌نویسد: جانشین آن حضرت ابامحمد حسن است که امام بعد از اوست و حسین و محمد و جعفر و دختری به نام عایشه. <ref>(ارشاد شیخ مفید ص 337)</ref> و ابن شهرآشوب دختری به نام عَلیّه برای وی نام می‌برد. (مناقب ابن شهر آشوب ج 4 ص 402).  
البته با توجه به قرائن و شواهد امکان دارد امام هادی فقط دارای یک دختر بوده باشد که نام‌های متفاوتی داشته است. از سخنان علمای اهل سنّت نیز برمی‌آید که وی چهار فرزند پسر و یک دختر داشته است. <ref>(الفصول المهمة ص 283، الصواعق المحرقة ص 207 و ینابیع المودة ج 3 ص 129)</ref>
البته با توجه به قرائن و شواهد امکان دارد امام هادی فقط دارای یک دختر بوده باشد که نام‌های متفاوتی داشته است. از سخنان علمای اهل سنّت نیز برمی‌آید که وی چهار فرزند پسر و یک دختر داشته است. <ref>(الفصول المهمة ص 283، الصواعق المحرقة ص 207 و ینابیع المودة ج 3 ص 129)</ref>
==حضرت امام حسن عسکری ==
== حضرت امام حسن عسکری ==
همسر و فرزند
همسر و فرزند
الف: همسر
الف: همسر
خط ۴۱۲: خط ۴۱۱:
بر اساس غالب منابع شیعه و سنی، تنها فرزند آن حضرت، امام زمان مسمّا به محمد است. <ref>(مناقب ابن شهر آشوب ج 2 ص 523)</ref> از آنجا که امام عسکری پدر امام مهدی است همواره این چهره از شخصیت امام عسکری برای شیعیان شاخص و پررنگ بوده است. بنابر آنچه نزد امامیه مشهور است، تولد امام مهدی در نیمه شعبان ۲۵۵ق واقع شد، اما تاریخ‌های دیگر نیز درباره تولد آن حضرت در سالهای ۲۵۶ و ۲۵۴ق آمده است. <ref>(ارشاد شیخ مفید ص 346 و شرح نهج البلاغة ج،7 ص 74)</ref>
بر اساس غالب منابع شیعه و سنی، تنها فرزند آن حضرت، امام زمان مسمّا به محمد است. <ref>(مناقب ابن شهر آشوب ج 2 ص 523)</ref> از آنجا که امام عسکری پدر امام مهدی است همواره این چهره از شخصیت امام عسکری برای شیعیان شاخص و پررنگ بوده است. بنابر آنچه نزد امامیه مشهور است، تولد امام مهدی در نیمه شعبان ۲۵۵ق واقع شد، اما تاریخ‌های دیگر نیز درباره تولد آن حضرت در سالهای ۲۵۶ و ۲۵۴ق آمده است. <ref>(ارشاد شیخ مفید ص 346 و شرح نهج البلاغة ج،7 ص 74)</ref>
درباره فرزندان حضرت، اقوال دیگری هم وجود دارد. برخی او را دارای ۳ پسر و ۳ دختر شمرده‌اند. <ref>(الهدایة الکبری خصیبی ص 238)</ref> مشابه قول اخیر نزد امامیه هم دیده می‌شود؛ خصیبی افزون بر امام مهدی از دو دختر به نام‌های فاطمه و دلاله نام برده(همان ص 238) و ابن ابی الثلج افزون بر آن امام، پسری به نام موسی و دو دختر به نام‌های فاطمه و عایشه (یا ام‌موسی) را برشمرده است، <ref>(تاریخ الائمة بغدادی ص 14)</ref> اما در برخی کتب انساب، نامهای ذکر شده، خواهران و برادران امام حسن عسکری هستند. (الشجرة المبارکة فخر رازی ص 93) که شاید با فرزندان او خلط شده‌اند. به عکس، برخی از عالمان اهل سنت چون ابن جریر طبری، یحیی بن صاعد و ابن حزم معتقد بودند که آن حضرت اصلاً فرزندی نداشته است. <ref>(«امام حسن عسکری7» پاکتچی و دائرة المعارف بزرگ اسلامی ج20، ص 618)</ref>
درباره فرزندان حضرت، اقوال دیگری هم وجود دارد. برخی او را دارای ۳ پسر و ۳ دختر شمرده‌اند. <ref>(الهدایة الکبری خصیبی ص 238)</ref> مشابه قول اخیر نزد امامیه هم دیده می‌شود؛ خصیبی افزون بر امام مهدی از دو دختر به نام‌های فاطمه و دلاله نام برده(همان ص 238) و ابن ابی الثلج افزون بر آن امام، پسری به نام موسی و دو دختر به نام‌های فاطمه و عایشه (یا ام‌موسی) را برشمرده است، <ref>(تاریخ الائمة بغدادی ص 14)</ref> اما در برخی کتب انساب، نامهای ذکر شده، خواهران و برادران امام حسن عسکری هستند. (الشجرة المبارکة فخر رازی ص 93) که شاید با فرزندان او خلط شده‌اند. به عکس، برخی از عالمان اهل سنت چون ابن جریر طبری، یحیی بن صاعد و ابن حزم معتقد بودند که آن حضرت اصلاً فرزندی نداشته است. <ref>(«امام حسن عسکری7» پاکتچی و دائرة المعارف بزرگ اسلامی ج20، ص 618)</ref>
==صاحب العصر و الزمان المهدی علیه‌الاف‌التحیه والسلام==
== صاحب العصر و الزمان المهدی علیه‌الاف‌التحیه والسلام ==
شاید در طول عمر با خیر و برکت مولای جن و انس مهدی صاحب الزمان عج در بلاد مختلف فرزندان زیادی از امام مهدی زندگی کنندمثل جزایر خضرا و یا مدینه و یا عراق و دیگر بلاد که این نسل هم یاوران مولا در ظهور الهی موعود تمام انبیا باشند. . . . . . . الله اعلم
شاید در طول عمر با خیر و برکت مولای جن و انس مهدی صاحب الزمان عج در بلاد مختلف فرزندان زیادی از امام مهدی زندگی کنندمثل جزایر خضرا و یا مدینه و یا عراق و دیگر بلاد که این نسل هم یاوران مولا در ظهور الهی موعود تمام انبیا باشند. . . . . . . الله اعلم


1 -قرآن کریم؛
1 -قرآن کریم؛


2-الاتحاف بحب الاشراف اثر عبدالله بن محمد شبراوی (م:1172ق)؛
2-الاتحاف بحب الاشراف اثر عبدالله بن محمد شبراوی (م:1172ق)؛


 
3-اثبات الهدی اثر شیخ حر عاملی (م:1104ق)؛
3-اثبات الهدی اثر شیخ حر عاملی (م:1104ق) ؛
 


4-اثبات الوصیةاثر علی بن حسین مسعودی(م:345ق)؛
4-اثبات الوصیةاثر علی بن حسین مسعودی(م:345ق)؛


5-اسدالغابة فی معرفة الصحابةاثرعزالدین ابن اثیر(م:630ق)؛
5-اسدالغابة فی معرفة الصحابةاثرعزالدین ابن اثیر(م:630ق)؛


6-الاستیعاب فی معرفة الاصحاب اثرابن عبدالبر(463ق)؛
6-الاستیعاب فی معرفة الاصحاب اثرابن عبدالبر(463ق)؛


7-الاصابة فی تمییز الصحابةاثر ابن حجر عسقلانی(م:852ق)؛
7-الاصابة فی تمییز الصحابةاثر ابن حجر عسقلانی(م:852ق)؛


8-الارشاد اثر شیخ مفید(م:413ق)؛
8-الارشاد اثر شیخ مفید(م:413ق)؛


9-اعلام الوری اثر شیخ طبرسی(م:548ق)؛
9-اعلام الوری اثر شیخ طبرسی(م:548ق)؛


10-اعیان الشیعةاثر سید محسن امین(1371ق)؛
10-اعیان الشیعةاثر سید محسن امین(1371ق)؛


11-امام حسن عسکری اثر احمد پاکتچی(تولد:1342ش)؛
11-امام حسن عسکری اثر احمد پاکتچی(تولد:1342ش)؛


12-بحارالانواراثر علامه مجلسی(م:1111ق)؛
12-بحارالانواراثر علامه مجلسی(م:1111ق)؛


13-البدایة والنهایةاثر اسماعیل بن عمر ابن کثیر(م:774ق)؛
13-البدایة والنهایةاثر اسماعیل بن عمر ابن کثیر(م:774ق)؛


13-بنات النبی ام ربائبه اثر جعفر مرتضی العاملی(م:1440ق)؛
13-بنات النبی ام ربائبه اثر جعفر مرتضی العاملی(م:1440ق)؛


14-تاریخ الاسلام اثرمحمد شمس الدین ذهبی(م:748ق)؛
14-تاریخ الاسلام اثرمحمد شمس الدین ذهبی(م:748ق)؛


15-تاریخ الائمةو وفیاتهم اثر عبدالله بن خشاب بغدادی(م:567ق)؛
15-تاریخ الائمةو وفیاتهم اثر عبدالله بن خشاب بغدادی(م:567ق)؛


16-تاریخ بیهقی اثر ابوالفضل بیهقی(م:451ق)؛
16-تاریخ بیهقی اثر ابوالفضل بیهقی(م:451ق)؛


17-تاریخ الخلفااثر عبدالرحمن سیوطی(م:911ق)؛
17-تاریخ الخلفااثر عبدالرحمن سیوطی(م:911ق)؛


18-تاریخ رویان اثر اولیاء الله آملی(م:780ق)؛
18-تاریخ رویان اثر اولیاء الله آملی(م:780ق)؛


19- تاریخ طبرستان اثر ابن اسفندیار(حیات:613ق)؛
19- تاریخ طبرستان اثر ابن اسفندیار(حیات:613ق)؛


20-تاریخ الامم‌و‌الملوک معروف به تاریخ طبری اثر محمدبن‌جریر طبری (م:310ق)؛
20-تاریخ الامم‌و‌الملوک معروف به تاریخ طبری اثر محمدبن‌جریر طبری (م:310ق)؛


21-تحفة العالم اثر علامه سید جعفر بن محمد باقر بحرالعلوم (م:1377ق)؛
21-تحفة العالم اثر علامه سید جعفر بن محمد باقر بحرالعلوم (م:1377ق)؛


 
22-تحلیلی‌اززندگانی‌امام‌رضا اثر محمد جواد فضل‌الله (م:1975ق)؛
22-تحلیلی‌اززندگانی‌امام‌رضا اثر محمد جواد فضل‌الله (م:1975ق) ؛
 


23-تحلیلی از زندگانی امام‌کاظم‌اثر باقر شریف قرشی (م:1433ق)؛
23-تحلیلی از زندگانی امام‌کاظم‌اثر باقر شریف قرشی (م:1433ق)؛


24-تذکرة الخواص اثر سبط ابن جوزی(م:654ق)؛
24-تذکرة الخواص اثر سبط ابن جوزی(م:654ق)؛


25-جامع السعادات اثر محمد مهدی نراقی(م:قرن 12و13ق)؛
25-جامع السعادات اثر محمد مهدی نراقی(م:قرن 12و13ق)؛


26-حق الیقین اثر علامه مجلسی(م:1111ق)؛
26-حق الیقین اثر علامه مجلسی(م:1111ق)؛


27-حیات‌فکری و سیاسی‌امامان‌شیعه اثر رسول جعفریان (تولد: 1343ش)؛
27-حیات‌فکری و سیاسی‌امامان‌شیعه اثر رسول جعفریان (تولد: 1343ش)؛


28-دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی اثر جمعی از نویسندگان به مدیریت سید محمدکاظم بجنوردی(تولد:1321ش)؛
28-دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی اثر جمعی از نویسندگان به مدیریت سید محمدکاظم بجنوردی(تولد:1321ش)؛


29-دائرة المعارف تشیع اثر جمعی از نویسندگان به مدیریت حاج سید جوادی(م:1392ش)؛
29-دائرة المعارف تشیع اثر جمعی از نویسندگان به مدیریت حاج سید جوادی(م:1392ش)؛


30-دلائل الامامة اثر محمد بن جریر طبری(م:310ق)؛
30-دلائل الامامة اثر محمد بن جریر طبری(م:310ق)؛


31-رسالة فی تواریخ النبی والآل اثر محمد تقی تستری(م:1374ش)؛
31-رسالة فی تواریخ النبی والآل اثر محمد تقی تستری(م:1374ش)؛


32-سیره معصومان اثر سید محسن امین عاملی(م:1371ق)؛
32-سیره معصومان اثر سید محسن امین عاملی(م:1371ق)؛


33-الشجرة المبارکةاثر فخر رازی(م:606ق)؛
33-الشجرة المبارکةاثر فخر رازی(م:606ق)؛


34-شرح نهج البلاغة اثر ابن ابی الحدید المعتزلی(م:656ق)؛
34-شرح نهج البلاغة اثر ابن ابی الحدید المعتزلی(م:656ق)؛


35-شرف‌نامه تاریخ مفصل کردستان اثر شرف‌الدین بدلیسی (م:1603ق)؛
35-شرف‌نامه تاریخ مفصل کردستان اثر شرف‌الدین بدلیسی (م:1603ق)؛


36-صحیفه سجادیه اثر امام سجاد«ع»(م:95ق)؛
36-صحیفه سجادیه اثر امام سجاد«ع»(م:95ق)؛


37-الصوارم المهرقة فی نقد الصواعق المحرقة اثر قاضی نورالله شوشتری (م:1019ق)؛
37-الصوارم المهرقة فی نقد الصواعق المحرقة اثر قاضی نورالله شوشتری (م:1019ق)؛


38-طبقات الکبری اثر محمدابن سعد(م:230ق)؛
38-طبقات الکبری اثر محمدابن سعد(م:230ق)؛


39-الغارات، اثر ابراهیم بن محمد ثقفی(م:283ق)؛
39-الغارات، اثر ابراهیم بن محمد ثقفی(م:283ق)؛


40-الفصول المهمة فی معرفة الائمة اثر ابن صباغ مالکی(م:855ق)؛
40-الفصول المهمة فی معرفة الائمة اثر ابن صباغ مالکی(م:855ق)؛


41-فرهنگ شیعه اثر پژوهشکده سپاه پاسداران به مدیریت محمد خطیبی کوشکک (تولد:1343ش)؛
41-فرهنگ شیعه اثر پژوهشکده سپاه پاسداران به مدیریت محمد خطیبی کوشکک (تولد:1343ش)؛


42-اصول کافی اثر محمد بن یعقوب کلینی(م:329ق)؛
42-اصول کافی اثر محمد بن یعقوب کلینی(م:329ق)؛


43-کامل بهائی اثر عمادالدین طبری(م:675ق)؛
43-کامل بهائی اثر عمادالدین طبری(م:675ق)؛


44-الکامل فی التاریخ اثر عزالدین ابن اثیر(م:قرن 7ق)؛
44-الکامل فی التاریخ اثر عزالدین ابن اثیر(م:قرن 7ق)؛


45-کامل الزیارات اثر جعفر بن محمد بن قولویه(م:367ق)؛
45-کامل الزیارات اثر جعفر بن محمد بن قولویه(م:367ق)؛


46-کشف‌الغمة فی معرفة‌الائمه اثر علی بن عیسی اربلی (م:692ق)؛
46-کشف‌الغمة فی معرفة‌الائمه اثر علی بن عیسی اربلی (م:692ق)؛


47-لغت‌نامه دهخدااثر علی اکبر دهخدا (م:1334ش)؛
47-لغت‌نامه دهخدااثر علی اکبر دهخدا (م:1334ش)؛


48-مرآت البلدان اثر محمد حسن اعتمادالسلطنه(م:1259ق)؛
48-مرآت البلدان اثر محمد حسن اعتمادالسلطنه(م:1259ق)؛


49- مرآت الجنان اثر عبدالله بن اسعد یافعی(م:698ق)؛
49- مرآت الجنان اثر عبدالله بن اسعد یافعی(م:698ق)؛


50-مقاتل الطالبیین اثر ابوالفرج اصفهانی(356ق)؛
50-مقاتل الطالبیین اثر ابوالفرج اصفهانی(356ق)؛


51-المناقب‌آل‌ابیطالب اثر ابوجعفر محمد بن علی بن شهرآشوب (م:588ق)؛
51-المناقب‌آل‌ابیطالب اثر ابوجعفر محمد بن علی بن شهرآشوب (م:588ق)؛


52-منتهی الآمال محدث قمی‌، ۱۳۷۹ ش؛
52-منتهی الآمال محدث قمی‌، ۱۳۷۹ ش؛


53-نزهة القلوب اثر حمدالله مستوفی(م:750ق)؛
53-نزهة القلوب اثر حمدالله مستوفی(م:750ق)؛


54-النقض اثر عبدالجلیل قزوینی(م:حدود سده 6ق)؛
54-النقض اثر عبدالجلیل قزوینی(م:حدود سده 6ق)؛


55-وسائل الشیعة اثر شیخ حرالعاملی(م:1104ق)؛
55-وسائل الشیعة اثر شیخ حرالعاملی(م:1104ق)؛


56-الهدایة الکبری خصیبی؛
56-الهدایة الکبری خصیبی؛


57-ینابیع المودة قندوزی.  
57-ینابیع المودة قندوزی.  


=پانویس=
=پانویس=
خط ۶۰۰: خط ۵۳۵:
=منابع=
=منابع=


[[رده: مقالات ]]
[[رده:مقالات]]
[[رده: امامزادگان]]
[[رده:امامزادگان]]
۴٬۹۳۳

ویرایش