سلطان بن کاید القاسمی
| سلطان بن کاید القاسمی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سلطان بن کاید القاسمی |
| نامهای دیگر | دکتر سلطان بن کاید القاسمی |
| اطلاعات شخصی | |
| روز تولد | ۲۳ مارس ۱۹۵۸ |
| محل تولد |
|
| دین | اسلام، اهلسنت |
| فعالیتها |
|
سلطان بن کاید القاسمی موسس و از رهبران جمعیت اصلاح امارات متحده عربی است که شاخه اخوان المسلمین در این کشور شناخته میشود.
زندگینامه
دکترسلطان بن کاید القاسمی در تاریخ ۲۳ مارس ۱۹۵۸ در امارت رأسالخیمه، در کشور امارات متحده عربی به دنیا آمد. او در خانوادهای با اصالت و از خاندان القواسم که حاکم رأسالخیمه هستند، بزرگ شد. این خانواده تاریخ طولانی در رهبری منطقه دارد. دکتر سلطان از کودکی در این خانواده با جایگاه اجتماعی بالا تربیت شد و به همین دلیل از پسزمینه فرهنگی، ملی و دینی محکمی برخوردار است. او از جوانی به دینداری و مسائل عمومی علاقهمند بود و در سنین پایین به فعالیتهای اجتماعی و دینی مشغول شد و از محیط محافظهکار خانوادهاش و ارزشهای اصیلی که در او نهادینه شده بود، بهره برد. این تربیت ویژه، زمینهای مستحکم برای ایفای نقش فعال او در آینده کشورش، چه در زمینه علمی و چه اجتماعی و اصلاحی، فراهم کرد.
تحصیلات
سلطان بن کاید القاسمی بر تحصیل علم و تخصص تأکید داشت و به همین دلیل یکی از افراد شاخص در زمینه آموزش و سیاستهای آموزشی کشور امارات شد. او تحصیلات خود را با کسب مدرک کارشناسی در مدیریت آموزشی از دانشگاه امارات متحده عربی در سال ۱۹۸۱ آغاز کرد. سپس به منظور ادامه تحصیل در این زمینه، به ایالات متحده آمریکا اعزام شد و در سال ۱۹۹۰ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته برنامهریزی درسی و توسعه انسانی از دانشگاه جورج واشنگتن با نمره عالی دریافت کرد. او تحصیلات خود را در بریتانیا ادامه داد و در سال ۱۹۹۷ دکترای خود را در سیاست آموزشی و توسعه ملی از دانشگاه منچستر گرفت. این سابقه علمی نشاندهنده علاقه سلطان به توسعه بخش آموزش و نیروی انسانی است و به او این امکان را داد که بین تجربه میدانی و مبانی نظری در زمینه آموزش ارتباط برقرار کرده بود.
دستاوردهای علمی و حرفهای
او یکی از پیشگامان موضوع آموزش و پرورش در امارات است. بلافاصله پس از فارغالتحصیلی در سال ۱۹۸۱، به وزارت آموزش و پرورش پیوست و به عنوان مدیر اداره برنامهها و کتابهای درسی منصوب شد و تا سال ۱۹۸۷ در این سمت باقی ماند. در طول تصدی این مسئولیت، او بر بازنگری و ارزیابی دهها برنامه و کتابهای درسی و راهنمای معلمان نظارت کرد و به توسعه محتوای آموزشی بر اساس هویت ملی و ارزشهای اسلامی و نیازهای زمان کمک کرد. همچنین او در برگزاری دورههای آموزشی تربیتی و مدیریتی در داخل و خارج از امارات شرکت کرد که نشاندهنده تمایل او به تبادل تجربیات و ارتقای کارایی معلمان و مدیران بود. در کنار این اقدامات در زمینه تحقیقات علمی نیز فعال بود و مجموعهای از مقالات و تحقیقات آموزشی را در زمینه مسائل توسعه آموزش ملی به رشته تحریر درآورد. او در بسیاری از کمیتههای علمی-تخصصی در داخل و خارج از دهه ۱۹۸۰ شرکت کرد و عضو و رئیس چندین نهاد آموزشی مهم بود؛ از جمله:
- ریاست کمیته فنی برنامههای درسی که بر برنامهریزی و اجرای برنامههای درسی نظارت میکند؛
- عضویت در کمیته عالی برنامههای درسی؛
- کمیته عالی آموزش در وزارت آموزش و پرورش؛
- ریاست هیئت مدیره مرکز عربی تحقیقات آموزشی (مستقر در کویت) را بر عهده داشت؛
- در بیش از ۳۰ کنفرانس و سمینار علمی منطقهای و بینالمللی تحت نظارت سازمانهایی مانند دفتر آموزش عربی کشورهای خلیج فارس، سازمان عربی آموزش و فرهنگ و علوم (الکسو) و سازمان اسلامی آموزش، علوم و فرهنگ (ایسيسکو) شرکت کرد.
نقش او در جمعیت اصلاح
نام سلطان بن کاید القاسمی با جمعیت اصلاح و هدایت اجتماعی در امارات پیوند خورده است، جایی که او یکی از چهرههای بارز و رهبران آن به شمار میرود. این جمعیت که در سال ۱۹۷۴ در دبی با تأیید حکام امارات تأسیس شد، هدفش تقویت ارزشها و اصلاحات اسلامی و اجتماعی و حفظ اخلاق و ارزشها در جامعه امارات بود. سلطان از سالهای جوانی به این جمعیت پیوست و از زمانی که دانشآموز دبیرستان بود، با آن در ارتباط بود. او از طریق این جمعیت در محافل و سمینارهای علمی شرکت کرده و با علمای بزرگ و متفکران از نقاط مختلف جهان اسلام ملاقات کرده است که این امر به شکلگیری و گسترش افقهای فکریش کمک شایانی کرد و در اتخاذ رویکرد اعتدال و میانهروی در او تأثیرگذار بود.
نقش رهبری او در جمعیت با تأیید حاکم راس الخیمه شیخ صقر بن محمد القاسمی، شعبه جمعیت اصلاح و هدایت اجتماعی در رأسالخیمه افتتاح شد و سلطان به عنوان رئیس آن منصوب گردید. از طریق این موقعیت رهبری، او نقش محوری در هدایت فعالیتهای جمعیت به سمت خدمت به جامعه در زمینههای مختلف ایفا کرد؛ زیرا جمعیت اصلاح به خاطر مشارکتهای اجتماعی، خیریه و فرهنگیاش شناخته شده بود. به عنوان مثال، این جمعیت ابتکاراتی برای تشویق و تسهیل ازدواج بین جوانان را در پیش گرفت و سالنهای عروسی رایگانی برای کمک به خانوادههای کمدرآمد ایجاد کرد تا به کاهش پدیده تأخیر در سن ازدواج کمک کند. همچنین جمعیت تحت رهبری دکتر سلطان در کمپینهای حمایت از مسائل ملتهای عربی و اسلامی شرکت کرد و فعالیتهای همبستگی و انسانی را برگزار نمود که حضور آن را در صحنه اجتماعی داخلی را نیز تقویت کرد. این فعالیتها او را به عنوان یک نماد اصلاحگر در امارات معرفی کرد، به ویژه که فعالیتهای جمعیت در چهارچوب قانون و با حمایت رسمی آغاز شد و این امر به آن اعتبار زیادی در بین اقشار مختلف جامعه داد، قبل از اینکه با محدودیتهایی مواجه شود.
جزئیات بازداشتها و اتهامات
با وجود مشارکتهای آموزشی و اجتماعی سلطان بن کاید القاسمی، اما فعالیتهای اصلاحی او را با مقامات در تضاد قرار داد، به ویژه در شرایط سیاسی که پس از حوادث "بیداری اسلامی(بهار عربی)" به وجود آمد. سلطان به اتهامات سیاسی و امنیتی متهم و بازداشت شد.
پرونده "امارات ۹۴"
ریشههای پرونده امارات ۹۴ به اتفاقاتی برمیگردد که در اوایل سال ۲۰۱۱ آغاز شد، زمانی که سلطان به همراه دهها نفر از نخبگان و دانشگاهیان اماراتی در تاریخ ۳ مارس ۲۰۱۱ طوماری را امضا کردند؛ این طومار خواستار توسعه تجربه دموکراتیک در کشور از طریق فعالسازی نقش شورای ملی فدرال (پارلمان) با انتخاب تمامی اعضای آن توسط مردم و گسترش اختیارات آن بود. این درخواستها موجب نگرانی مقامات شد و دستگاههای امنیتی اقدام به بازداشت تعدادی از امضاکنندگان و سلب تابعیت برخی از آنها کردند که به عنوان هشدار به دیگران تلقی شد.
در این شرایط پرتنش، دکتر سلطان به ابراز نظرات خود به طور آزاد و مسئولانه ادامه داد. او مقالهای مشهور تحت عنوان "برای کرامت شهروند" منتشر کرد که در آن به انتقاد از تصمیم سلب تابعیت گروهی از فعالان اماراتی در اواخر سال ۲۰۱۱ پرداخت و این اقدام را تهدیدی علیه قرارداد اجتماعی در کشور و خدشه به کرامت و حقوق اساسی شهروندان دانست. او در این مقاله به پایبندی به حاکمیت قانون و عدالت تأکید کرد و از تفکیک بین شهروندان یا نقض حقوق آنها هشدار داد. این مقاله علنی با انتقادات سیاسی و اجتماعی که در آن مطرح شد، به طور مستقیم به هدف قرار گرفتن او از سوی مقامات امنیتی منجر شد.
در تاریخ ۲۰ آوریل ۲۰۱۲،سلطان بن کاید القاسمی توسط نیروهای امنیتی لباس شخصی که به خانهاش در رأسالخیمه یورش بردند، بازداشت شد. او به سرعت به مکان نامعلومی منتقل و مشخص شد که او به مدت چند ماه تحت حبس خانگی در قصر یکی از بستگانش (حاکم رأسالخیمه شیخ سعود بن صقر القاسمی) قرار گرفته است. سپس در اوایل مارس ۲۰۱۳، او از حبس خانگی به زندان الرزین، که زندانی با امنیت بالا در ابوظبی است، منتقل شد، که به خاطر نگهداری زندانیان سیاسی و پروندههای امنیتی مشهور است.
یک محاکمه گروهی در تاریخ ۴ مارس ۲۰۱۳ در دادگاه امنیت ملی دادگاه فدرال عالی آغاز شد که شیخ سلطان و ۹۳ نفر دیگر از مناطق مختلف کشور را شامل میشد، که بیشتر آنها به جمعیت اصلاح مرتبط یا از فعالان حقوق بشر بودند. به آنها اتهاماتی مانند "ایجاد و رهبری یک سازمان سری غیرقانونی که هدف آن مقابله با اصولی است که دولت بر اساس آنها تشکیل شده و در نهایت برای به دست گرفتن قدرت و برقراری ارتباط با نهادهای خارجی برای حمایت از این طرح" مطرح شد. در اثنای این محاکمه که چندین ماه به طول انجامید، رسانههای بینالمللی و ناظران مستقل از حضور در جلسات منع شدند.
در تاریخ ۲ ژوئیه ۲۰۱۳، دادگاه فدرال عالی حکم نهایی خود را در این پرونده صادر کرد و شدت احکام توجهها را به خود جلب کرد. ۶۹ نفر (از ۹۴ نفر) به اتهامات وارده محکوم شدند، از جمله سلطان، در حالی که ۲۵ نفر (از جمله ۱۳ زن) به دلیل عدم کفایت شواهد تبرئه شدند. دادگاه حکم به حبس ۱۰ سال برای ۵۶ متهم (که سلطان نیز در میان آنها بود) صادر کرد، همچنین ۵ متهم به ۷ سال حبس و ۸ متهم غیابی که خارج از کشور بودند به ۱۵ سال حبس محکوم شدند. با توجه به اینکه احکام دادگاه فدرال عالی نهایی و غیرقابل تجدیدنظر در پروندههای امنیت ملی هستند، حکم ۱۰ سال حبس سلطان القاسمی از آن زمان به اجرا درآمد. القاسمی به مدت ده سال به زندان رفت(۲۰۱۲-۲۰۲۲). انتظار میرفت که او در بهار ۲۰۲۲ آزاد شود (با پایان یافتن مدت حکم ۱۰ ساله و احتساب مدت بازداشت قبلی)، به ویژه با درخواستهای داخلی و خارجی متعدد، اما این امر محقق نشد.
پروندۀ عدالت و کرامت
با نزدیک شدن به پایان مدت احکام صادره در پرونده "امارات ۹۴"، جو حقوق بشری منتظر آزادی باقیمانده از زندانیان به ویژه سلطان القاسمی بود. اما مقامات اماراتی با یک اقدام جدید و تشدیدکننده همه را شگفتزده کردند؛ آنها در اواخر سال ۲۰۲۳ از اتهامات جدیدی علیه تعدادی از این زندانیان خبر دادند. این ماجرا به نام "پرونده سازمان عدالت و کرامت" یا "امارات ۸۴" شناخته میشود، زیرا شامل ۸۴ نفر متهم بود.
جزئیات این پرونده جدید در دسامبر ۲۰۲۳ فاش شد. در تاریخ ۶ ژانویه ۲۰۲۴، بیانیهای رسمی از سوی دادستانی عمومی امارات منتشر شد که در آن اتهاماتی به ۸۴ نفر به دلیل ایجاد و مدیریت یک سازمان سرّی تروریستی در داخل کشور با نام "کمیته عدالت و کرامت" وارد شده بود. بر اساس روایت رسمی، این سازمان ادعایی ادامهای بر جمعیت اصلاح مرتبط با سازمان اخوان المسلمین است که در امارات به عنوان سازمان تروریستی شناخته میشود و هدف آن ادامه فعالیتهایی برای تضعیف نظام حاکم به روشهای جدید زیر پوششهای مختلف است. همچنین دادستانی ادعا کرد که از جمله اتهامات، تأمین مالی سازمان تروریستی و سوءاستفاده از زمان حضور برخی از آنها در زندان برای برنامهریزی خرابکارانه بوده است.
مواضع فکری و سیاسی
سلطان بن کاید القاسمی فردی با افکار اصلاحی که سعی دارد بین دیدگاه اسلامی و ارزشهای دموکراتیک مدرن توازن برقرار کند. مواضع فکری او در مقالات، سخنرانیها و مشارکتهای عمومی قبل از بازداشتش تجلی یافته است، جایی که او همواره از رویکرد اصلاح سیاسی و اجتماعی مسالمتآمیز در امارات دفاع کرده است. سلطان بر این باور بود که حفظ شکوفایی و ثبات کشور در درازمدت نیازمند مشارکت شهروندان در تصمیمگیری و تقویت نهادهای جامعه مدنی است. از این رو، او یکی از نخستین افرادی بود که خواستار گسترش حاشیه مشارکت سیاسی در چهارچوبهای قانونی موجود و نه انقلاب یا خروج از نظام بود. در مقالاتش بر ارزشهای عدالت و کرامت شهروند و محوری بودن حاکمیت قانون تأکید داشت. در مقاله معروفش "برای کرامت شهروند" او به آیه قرآن "إن أريد إلا الإصلاح ما استطعت" استناد کرد تا تأکید کند که هدف او اصلاح در حدود توانایی و در چهارچوب وفاداری به وطنش است.
جستارهای وابسته
منابع
- سلطان بن کاید القاسمی، وبگاه مرکز حمایت از زندانیان امارات، تاریخ درج مطلب: بی تا، تاریخ مشاهده:6 اردیبهشت 1404.