احمد حسن البکر
| احمد حسن البکر | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | احمد حسن البکر |
| نامهای دیگر | حسن البکر |
| اطلاعات شخصی | |
| سال تولد | ۱۹۱۴ م، ۱۲۹۲ ش، ۱۳۳۱ ق |
| محل تولد | تکریت، عراق |
| سال درگذشت | ۱۹۸۲ م، ۱۳۶۰ ش، ۱۴۰۱ ق |
| روز درگذشت | ۴ اکتبر |
| محل درگذشت | بغداد، عراق |
| دین | اسلام، سنی |
| فعالیتها |
|
احمد حسن البکر، سیاستمدار و نظامی عراقی و رئیسجمهور این کشور در فاصلهٔ سالهای ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۹ میلادی بود. او از رهبران ارشد حزب بعث عراق بهشمار میرفت و کودتای سال ۱۹۶۸ م، که با حمایت حزب بعث انجام شد، وی را به قدرت رساند. دوران زمامداری او سرآغاز حاکمیت استبدادی حزب بعث در عراق بود که تا سال ۲۰۰۳ م، ادامه یافت.
زندگینامه
احمد حسن البکر در سال ۱۹۱۴ میلادی در شهر تکریت عراق به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات، در سال ۱۹۳۶ م، وارد ارتش عراق شد و بهتدریج مدارج نظامی را طی کرد. او از سال ۱۹۵۳ م، همزمان با فعالیتهای نظامی، وارد عرصه سیاست نیز شد.
فعالیتهای سیاسی و نظامی
احمد حسن البکر از جمله نظامیان ارشد عراقی بود که در کودتای سال ۱۹۵۸ میلادی با کنترل پایگاههای هوایی عراق، نقش مهمی در سرنگونی حکومت پادشاهی ملک فیصل ایفا کرد. این کودتا به پایان نظام سلطنتی در عراق انجامید. او در سال ۱۹۶۳ میلادی نیز در کودتا علیه عبدالکریم قاسم مشارکت داشت. در دوران حکومت عبدالسلام عارف، مدتی بهعنوان نخستوزیر عراق فعالیت کرد و در زمان زمامداری عبدالرحمن عارف، به سمت معاون رئیسجمهور رسید. در سال ۱۹۶۸ میلادی، احمد حسن البکر با پشتیبانی حزب بعث عراق بار دیگر دست به کودتا زد و اینبار خود قدرت را در دست گرفت. این کودتا آغازگر حاکمیتی استبدادی و خونین بود که طی نزدیک به ۳۵ سال، عراق را درگیر سرکوب داخلی، جنگهای منطقهای و بحرانهای گسترده انسانی کرد. پس از بهدست گرفتن قدرت، البکر فضای اختناق شدیدی در عراق ایجاد کرد و هرگونه مخالفت سیاسی را با شدت سرکوب نمود. در سال ۱۹۷۱ روابط عراق و آمریکا رو به تیرگی نهاد و انعقاد پیمان دوستی ۱۵ ساله میان عراق و شوروی سابق در سال ۱۹۷۲ م، این تیرگی را تشدید کرد. در نیمه نخست دهه ۱۹۷۰ میلادی، کردهای عراق که علیه حکومت البکر میجنگیدند، از سوی رژیم شاهنشاهی ایران تسلیح میشدند. این مسئله روابط ایران و عراق را تا آستانه جنگ پیش برد. سرانجام این تنشها با انعقاد قرارداد ۱۹۷۵ م، الجزایر تا حد زیادی کاهش یافت.
کنارهگیری از قدرت و نقش صدام حسین
از ابتدای زمامداری احمد حسن البکر، معاون او صدام حسین عملاً مهار قدرت را در دست داشت و بهتدریج خود را برای کسب قدرت مطلق آماده میکرد. در سال ۱۹۷۹ میلادی و همزمان با مراسم سالگرد کودتای ۱۹۵۸ م، صدام حسین با توطئهای سازمانیافته، احمد حسن البکر را وادار به کنارهگیری از قدرت کرد. بر اساس این توطئه، برزان تکریتی، برادر ناتنی صدام حسین، با گروگان گرفتن هیثم، پسر احمد حسن البکر، رئیسجمهور وقت عراق را تحت فشار قرار داد. البکر ناچار شد در نطقی تلویزیونی، طبق متن دیکتهشده، صدام حسین را بهعنوان رئیسجمهور جدید معرفی کند و از قدرت کناره بگیرد.
درگذشت
احمد حسن البکر پس از کنارهگیری، بهطور کامل از صحنه سیاست عراق حذف و در ماههای پایانی عمر خود در انزوای کامل بهسر برد. تمامی ارتباطات او با خارج از عراق قطع شد. در این دوران، وی خواستار شناسایی انقلاب اسلامی ایران و همزیستی با رهبران جدید ایران بود، اما این موضع با مخالفت جناح صدام در رهبری حزب بعث روبهرو شد. احمد حسن البکر سرانجام در چهارم اکتبر ۱۹۸۲ میلادی، در سن ۶۸ سالگی، در انزوا درگذشت.
جستارهای وابسته
منابع
- سرنوشت یک دیکتاتور/ کودتای به قدرت رسیدن صدام حسین، وبسایت خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تيرماه ۱۳۹۲ ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 اسفندماه ۱۴۰۴ ش.