مدافعان حرم
| مدافعان حرم | |
|---|---|
 | |
| نام جریان | مدافعان حرم |
| اهداف | دفاع از حرمهای اهلبیت (علیهالسلام)، مقابله با گروههای تکفیری و داعش |
| مبانی و اصول | دفاع از اماکن مقدس اسلامی |
| جهتگیری | مقاومت اسلامی |
مدافعان حرم، یا مدافعان حرم حضرت زینب (سلاماللهعلیها)، عنوانی است که به نیروهای داوطلب و سازمانیافتهای اطلاق میشود که از سال ۱۳۹۲ ش، با هدف دفاع از حرمهای اهلبیت (علیهم السلام) در سوریه، بهویژه حرم حضرت زینب و مقابله با گروههای تکفیری و تروریستی همچون داعش و جبهه النصره، وارد میدان نبرد شدند. این عنوان پس از تهدید گروههای تکفیری به تخریب حرم حضرت زینب (سلاماللهعلیها) وارد ادبیات سیاسی و اجتماعی ایران شد و به تدریج بهعنوان نماد نیروهای مقاومت اسلامی در سوریه شناخته شد.
تاریخچه
با آغاز بحران سوریه و گسترش فعالیت گروههای تکفیری، بسیاری از اماکن مقدس اسلامی در معرض تهدید قرار گرفتند. در شهریور ۱۳۹۱ ش، آرامگاه محسن بن حسین (علیهماالسلام) در منطقه مشهد حلب توسط گروههای مسلح تخریب شد و این اقدام نگرانیهای گستردهای درباره امنیت سایر اماکن مقدس شیعه ایجاد کرد. در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲ ش، گروه تکفیری جبهه النصره پس از نبش قبر حجر بن عدی، تهدید کرد که حرم حضرت زینب (سلاماللهعلیها) نیز هدف حمله قرار خواهد گرفت. این تهدید زمینهساز شکلگیری جریان گستردهای از نیروهای داوطلب برای دفاع از حرمهای اهلبیت (علیهمالسلام) شد. در نخستین واکنشها، سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، دفاع از حرم حضرت زینب (سلاماللهعلیها) را ضرورتی دینی و راهبردی دانست و از رزمندگانی که در این مسیر به شهادت میرسند با عنوان مدافعان حرم یاد کرد. اصطلاح «مدافعان حرم» از اواخر اردیبهشت ۱۳۹۲ ش، در رسانههای فارسیزبان رواج یافت و بهتدریج در ادبیات سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تثبیت شد.
شکلگیری جریان
همزمان با گسترش تهدیدهای گروههای تکفیری، مجموعهای از نهادهای مردمی، فرهنگی و مذهبی اقدام به سازماندهی نیروهای داوطلب کردند. نخستین همایش رسمی با عنوان «مدافعان حرم» در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۲ش، به ابتکار «کنگره بینالمللی امام علی النقی (علیهالسلام)» برگزار شد که هدف آن محکومیت تهدیدهای گروههای تکفیری و اعلام آمادگی برای دفاع از حرم حضرت زینب (سلاماللهعلیها) بود. پس از آن، همایشها و برنامههای متعددی در شهرهای مختلف ایران برگزار شد و گروههای زیادی آمادگی خود را برای اعزام به سوریه اعلام کردند. هرچند تاکنون سازوکار رسمی و عمومی برای ثبتنام نیروهای داوطلب اعلام نشده است.
گروههای مدافع حرم
لشکر فاطمیون
لشکر فاطمیون از مهمترین گروههای مدافع حرم است که اعضای آن عمدتاً از شیعیان افغانستان تشکیل شدهاند. هسته اولیه این نیرو از اعضای «سپاه محمد (صلیاللهعلیه وآله)»، «تیپ ابوذر» و مهاجران افغانستانی مقیم سوریه تشکیل شد. این مجموعه در سال ۱۳۹۰ ش، فعالیت خود را در قالب یک گروهان آغاز کرد و بعدها به تیپ و سپس در سال ۱۳۹۴ ش، به لشکر ارتقا یافت. فرمانده و بنیانگذار این لشکر، علیرضا توسلی مشهور به ابوحامد بود که در اسفند ۱۳۹۳ش در سوریه به شهادت رسید.
تیپ زینبیون
تیپ زینبیون یا لواء زینبیون از دیگر گروههای مدافع حرم است که عمدتاً از شیعیان منطقه پاراچنار و دیگر مناطق پاکستان تشکیل شده است. این نیروها در عملیاتهای مختلف علیه گروههای تکفیری در سوریه مشارکت داشتهاند و شماری از اعضای آنان در این نبردها به شهادت رسیدهاند.
دیگر گروهها
علاوه بر فاطمیون و زینبیون، نیروهایی از عراق، لبنان، ایران و برخی دیگر از کشورهای اسلامی نیز در قالب گروههای مختلف مقاومت در دفاع از حرمهای اهلبیت (علیهالسلام) مشارکت داشتند. این نیروها با هماهنگی ارتش سوریه و جبهه مقاومت و سپاه قدس به فرماندهی شهید حاج قاسم سلیمانی در عملیاتهای مختلف علیه داعش و سایر گروههای تکفیری حضور یافتند.
اهداف
مهمترین اهداف مدافعان حرم عبارت است از:
- دفاع از حرمهای اهلبیت (علیهالسلام)، بهویژه حرم حضرت زینب (سلاماللهعلیها)؛
- جلوگیری از تخریب اماکن مقدس اسلامی؛
- مقابله با گروههای تکفیری و تروریستی؛
- حمایت از دولت سوریه در مبارزه با داعش و دیگر گروههای مسلح؛
- جلوگیری از گسترش ناامنی به سایر کشورهای منطقه.
جایگاه در گفتمان مقاومت
در ادبیات جبهه مقاومت، مدافعان حرم نماد دفاع از مقدسات اسلامی، مقابله با تروریسم تکفیری و حفظ امنیت منطقه شناخته میشوند. بسیاری از فرماندهان و شخصیتهای سیاسی و مذهبی جمهوری اسلامی ایران، حضور آنان در سوریه را عاملی مؤثر در جلوگیری از گسترش داعش به کشورهای منطقه دانستهاند.
جستارهای وابسته
منابع
- مدافعان حرم، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: ۱۳ تیرماه ۱۴۰۵ ش.