کشمیر: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی‌وحدت
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات کشور
{{جعبه اطلاعات کشور
| عنوان =  کشمیر
| عنوان =  کشمیر
خط ۸: خط ۷:
| پایتخت =  
| پایتخت =  
| تعداد جمعیت = بیش از ۱۲ میلیون نفر
| تعداد جمعیت = بیش از ۱۲ میلیون نفر
| دین = {{فهرست جعبه عمودی |۷۷ درصد مسلمان |۲۰ درصد هندو| ۳% سیک و اقلیت‌ها }}
| دین = {{فهرست جعبه عمودی |۷۷ درصد [[مسلمان]] |۲۰ درصد هندو| ۳% سیک و اقلیت‌ها }}
| زبان = هند، آریایی، اردو، انگلیسی  
| زبان = {{فهرست جعبه افقی |هند |آریایی |اردو |انگلیسی }}
}}
}}
'''کشمیر''' منطقه‌ای در شمال غربی شبه‌قاره هند است که از ایالت جامو و کشمیر تحت کنترل [[هند]] ایالت گلگت-بلتستان و کشمیر آزاد تحت کنترل [[پاکستان]] و منطقه اقصی چین تحت کنترل جمهوری خلق [[چین]] تشکیل می‌شود. این منطقه عمدتاً کوهستانی است و رشته‌کوه قراقروم شامل قله کی۲ دومین نقطه مرتفع کره زمین و چندین قله مرتفع دیگر در آن قرار دارند.  
'''کشمیر''' منطقه‌ای در شمال غربی شبه‌قاره هند است که از ایالت جامو و کشمیر تحت کنترل [[هند]] ایالت گلگت-بلتستان و کشمیر آزاد تحت کنترل [[پاکستان]] و منطقه اقصی چین تحت کنترل جمهوری خلق [[چین]] تشکیل می‌شود. این منطقه عمدتاً کوهستانی است و رشته‌کوه قراقروم شامل قله کی۲ دومین نقطه مرتفع کره زمین و چندین قله مرتفع دیگر در آن قرار دارند.  


سابقه تاریخی حضور [[تشیع]] در کشمیر به سده هشتم بازمی‌گردد. در این دوران برخی از [[صوفیان]] و علمای [[شیعه]] [[ایرانی]] و گروهی از [[سادات]] به این منطقه مهاجرت کردند. گسترش تشیع با تأسیس سلسله چک‌ها در کشمیر به اوج خود رسید.
سابقه تاریخی حضور [[مذهب شیعه|تشیع]] در کشمیر به سده هشتم بازمی‌گردد. در این دوران برخی از [[صوفیان]] و علمای [[مذهب شیعه|شیعه]] ایرانی و گروهی از [[سادات]] به این منطقه مهاجرت کردند. گسترش تشیع با تأسیس سلسله چک‌ها در کشمیر به اوج خود رسید.


== تاریخچه کشمیر ==
== تاریخچه کشمیر ==
ایالت کشمیر (قبل از تقسیم) از پنج بخش دره کشمیر، جامو، لداخ، بلتستان، پونچ و گیلگت تشکیل شده بود. جمعیت کشمیر در سال ۱۹۴۱میلادی/ ۱۳۲۰ش. ۴۰۲۱۶۱۶ نفر بود که از آن میان ۷۷ درصد [[مسلمان]]، ۲۰ درصد [[هندو]] و ۳% [[سیک]] و اقلیت‌های دیگر بودند. <ref> اسپوزیتو، دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۴</ref>
ایالت کشمیر (قبل از تقسیم) از پنج بخش دره کشمیر، جامو، لداخ، بلتستان، پونچ و گیلگت تشکیل شده بود. جمعیت کشمیر در سال ۱۹۴۱میلادی/ ۱۳۲۰ش. ۴۰۲۱۶۱۶ نفر بود که از آن میان ۷۷ درصد [[مسلمان]]، ۲۰ درصد [[هندو]] و ۳% [[سیک]] و اقلیت‌های دیگر بودند<ref> اسپوزیتو، دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۴</ref>.


در سال ۱۸۴۶ بر اساس معاهده امرتسر، [[انگلستان]] حکومت کشمیر را به گلاب سینگ فروخت و او سلسله دُگرا را در این منطقه تأسیس کرد. در دوران حکومت سلسله دگرا [[مسلمانان]] به‌شدت سرکوب شدند و تبعیض شدیدی بین مسلمانان و هندو‌ها وجود داشت. <ref>حسین، کشمیر بهشت زخم‌خورده، ص۹۰-۹۲</ref>
در سال ۱۸۴۶ بر اساس معاهده امرتسر، [[بریتانیا|انگلستان]] حکومت کشمیر را به گلاب سینگ فروخت و او سلسله دُگرا را در این منطقه تأسیس کرد. در دوران حکومت سلسله دگرا [[مسلمان|مسلمانان]] به‌شدت سرکوب شدند و تبعیض شدیدی بین مسلمانان و هندو‌ها وجود داشت<ref>حسین، کشمیر بهشت زخم‌خورده، ص۹۰-۹۲</ref>.


با اعلام استقلال پاکستان، تصمیم بر آن بود که امیران ایالاتی که تحت نظارت بریتانیا حکومتی نیمه‌مستقل داشتند، بر اساس سه معیار [[مذهب]] ساکنان ایالت، خواست مردم و وضع جغرافیایی، درباره پیوستن به پاکستان یا هند تصمیم گیرند.<ref>رضوی، بحران کشمیر، ص۴۱</ref>  
با اعلام استقلال [[پاکستان]]، تصمیم بر آن بود که امیران ایالاتی که تحت نظارت [[بریتانیا]] حکومتی نیمه‌مستقل داشتند، بر اساس سه معیار [[مذهب]] ساکنان ایالت، خواست مردم و وضع جغرافیایی، درباره پیوستن به پاکستان یا هند تصمیم گیرند<ref>رضوی، بحران کشمیر، ص۴۱</ref>.


بر این اساس ایالت کشمیر که بیشتر ساکنان آن مسلمان بودند باید به پاکستان می‌پیوست اما مهاراجه ‌هاری سینگ علاقه داشت استقلال خود را حفظ کند و از پیوستن به هند یا پاکستان خودداری کرد. مسلمانان پاکستان که از مدتی پیش علیه تبعیض‌ها و محدودیت‌های موجود به اعتراض پرداخته بودند، از پیوستن به پاکستان حمایت می‌کردند.  
بر این اساس ایالت کشمیر که بیشتر ساکنان آن مسلمان بودند باید به پاکستان می‌پیوست اما مهاراجه ‌هاری سینگ علاقه داشت استقلال خود را حفظ کند و از پیوستن به هند یا پاکستان خودداری کرد. مسلمانان پاکستان که از مدتی پیش علیه تبعیض‌ها و محدودیت‌های موجود به اعتراض پرداخته بودند، از پیوستن به پاکستان حمایت می‌کردند.  
در سال ۱۹۴۸ مهاراجه تصمیم گرفت به هند بپیوندد تا بتواند از کمک هند در سرکوب مخالفان بهره گیرد. <ref>رضوی، بحران کشمیر، ص۴۴-۴۵</ref> این تصمیم آغاز جنگ‌های پاکستان و هند بر سر کشمیر بود و درنهایت تقسیم این منطقه را بین دو کشور در پی داشت. <ref>اسپوزیتو، دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۴</ref>
در سال ۱۹۴۸ مهاراجه تصمیم گرفت به هند بپیوندد تا بتواند از کمک هند در سرکوب مخالفان بهره گیرد<ref>رضوی، بحران کشمیر، ص۴۴-۴۵</ref>. این تصمیم آغاز جنگ‌های پاکستان و هند بر سر کشمیر بود و درنهایت تقسیم این منطقه را بین دو کشور در پی داشت<ref>اسپوزیتو، دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۴</ref>.


در اکتبر سال ۱۹۴۷م. بین دو کشور هند و پاکستان جنگی رخ داد که تا ژانویه سال ۱۹۴۹ ادامه داشت. سرانجام با میانجیگری سازمان ملل متحد دو کشور با آتش‌بس موافقت کردند و قرار شد سرنوشت کشمیر با مراجعه به آرای مردم آن سرزمین تعیین شود، اما این همه‌پرسی هرگز برگزار نشد.  
در اکتبر سال ۱۹۴۷م. بین دو کشور هند و پاکستان جنگی رخ داد که تا ژانویه سال ۱۹۴۹ ادامه داشت. سرانجام با میان‌جیگری [[سازمان ملل متحد]] دو کشور با آتش‌بس موافقت کردند و قرار شد سرنوشت کشمیر با مراجعه به آرای مردم آن سرزمین تعیین شود، اما این همه‌پرسی هرگز برگزار نشد.  


هنگام برقراری آتش‌بس سال ۱۹۴۹ حدود یک سوم از سرزمین کشمیر - که پاکستان آن را کشمیر آزاد می‌نامد - در تصرف پاکستان باقی ماند و هند نیز در سال ۱۹۵۴ انضمام رسمی بخش تحت کنترل خود - موسوم به جامو و کشمیر - را به خاک خود اعلام کرد. در سال ۱۹۶۵ جنگ دیگری بین دو کشور آغاز شد که سرانجام با میانجیگری [[روسیه]] در ژانویه ۱۹۶۶ خاتمه یافت. جنگ سوم، در سال ۱۹۷۱ و در پی حمایت هند از شورش استقلال‌طلبان پاکستان شرقی آغاز شد که نهایتاً به تشکیل کشور مستقل [[بنگلادش]] منتهی شد؛ آتش‌بس سال ۱۹۷۲ و شناسایی بنگلادش توسط پاکستان در سال ۱۹۷۴، به این بحران خاتمه داد. <ref>بحران کشمیر روزنه‌هایی به سوی صلح</ref>
هنگام برقراری آتش‌بس سال ۱۹۴۹ حدود یک سوم از سرزمین کشمیر - که پاکستان آن را کشمیر آزاد می‌نامد - در تصرف پاکستان باقی ماند و هند نیز در سال ۱۹۵۴ انضمام رسمی بخش تحت کنترل خود - موسوم به جامو و کشمیر - را به خاک خود اعلام کرد. در سال ۱۹۶۵ جنگ دیگری بین دو کشور آغاز شد که سرانجام با میانجی‌گری [[روسیه]] در ژانویه ۱۹۶۶ خاتمه یافت. جنگ سوم، در سال ۱۹۷۱ و در پی حمایت هند از شورش استقلال‌طلبان پاکستان شرقی آغاز شد که نهایتاً به تشکیل کشور مستقل [[بنگلادش]] منتهی شد؛ آتش‌بس سال ۱۹۷۲ و شناسایی بنگلادش توسط پاکستان در سال ۱۹۷۴، به این بحران خاتمه داد<ref>بحران کشمیر روزنه‌هایی به سوی صلح</ref>.


دولتمردان پاکستان اعلام می‌کنند که کشمیر باید در سال ۱۹۴۷ به پاکستان می‌پیوست چراکه بیشتر ساکنان آن مسلمانان‌اند. اما دولتمردان هند نظر دیگری دارند و معتقدند که کشمیر بخشی از هند است. <ref> دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۵؛ [بحران کشمیر روزنه‌هایی به سوی صلح]</ref>
دولت‌مردان پاکستان اعلام می‌کنند که کشمیر باید در سال ۱۹۴۷ به پاکستان می‌پیوست چراکه بیشتر ساکنان آن مسلمانان‌اند. اما دولتمردان [[هند]] نظر دیگری دارند و معتقدند که کشمیر بخشی از هند است<ref> دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۵؛ [بحران کشمیر روزنه‌هایی به سوی صلح]</ref>.


== آب و هوا در کشمیر ==  
== آب و هوا در کشمیر ==  
آب و هوای کشمیر سرد است. این ایالت از لحاظ اقلیمی دارای سه دوره است:  
آب و هوای کشمیر سرد است. این ایالت از لحاظ اقلیمی دارای سه دوره است:  
آب و هوای سرد از آبان تا بهمن (نوامبر تا فوریه)
* آب و هوای سرد از آبان تا بهمن (نوامبر تا فوریه)؛
آب و هوای گرم از اوایل اسفند تا اواخر خرداد (مارس تا اواسط ژوئن)
* آب و هوای گرم از اوایل اسفند تا اواخر خرداد (مارس تا اواسط ژوئن)؛
دورة بارانی در بقیة سال. بنا بر گزارشی، <ref>مجید حسین، ج۱، ص۱۱ـ۱۷</ref> اردیبهشت و خرداد گرم ‌ترین ماههای سال (میانگین بیشترین دمای سالانه حدود ْ۲۹)، دی و بهمن سردترین ماههای سال (میانگین کمترین دمای سالانه حدود ْ۱۷) و تابستان پرباران ‌ترین فصل (بارش سالانه حدود ۹۶ میلیمتر) است. در شهرهای سرینگر و لی، خرداد و تیر و مرداد گرم ‌ترین و مهر تا فروردین سردترین (عمدتاً با دمای زیر صفر درجه) ماههای سال اند. بارش سالانة سرینگر و لی نیز به ترتیب حدود ۸۴ و ۳ میلیمتر است. <ref>حمیدرضا سیدناصری، کشمیر: گذشته، ج۱، ص۲۲، حال، آینده</ref>
* دورة بارانی در بقیة سال.  
بنا بر گزارشی<ref>مجید حسین، ج۱، ص۱۱ـ۱۷</ref>، [[اردیبهشت]] و [[خرداد]] گرم ‌ترین ماه‌های سال (میانگین بیشترین دمای سالانه حدود ْ۲۹)، [[دی]] و [[بهمن]] سردترین ماه‌های سال (میانگین کمترین دمای سالانه حدود ْ۱۷) و تابستان پرباران ‌ترین فصل (بارش سالانه حدود ۹۶ میلیمتر) است. در شهرهای سرینگر و لی، خرداد و [[تیر]] و [[مرداد]] گرم‌ترین و مهر تا [[فروردین]] سردترین (عمدتاً با دمای زیر صفر درجه) ماه‌های سال‌اند. بارش سالانه سرینگر و لی نیز به ترتیب حدود ۸۴ و ۳ میلیمتر است<ref>حمیدرضا سیدناصری، کشمیر: گذشته، ج۱، ص۲۲، حال، آینده</ref>.


جنگل ‌ها و مراتع عمده ‌ترین پوشش گیاهی این ایالت است. ۲۷% از کل اراضی ایالت، جنگلی است که بیش‌تر در قسمت کشمیر متمرکزند. از جانوران پلنگ، ببر، خرس، گرگ، روباه و گوزن در این ایالت یافت می‌شود. <ref>فودور، ص ۳۴۸</ref>
جنگل ‌ها و مراتع عمده‌ترین پوشش گیاهی این ایالت است. ۲۷% از کل اراضی ایالت، جنگلی است که بیش‌تر در قسمت کشمیر متمرکزند. از جانوران پلنگ، ببر، خرس، گرگ، روباه و گوزن در این ایالت یافت می‌شود<ref>فودور، ص ۳۴۸</ref>.


== زبان مردم کشمیر ==
== زبان مردم کشمیر ==
زبان کشمیری از مجموعه زبان‌ ‌های داردی متشکل از زبان‌های هند و [[آریایی]] است و به طور عمده توسط مردم کشمیر ساکن در دره کشمیر و دره چناب جامو و کشمیرصحبت می‌شود.
زبان کشمیری از مجموعه زبان‌های داردی متشکل از زبان‌های هند و [[آریایی]] است و به طور عمده توسط مردم کشمیر ساکن در دره کشمیر و دره چناب جامو و کشمیر صحبت می‌شود.


حدود 8.6 میلیون نفر به زبان کشمیری و گویش ‌های مرتبط با آن در ایالت جامو و کشمیر درتصرف هند صحبت می‌کنند و حدود 130 هزار نفر نیز در دره نیلم و لپا در منطقه آزاد کشمیر پاکستان وجود دارند.
حدود 8.6 میلیون نفر به زبان کشمیری و گویش‌های مرتبط با آن در ایالت جامو و کشمیر در تصرف [[هند]] صحبت می‌کنند و حدود 130 هزار نفر نیز در دره نیلم و لپا در منطقه آزاد کشمیر پاکستان وجود دارند.


اکثر مردم کشمیر، زبان [[اردو]] یا [[انگلیسی]] به عنوان زبان دوم خود استفاده می‌کنند
اکثر مردم کشمیر، زبان [[اردو]] یا انگلیسی به عنوان زبان دوم خود استفاده می‌کنند.


طبق گزارش موسسه بین ‌المللی یو سی ‌ال ‌ای، زبان کشمیری شاخه‌ای از زبان‌های داردی متشکل از زبان‌ ‌های هند و آریایی و شاخه‌ای از زیرخانواده زبان‌ ‌های هند و ایرانی از خانواده زبان ‌های هند و اروپایی است. با این حال توافقی جهانی بر سر نسب این زبان موجود نیست. <ref>فرهنگ مردم کشمیر یکی از غنی ترین و متنوع ترین فرهنگ‌هاست -
طبق گزارش موسسه بین ‌المللی یو سی ‌ال ‌ای، زبان کشمیری شاخه‌ای از زبان‌های داردی متشکل از زبان‌های هند و آریایی و شاخه‌ای از زیرخانواده زبان‌های هند و ایرانی از خانواده زبان‌های هند و اروپایی است. با این حال توافقی جهانی بر سر نسب این زبان موجود نیست<ref>فرهنگ مردم کشمیر یکی از غنی ترین و متنوع ترین فرهنگ‌هاست -
http://pakistaninfo.com › فرهنگ-مردم...
http://pakistaninfo.com › فرهنگ-مردم...</ref>.
</ref>


== نژاد مردم کشمیر ==
== نژاد مردم کشمیر ==
در منطقه کشمیر، نژادهای برجسته‌ ای وجود دارند که بر حسب محل زندگی به شرح زیر است:
در منطقه کشمیر، نژادهای برجسته‌‌ای وجود دارند که بر حسب محل زندگی به شرح زیر است:
 
'''کوشوری'''


=== کوشوری ===
عمدتا در دره کشمیر یافت می‌شوند اما در نیلوم و منطقه آزاد جامو و کشمیر نیز دیده می‌شود.
عمدتا در دره کشمیر یافت می‌شوند اما در نیلوم و منطقه آزاد جامو و کشمیر نیز دیده می‌شود.


'''پهاری'''
=== پهاری ===
اکثریت این مردم در منطقه آزاد کشمیر و همچنین در بخش‌های در تصرف هند مانند کوپوارا، پونچ و راجروری یافت می‌شوند.
اکثریت این مردم در منطقه آزاد کشمیر و همچنین در بخش‌های در تصرف هند مانند کوپوارا، پونچ و راجروری یافت می‌شوند.


'''گوجری'''
=== گوجری ===
 
آنها عمدتا در منطقه آزاد کشمیر، دره کشمیر غربی و شمال جامو زندگی می‌کنند.
آن ‌ها عمدتا در منطقه آزاد کشمیر، دره کشمیر غربی و شمال جامو زندگی می‌کنند.
 
'''دوگرا'''


=== دوگرا ===
عمدتا در جنوب جامو یافت می‌شود.
عمدتا در جنوب جامو یافت می‌شود.


'''کارگیلی'''
=== کارگیلی ===
 
اکثریت آنها در کارگیل، یکی از مناطق لداخ زندگی می‌کنند.
اکثریت آنها در کارگیل، یکی از مناطق لداخ زندگی می‌کنند.


'''لداخی'''
=== لداخی ===
آنها در شمال لداخ زندگی می‌کنند.


آن ‌ها در شمال لداخ زندگی می‌کنند.
=== هونزا ===
در شمال غربی گیلگت بلتستان یافت می‌شوند.


'''هونزا'''
=== گیلگیتی ===
بیشتر در جنوب غربی گیلگیت بالتستان حضور دارند.


در شمال غربی گیلگت بلتستان یافت می‌شوند.
=== بلتی ===
در شرق گیلگت بلتستان زندگی می‌کنند<ref>فرهنگ مردم کشمیر یکی از غنی ترین و متنوع ترین فرهنگ‌هاست -
http://pakistaninfo.com › فرهنگ-مردم...</ref>.


'''گیلگیتی'''
== اسلام و تشیع در کشمیر ==
 
نخستین گام‌های ورود [[اسلام]] به کشمیر در قرن پنجم هجری با ورود [[تصوف|صوفیان]] به این دیار برداشته شد، اما رواج و انتشار اسلام تا قرن نهم به تأخیر افتاد. در این زمان با ورود سید بلال شاه که از صوفیان [[طریقه نعمت اللهی]] بود و مسلمان شدن رنچن حاکم بودایی کشمیر، اسلام در این منطقه رواج بیشتری یافت و در زمان پادشاهی شاه میریان استحکام یافت<ref>بهارستان شاهی، ص۲۵۹-۲۶۰؛ هالیستر، ص۱۲۱</ref>.
بیشتر در جنوب غربی گیلگیت بالتستان حضور دارند.


'''بلتی'''
به نظر برخی از پژوهش‌گران، شاه میر، [[اسماعیلیه |اسماعیلیه مذهب]] بود<ref>هالیستر، تشیع در تاریخ، ص۱۶۱-۱۶۲</ref>.
بر اساس این نظریه و با توجه به این‌که بلبل شاه نیز از طریقه [[تصوف|صوفیان]] نعمت اللهی است که به اندیشه‌های شیعی بسیار نزدیک بودند، می‌توان چنین گفت که اسلام از آغاز با فعالیت شیعیان ایرانی در کشمیر رواج یافت<ref> دایره المعارف الاسلامیه الشیعیه، ج۱۹، ص۲۶۶</ref>.


در شرق گیلگت بلتستان زندگی می‌کنند. <ref>فرهنگ مردم کشمیر یکی از غنی ترین و متنوع ترین فرهنگ‌هاست -
در میانه سلطنت شاه میریان بود که گروه بزرگی از [[سادات]] و [[تصوف|صوفیان]] به کشمیر مهاجرت کردند؛ سفر این گروه‌ها را که یا خود شیعه بودند و یا به اندیشه‌های [[شیعی]] نزدیکی داشتند از عوامل رواج تشیع در کشمیر دانسته شده است. ازجمله این گروه‌ها سادات بیهقی به رهبری [[سید محمود سبزواری]] بودند که پس از تسلیم شدن خواجه علی مؤید، آخرین امیر [[سربداران]] به تیمور گورکانی، سبزوار را ترک کرده و در زمان سلطان اسکندر میرشاه<ref>بین سال‌های(۷۶۹-۸۱۶)</ref> به کشمیر رسیدند و مورد استقبال شاه قرار گرفتند. [[سادات بیهقی]] با شاه میریان وصلت کردند و در دوران سلطان زین‌العابدین میرشاه<ref>(۷۲۲-۸۷۴)بین سال‌های</ref> وارد تشکیلات سیاسی شدند و امور اداری را به دست گرفتند و پس از آن در تحولات سیاسی سلسله شاه میر تأثیرگذار بودند.
http://pakistaninfo.com › فرهنگ-مردم...</ref>


== اسلام و تشیع در کشمیر ==
== لغو خودمختاری کشمیر ==
نخستین گام‌ ‌های ورود اسلام به کشمیر در سده پنجم هجری با ورود صوفیان به این دیار برداشته شد، اما رواج و انتشار اسلام تا قرن نهم به تأخیر افتاد. در این زمان با ورود سید بلال شاه که از [[صوفیان طریقه نعمت اللهی]] بود و مسلمان شدن رنچن حاکم بودایی کشمیر، اسلام در این منطقه رواج بیشتری یافت و در زمان پادشاهی شاه میریان استحکام یافت. <ref>بهارستان شاهی، ص۲۵۹-۲۶۰؛ هالیستر، ص۱۲۱</ref>
دادگاه عالی هند روز دوشنبه تصمیم دولت نخست وزیر [[نارندرا مودی]] در سال ۲۰۱۹ مبنی بر لغو وضعیت ویژه ایالت جامو و کشمیر را تایید کرد و ۳۰ سپتامبر سال آینده مهلتی برای برگزاری انتخابات محلی تعیین نمود.  


به نظر برخی از پژوهشگران، شاه میر، [[اسماعیلیه]] مذهب بود. <ref>هالیستر، تشیع در تاریخ، ص۱۶۱-۱۶۲</ref>
دیوان عالی هند اعلام نمود تصمیم چهار سال پیشِ دولت این کشور در زمینه رد خودگردانی کشمیر درست بوده و سال آینده باید در این منطقه انتخابات برگزار شود.
بر اساس این نظریه و با توجه به اینکه بلبل شاه نیز از طریقه صوفیان نعمت اللهی است که به اندیشه‌های شیعی بسیار نزدیک بودند، می‌توان چنین گفت که اسلام از آغاز با فعالیت شیعیان ایرانی در کشمیر رواج یافت. <ref> دایره المعارف الاسلامیه الشیعیه، ج۱۹، ص۲۶۶</ref>


در میانه سلطنت شاه میریان بود که گروه بزرگی از سادات و صوفیان به کشمیر مهاجرت کردند؛ سفر این گروه‌ها را که یا خود شیعه بودند و یا به اندیشه‌های [[شیعی]] نزدیکی داشتند از عوامل رواج تشیع در کشمیر دانسته شده است. ازجمله این گروه‌ها سادات بیهقی به رهبری [[سید محمود سبزواری]] بودند که پس از تسلیم شدن خواجه علی مؤید، آخرین امیر سربداران به تیمور گورکانی، سبزوار را ترک کرده و در زمان سلطان اسکندر میرشاه <ref>بین سال‌های(۷۶۹-۸۱۶)</ref> به کشمیر رسیدند و مورد استقبال شاه قرار گرفتند. [[سادات بیهقی]] با شاه میریان وصلت کردند و در دوران سلطان زین‌العابدین میرشاه <ref>(۷۲۲-۸۷۴)بین سال‌های</ref> وارد تشکیلات سیاسی شدند و امور اداری را به دست گرفتند و پس از آن در تحولات سیاسی سلسله شاه میر تأثیرگذار بودند.
طبق این فرمان انتخابات مجلس جامو و کشمیر به عنوان یکی از ایالت‌های [[هند]] باید تا ۳۰ سپتامبر (۸ مهر ۱۴۰۳) ۲۰۲۴ برگزار شود. حکم دیوان عالی می‌تواند یک موفقیت برای نارندرا مودی نخست وزیر و حزبش بهاراتیا جاناتا پیش از انتخابات ۲۰۲۴ مجلس عوام هند باشد. <ref>[https://eitaa.com/dolatedin به نقل از کانال دولت دین]</ref>


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
خط ۱۰۴: خط ۱۰۱:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:کشور های دارای جمعیت مسلمان]]
[[رده:کشورها]]
[[رده:کشورهای دارای جمعیت مسلمان]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۵۴

کشمیر
کشمیر.jpg
تعداد جمعیتبیش از ۱۲ میلیون نفر
دین
  • ۷۷ درصد مسلمان
  • ۲۰ درصد هندو
  • ۳% سیک و اقلیت‌ها
زبان
  • هند
  • آریایی
  • اردو
  • انگلیسی

کشمیر منطقه‌ای در شمال غربی شبه‌قاره هند است که از ایالت جامو و کشمیر تحت کنترل هند ایالت گلگت-بلتستان و کشمیر آزاد تحت کنترل پاکستان و منطقه اقصی چین تحت کنترل جمهوری خلق چین تشکیل می‌شود. این منطقه عمدتاً کوهستانی است و رشته‌کوه قراقروم شامل قله کی۲ دومین نقطه مرتفع کره زمین و چندین قله مرتفع دیگر در آن قرار دارند.

سابقه تاریخی حضور تشیع در کشمیر به سده هشتم بازمی‌گردد. در این دوران برخی از صوفیان و علمای شیعه ایرانی و گروهی از سادات به این منطقه مهاجرت کردند. گسترش تشیع با تأسیس سلسله چک‌ها در کشمیر به اوج خود رسید.

تاریخچه کشمیر

ایالت کشمیر (قبل از تقسیم) از پنج بخش دره کشمیر، جامو، لداخ، بلتستان، پونچ و گیلگت تشکیل شده بود. جمعیت کشمیر در سال ۱۹۴۱میلادی/ ۱۳۲۰ش. ۴۰۲۱۶۱۶ نفر بود که از آن میان ۷۷ درصد مسلمان، ۲۰ درصد هندو و ۳% سیک و اقلیت‌های دیگر بودند[۱].

در سال ۱۸۴۶ بر اساس معاهده امرتسر، انگلستان حکومت کشمیر را به گلاب سینگ فروخت و او سلسله دُگرا را در این منطقه تأسیس کرد. در دوران حکومت سلسله دگرا مسلمانان به‌شدت سرکوب شدند و تبعیض شدیدی بین مسلمانان و هندو‌ها وجود داشت[۲].

با اعلام استقلال پاکستان، تصمیم بر آن بود که امیران ایالاتی که تحت نظارت بریتانیا حکومتی نیمه‌مستقل داشتند، بر اساس سه معیار مذهب ساکنان ایالت، خواست مردم و وضع جغرافیایی، درباره پیوستن به پاکستان یا هند تصمیم گیرند[۳].

بر این اساس ایالت کشمیر که بیشتر ساکنان آن مسلمان بودند باید به پاکستان می‌پیوست اما مهاراجه ‌هاری سینگ علاقه داشت استقلال خود را حفظ کند و از پیوستن به هند یا پاکستان خودداری کرد. مسلمانان پاکستان که از مدتی پیش علیه تبعیض‌ها و محدودیت‌های موجود به اعتراض پرداخته بودند، از پیوستن به پاکستان حمایت می‌کردند. در سال ۱۹۴۸ مهاراجه تصمیم گرفت به هند بپیوندد تا بتواند از کمک هند در سرکوب مخالفان بهره گیرد[۴]. این تصمیم آغاز جنگ‌های پاکستان و هند بر سر کشمیر بود و درنهایت تقسیم این منطقه را بین دو کشور در پی داشت[۵].

در اکتبر سال ۱۹۴۷م. بین دو کشور هند و پاکستان جنگی رخ داد که تا ژانویه سال ۱۹۴۹ ادامه داشت. سرانجام با میان‌جیگری سازمان ملل متحد دو کشور با آتش‌بس موافقت کردند و قرار شد سرنوشت کشمیر با مراجعه به آرای مردم آن سرزمین تعیین شود، اما این همه‌پرسی هرگز برگزار نشد.

هنگام برقراری آتش‌بس سال ۱۹۴۹ حدود یک سوم از سرزمین کشمیر - که پاکستان آن را کشمیر آزاد می‌نامد - در تصرف پاکستان باقی ماند و هند نیز در سال ۱۹۵۴ انضمام رسمی بخش تحت کنترل خود - موسوم به جامو و کشمیر - را به خاک خود اعلام کرد. در سال ۱۹۶۵ جنگ دیگری بین دو کشور آغاز شد که سرانجام با میانجی‌گری روسیه در ژانویه ۱۹۶۶ خاتمه یافت. جنگ سوم، در سال ۱۹۷۱ و در پی حمایت هند از شورش استقلال‌طلبان پاکستان شرقی آغاز شد که نهایتاً به تشکیل کشور مستقل بنگلادش منتهی شد؛ آتش‌بس سال ۱۹۷۲ و شناسایی بنگلادش توسط پاکستان در سال ۱۹۷۴، به این بحران خاتمه داد[۶].

دولت‌مردان پاکستان اعلام می‌کنند که کشمیر باید در سال ۱۹۴۷ به پاکستان می‌پیوست چراکه بیشتر ساکنان آن مسلمانان‌اند. اما دولتمردان هند نظر دیگری دارند و معتقدند که کشمیر بخشی از هند است[۷].

آب و هوا در کشمیر

آب و هوای کشمیر سرد است. این ایالت از لحاظ اقلیمی دارای سه دوره است:

  • آب و هوای سرد از آبان تا بهمن (نوامبر تا فوریه)؛
  • آب و هوای گرم از اوایل اسفند تا اواخر خرداد (مارس تا اواسط ژوئن)؛
  • دورة بارانی در بقیة سال.

بنا بر گزارشی[۸]، اردیبهشت و خرداد گرم ‌ترین ماه‌های سال (میانگین بیشترین دمای سالانه حدود ْ۲۹)، دی و بهمن سردترین ماه‌های سال (میانگین کمترین دمای سالانه حدود ْ۱۷) و تابستان پرباران ‌ترین فصل (بارش سالانه حدود ۹۶ میلیمتر) است. در شهرهای سرینگر و لی، خرداد و تیر و مرداد گرم‌ترین و مهر تا فروردین سردترین (عمدتاً با دمای زیر صفر درجه) ماه‌های سال‌اند. بارش سالانه سرینگر و لی نیز به ترتیب حدود ۸۴ و ۳ میلیمتر است[۹].

جنگل ‌ها و مراتع عمده‌ترین پوشش گیاهی این ایالت است. ۲۷% از کل اراضی ایالت، جنگلی است که بیش‌تر در قسمت کشمیر متمرکزند. از جانوران پلنگ، ببر، خرس، گرگ، روباه و گوزن در این ایالت یافت می‌شود[۱۰].

زبان مردم کشمیر

زبان کشمیری از مجموعه زبان‌های داردی متشکل از زبان‌های هند و آریایی است و به طور عمده توسط مردم کشمیر ساکن در دره کشمیر و دره چناب جامو و کشمیر صحبت می‌شود.

حدود 8.6 میلیون نفر به زبان کشمیری و گویش‌های مرتبط با آن در ایالت جامو و کشمیر در تصرف هند صحبت می‌کنند و حدود 130 هزار نفر نیز در دره نیلم و لپا در منطقه آزاد کشمیر پاکستان وجود دارند.

اکثر مردم کشمیر، زبان اردو یا انگلیسی به عنوان زبان دوم خود استفاده می‌کنند.

طبق گزارش موسسه بین ‌المللی یو سی ‌ال ‌ای، زبان کشمیری شاخه‌ای از زبان‌های داردی متشکل از زبان‌های هند و آریایی و شاخه‌ای از زیرخانواده زبان‌های هند و ایرانی از خانواده زبان‌های هند و اروپایی است. با این حال توافقی جهانی بر سر نسب این زبان موجود نیست[۱۱].

نژاد مردم کشمیر

در منطقه کشمیر، نژادهای برجسته‌‌ای وجود دارند که بر حسب محل زندگی به شرح زیر است:

کوشوری

عمدتا در دره کشمیر یافت می‌شوند اما در نیلوم و منطقه آزاد جامو و کشمیر نیز دیده می‌شود.

پهاری

اکثریت این مردم در منطقه آزاد کشمیر و همچنین در بخش‌های در تصرف هند مانند کوپوارا، پونچ و راجروری یافت می‌شوند.

گوجری

آنها عمدتا در منطقه آزاد کشمیر، دره کشمیر غربی و شمال جامو زندگی می‌کنند.

دوگرا

عمدتا در جنوب جامو یافت می‌شود.

کارگیلی

اکثریت آنها در کارگیل، یکی از مناطق لداخ زندگی می‌کنند.

لداخی

آنها در شمال لداخ زندگی می‌کنند.

هونزا

در شمال غربی گیلگت بلتستان یافت می‌شوند.

گیلگیتی

بیشتر در جنوب غربی گیلگیت بالتستان حضور دارند.

بلتی

در شرق گیلگت بلتستان زندگی می‌کنند[۱۲].

اسلام و تشیع در کشمیر

نخستین گام‌های ورود اسلام به کشمیر در قرن پنجم هجری با ورود صوفیان به این دیار برداشته شد، اما رواج و انتشار اسلام تا قرن نهم به تأخیر افتاد. در این زمان با ورود سید بلال شاه که از صوفیان طریقه نعمت اللهی بود و مسلمان شدن رنچن حاکم بودایی کشمیر، اسلام در این منطقه رواج بیشتری یافت و در زمان پادشاهی شاه میریان استحکام یافت[۱۳].

به نظر برخی از پژوهش‌گران، شاه میر، اسماعیلیه مذهب بود[۱۴]. بر اساس این نظریه و با توجه به این‌که بلبل شاه نیز از طریقه صوفیان نعمت اللهی است که به اندیشه‌های شیعی بسیار نزدیک بودند، می‌توان چنین گفت که اسلام از آغاز با فعالیت شیعیان ایرانی در کشمیر رواج یافت[۱۵].

در میانه سلطنت شاه میریان بود که گروه بزرگی از سادات و صوفیان به کشمیر مهاجرت کردند؛ سفر این گروه‌ها را که یا خود شیعه بودند و یا به اندیشه‌های شیعی نزدیکی داشتند از عوامل رواج تشیع در کشمیر دانسته شده است. ازجمله این گروه‌ها سادات بیهقی به رهبری سید محمود سبزواری بودند که پس از تسلیم شدن خواجه علی مؤید، آخرین امیر سربداران به تیمور گورکانی، سبزوار را ترک کرده و در زمان سلطان اسکندر میرشاه[۱۶] به کشمیر رسیدند و مورد استقبال شاه قرار گرفتند. سادات بیهقی با شاه میریان وصلت کردند و در دوران سلطان زین‌العابدین میرشاه[۱۷] وارد تشکیلات سیاسی شدند و امور اداری را به دست گرفتند و پس از آن در تحولات سیاسی سلسله شاه میر تأثیرگذار بودند.

لغو خودمختاری کشمیر

دادگاه عالی هند روز دوشنبه تصمیم دولت نخست وزیر نارندرا مودی در سال ۲۰۱۹ مبنی بر لغو وضعیت ویژه ایالت جامو و کشمیر را تایید کرد و ۳۰ سپتامبر سال آینده مهلتی برای برگزاری انتخابات محلی تعیین نمود.

دیوان عالی هند اعلام نمود تصمیم چهار سال پیشِ دولت این کشور در زمینه رد خودگردانی کشمیر درست بوده و سال آینده باید در این منطقه انتخابات برگزار شود.

طبق این فرمان انتخابات مجلس جامو و کشمیر به عنوان یکی از ایالت‌های هند باید تا ۳۰ سپتامبر (۸ مهر ۱۴۰۳) ۲۰۲۴ برگزار شود. حکم دیوان عالی می‌تواند یک موفقیت برای نارندرا مودی نخست وزیر و حزبش بهاراتیا جاناتا پیش از انتخابات ۲۰۲۴ مجلس عوام هند باشد. [۱۸]

جستارهای وابسته

پاکستان

پانویس

  1. اسپوزیتو، دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۴
  2. حسین، کشمیر بهشت زخم‌خورده، ص۹۰-۹۲
  3. رضوی، بحران کشمیر، ص۴۱
  4. رضوی، بحران کشمیر، ص۴۴-۴۵
  5. اسپوزیتو، دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۴
  6. بحران کشمیر روزنه‌هایی به سوی صلح
  7. دایره المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۷۱۵؛ [بحران کشمیر روزنه‌هایی به سوی صلح]
  8. مجید حسین، ج۱، ص۱۱ـ۱۷
  9. حمیدرضا سیدناصری، کشمیر: گذشته، ج۱، ص۲۲، حال، آینده
  10. فودور، ص ۳۴۸
  11. فرهنگ مردم کشمیر یکی از غنی ترین و متنوع ترین فرهنگ‌هاست - http://pakistaninfo.com › فرهنگ-مردم...
  12. فرهنگ مردم کشمیر یکی از غنی ترین و متنوع ترین فرهنگ‌هاست - http://pakistaninfo.com › فرهنگ-مردم...
  13. بهارستان شاهی، ص۲۵۹-۲۶۰؛ هالیستر، ص۱۲۱
  14. هالیستر، تشیع در تاریخ، ص۱۶۱-۱۶۲
  15. دایره المعارف الاسلامیه الشیعیه، ج۱۹، ص۲۶۶
  16. بین سال‌های(۷۶۹-۸۱۶)
  17. (۷۲۲-۸۷۴)بین سال‌های
  18. به نقل از کانال دولت دین