دریای عمان
دریای عمان، پهنهای آبی است که خلیج فارس را به دریای عرب و اقیانوس هند متصل میکند. این دریا در واقع پیشروی آب اقیانوس هند به داخل خشکی در جنوب غربی آسیا است. کشورهای ایران و پاکستان در شمال و کشورهای عمان و امارات متحده عربی در جنوب و جنوب غربی این دریا قرار دارند. دریای عمان از نظر ژئوپلیتیک و ترانزیتی به دلیل وجود بنادر استراتژیک مانند بندر چابهار و بندر جاسک اهمیت ویژهای برای ایران و کشورهای همسایه دارد.
جغرافیا و ویژگیهای فیزیکی
این دریا از سمت غرب توسط تنگۀ هرمز به خلیج فارس و از سمت شرق و جنوب شرقی به دریای عرب و اقیانوس هند متصل میشود. مدار رأسالسرطان از شمال این دریا عبور میکند و به دلیل موقعیت جغرافیایی، در منطقۀ گرم کره زمین قرار دارد.
- مساحت دریای عمان حدود ۹۰۳,۰۰۰ کیلومتر مربع است.
- ابعاد: طول آن از تنگه هرمز تا منطقه دکن هند حدود ۶۱۰ کیلومتر است. عرض آن کمتر از عرض آبهای خلیج فارس است.
- عمق: این دریا بهطور کلی بیشتر از خلیج فارس است. حداکثر عمق در اطراف بندر چابهار ایران به ۳,۳۹۸ متر میرسد که امکان پهلوگیری کشتیهای اقیانوسپیما را فراهم کرده است. با این حال، هرچه به سمت غرب (نزدیک تنگه هرمز) حرکت کنیم، عمق آب به سرعت کاهش مییابد و در برخی نقاط به ۷۳ متر میرسد.
- دما: دمای سطح آب در ماه مرداد (جولای) به حداکثر ۳۳ درجه سانتیگراد و در ماه دی (ژانویه) به حداقل ۱۹.۸ درجه سانتیگراد میرسد.
سواحل ایران
طول ساحل ایران در امتداد دریای عمان، از بندر گواتر در مرز پاکستان تا بندر عباس در مرز خلیج فارس، ۷۸۴ کیلومتر است. این سواحل نیمی از کل سواحل جنوبی ایران را تشکیل میدهند. شهرهای مهم ساحلی در این دریا در ایران شامل چابهار، جاسک و بندر گواتر هستند.
مرزهای دریایی
بر اساس تعریف سازمان بینالمللی آبنگاری (IHO):
- مرز شمال غربی: خطی است که رأس لیمه (۲۵°۵۷' N) در ساحل شبهجزیره عربستان را به رأس الکوه (۲۵°۴۸' N) در ساحل ایران متصل میکند.
- مرز جنوب غربی: خطی است که رأسالحد (۲۲°۳۲' N) در پیشرفتهترین نقطه جنوب شرقی شبهجزیره عربستان را به جیوانی (۶۱°۴۳' E) در ساحل پاکستان متصل میکند.
اهمیت ترانزیتی و اقتصادی
دریای عمان یکی از مهمترین آبراههای تجاری جهان است که انرژی و کالاهای منطقه را به بازارهای جهانی متصل میکند.
بندر چابهار
بندر چابهار تنها بندر اقیانوسی و بدون یخزدگی ایران است که در شمال این دریا قرار دارد. این بندر به دلیل عمق زیاد آب، ظرفیت پذیرش کشتیهای بزرگ را دارد و بهعنوان دروازۀ ورود ایران به اقیانوس هند شناخته میشود.
کریدور شمال - جنوب
دریای عمان نقش کلیدی در کریدور بینالمللی حمل و نقل شمال - جنوب ایفا میکند. طبق برنامهریزیها، راهآهنی از بندر چابهار به زاهدان و از آنجا به افغانستان و همچنین اتصال به شبکۀ ریلی داخلی ایران (مشهد - بافق) توسعه مییابد. این مسیر، نزدیکترین و آسانترین راه دسترسی برای کشورهای آسیای میانه (که محصور در خشکی هستند) به آبهای آزاد است.
سایر بنادر
بنادر کوچکی مانند جاسک و گواتر نیز در کنار این دریا قرار دارند که نشاندهنده سابقه طولانی بازرگانی و دریانوردی در این منطقه است.
دیدگاه امام خامنهای
در پیام امام خامنهای به مناسبت روز خلیج فارس به اهمیت دریای عمان اشاره شده است.
موهبت خلیج فارس
یکی از نعمتهای بیبدیل خداوند متعال برای ملتهای مسلمان منطقۀ ما خصوصاً مردم شریف ایران اسلامی، موهبت «خلیج فارس» است. نعمتی فراتر از یک پهنۀ آبی که بخشی از هویت و تمدنمان را شکل داده و علاوه بر نقطۀ اتصال ملتها، مسیر حیاتی و منحصر به فرد اقتصاد جهانی را در تنگۀ هرمز و پس از آن دریای عمان ایجاد کرده است. این سرمایۀ راهبردی، طمع شیاطین بسیاری را در قرنهای گذشته برانگیخته و سابقۀ تجاوزهای مکرر بیگانگان اروپایی و آمریکایی، ناامنیها، ضررها و تهدیدهای متعدد برای کشورهای منطقه، تنها گوشهای از نقشههای شوم مستکبران جهان علیه ساکنان منطقۀ خلیج فارس میباشد که تازهترین نمونۀ آن قدّارهکشیهای اخیر شیطان بزرگ بود.
استقلال خلیج فارس
ملت ایران که دارای بیشترین ساحل خاکی خلیج فارس است، بیشترین جانفشانیها را در راه استقلال خلیج فارس و مقابله با بیگانگان و متجاوزان داشته است؛ از اخراج پرتغالیها و آزادسازی تنگۀ هرمز که مبنای نامگذاری دهم اردیبهشتماه بهعنوان روز ملی خلیج فارس شده است، تا مبارزه علیه استعمار هلند و نیز حماسههای مقاومت در مقابل استعمار انگلیس و ... اما انقلاب اسلامی، نقطۀعطف این مقاومتها در کوتاه کردن دست مستکبران از منطقۀ خلیج فارس بود و امروز با گذشت دو ماه از بزرگترین لشکرکشی و تجاوز زورگویان دنیا در منطقه و شکست مفتضحانۀ آمریکا در نقشۀ خود، فصل نوین خلیج فارس و تنگۀ هرمز در حال رقم خوردن است.
طلیعۀ نظم جدید منطقه و جهان
به حول و قوّه الهی آیندۀ درخشان منطقۀ خلیج فارس، آیندهای بدون آمریکا و در خدمت پیشرفت، آسایش و رفاه ملتهایش خواهد بود. ما با همسایگانمان در پهنۀ آبی خلیج فارس و دریای عمان «همسرنوشت» هستیم و بیگانگانی که از هزاران کیلومتر دورتر، طمعکارانه در آن شرارت میکنند، جایی در آن ندارند مگر در قعرِ آبهایش. و زنجیرهی این ظفر که به لطف پروردگار تبارک و تعالی در سایۀ تدابیر و سیاستهای مقاومت و راهبرد ایران قوی محقق شده است، طلیعۀ نظم جدید منطقه و جهان خواهد بود.
جستارهای وابسته
منابع
- دریای عمان، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب:بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 12 اردیبهشتماه 1405 ش.