پرش به محتوا

ابولؤلؤ؛ از حقیقت تا توهم (کتاب)

از ویکی‌وحدت
ابولؤلؤ؛ از حقیقت تا توهم
نامابولؤلؤ؛ از حقیقت تا توهم
پدیدآورانعباسعلی مشکانی سبزواری
زبانفارسی
زبان اصلیفارسی
سال نشر1391
ناشرپژوهشگاه مطالعات تقریبی وابسته به مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
تعداد صفحه60
موضوع

ابولؤلؤ؛ از حقیقت تا توهم، عنوان کتابی است که به شخصیت فیروز، غلام ایرانی و عامل قتل خلیفه دوم پرداخته است. نویسنده با استفاده از منابع تاریخی و حدیثی، ماجرای کشته شدن فیروز، محل دفن‌ وی و مذهبش را بررسی کرده و در خاتمه ضمن اشاره‌ای به تاریخ کشته‌ شدن عمربن‌خطاب، روایت رفع القلم را به نقد کشیده است. با وجود فتوای تاریخی امام خامنه‌ای در حرمت اهانت به مقدسات اهل‌سنت، «اهانت به نمادهای برادران اهل‌سنت، از جمله اتهام‌زنی به همسر پیامبر اسلام (عایشه) حرام است. این موضوع شامل زنان همه پیامبران و به‌ویژه سیدالانبیا پیامبر اعظم حضرت محمد (صلّی‌الله علیه وآله) می‌شود». حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها گفته‌ که به مقدسات سایر مذاهب توهین نکنید. یکی از دست‌مایه‌های شیعه‌ستیزان برای تشویه افکار اهل‌سنت این است که شیعیان بر سر مدفن قاتل عمر بن خطاب «زیارتگاه» بنا کرده‌اند و در سال‌روزی که ادعا می‌شود عمربن‌خطاب به قتل رسیده ‌است جشن و سرور برپا می‌کنند و با بیانی موهن و رکیک از خلفا یاد می‌کنند. این مستمسک به قدری اهمیت داشته که عامل تحریک تکفیری‌ها برای سخت‌گیری بر شیعیان و حتی قتل آنها عنوان شده است. فیروز غلامی ایرانی بوده که دلیل محکمی بر مسلمان بودنش نیست و انگیزۀ وی از قتل خلیفه، عداوت شخصی‌اش با وی بوده است. نویسنده همچنین تصریح کرده است که مقبرۀ موجود در کاشان ربطی به فیروز ندارد و به احتمال زیاد مقبره یکی از صوفیان قرن هفتم می باشد. هم‌چنین پیشینه افسانه شیعه بودن ابولؤلؤ و حمایت حضرت علی (علیه‌السّلام) از وی حداکثر به قرن هفتم می‌رسد.

معرفی اجمالی

خلیفۀ دوم، عمر بن خطاب در سال 23 هجری، به دست غلامی ایرانی الاصل معروف به «ابولؤلؤ» به قتل رسید. جزئیات این حادثه بر اثر گذشت زمان و به انگیزه های گوناگون دچار تغییرات فراوانی شده است. به همین جهت مورخان دربارۀ انگیزۀ قتل، مذهب قاتل، زادگاه، سرانجام و محل دفن وی اختلاف نظر دارند. براساس این تحقیق ابولؤلؤ اهل نهاوند بوده، مسلمان بودنش محرز نیست. انگیزۀ وی از قتل خلیفه نیز عداوت شخصی وی با خلیفه عمر بوده است. آنچه در مورد رابطه وی با حضرت علی (علیه السّلام) و فرستادنش به کاشان و دیگر وقایع که در برخی کتب غیرمعتبره و دست چندم نقل شده، افسانه‌ای بیش نیست. ابو لؤلؤ پس از قتل خلیفه در 26 ذی الحجه سال 23 هجری، در مدینه به قتل رسید. مقبرۀ موجود در کاشان نیز هیچ ربطی به وی ندارد و به احتمال زیاد مقبرۀ یکی از صوفیان قرن هفتم می‌باشد. بخشی از شرح حال ابولؤلؤ را می‌توان در ماجرای قتل خلیفۀ دوم یا در منابع مربوط به تاریخ کاشان مطالعه کرد. بنابر گزارش اکثر منابع تاریخی، ابو لؤلؤ یا فیروز، فردی ایرانی بوده و در یکی از جنگ‌ها به اسارت مسلمانان درآمد. از وضعیت خانوادگی او قبل و بعد از اسارت اطلاعات دقیقی در دست نیست. آنگاه که مغیرة بن شعبه او را به غلامی گرفت، به سبب درآمد خوب او -از رهگذر آشنایی با حرفه‌های گوناگون- مالیات سنگینی بر او قرار داد. ابولؤلؤ از این بابت به خلیفۀ دوم شکایت برد. اما خلیفه به او توجهی نکرد، از این رو ابولؤلؤ وی را تهدید به قتل کرد و پس از چند روز این تهدید را عملی ساخت.

در این کتاب می‌خوانیم

  1. پیشگفتار؛
  2. مقدمه؛
  3. زادگاه ابولؤلؤ؛
  4. سرانجام ابولؤلؤ؛
  5. مقبرۀ منتسب به ابولؤلؤ؛
  6. بررسی آیین ابولؤلؤ؛
  7. روز واقعه؛
  8. جمع بندی.

جستارهای وابسته

منابع