سید حسن خمینی
| سید حسن خمینی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید حسن خمینی |
| نامهای دیگر | حجتالاسلام والمسلمین سید حسن خمینی |
| اطلاعات شخصی | |
| روز تولد | ۱ مرداد ۱۳۵۱ |
| محل تولد | قم، ایران |
| دین | اسلام، شیعه امامیه |
| استادان | عبدالله جوادی آملی، حسین وحید خراسانی، سید موسی شبیری زنجانی، سید مصطفی محقق داماد، محمد فاضل لنکرانی و ... |
| آثار | مبانی فقهی تنظیم خانواده، ده مقاله، دلیل راه، فرهنگ جامع فرق اسلامی |
| فعالیتها |
|
سید حسن خمینی، روحانی شیعه، استاد حوزه علمیه قم، رئیس مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی و همچنین تولیت حرم امام خمینی را عهدهدار است. وی فرزند سید احمد خمینی و نوۀ امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، بهشمار میرود. سید حسن خمینی علاوه بر تحصیلات حوزوی، در حوزه علوم انسانی نیز به پژوهش پرداخته و از استادان درس خارج اصول حوزه علمیه قم محسوب میشود.
زندگینامه
سید حسن خمینی در اول مرداد ۱۳۵۱ ش، در شهر قم متولد شد. وی فرزند سید احمد خمینی و سیده فاطمه طباطبایی است. پدر و مادر او هر دو از خاندانهای علمی و روحانی ایران بهشمار میروند. مادر وی، سیده فاطمه طباطبایی، دختر آیتالله سید محمدباقر سلطانی طباطبایی و از نوادگان امام حسن مجتبی (علیهالسّلام) است. از سوی مادری نیز با خاندان صدر و آیتالله سید حسین قمی نسبت خانوادگی دارد. پدر وی، سید احمد خمینی، فرزند امام خمینی و خدیجه ثقفی، از نزدیکترین یاران و مسئول دفتر امام خمینی در دوران نهضت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود.
دوران کودکی و نوجوانی
سید حسن خمینی دوران کودکی خود را در شهرهای قم و نجف اشرف سپری کرد و در کنار پدربزرگ مادری خود، سید محمدباقر سلطانی طباطبایی، و نیز امام خمینی پرورش یافت. وی بخشی از دوران نهضت اسلامی، اقامت امام خمینی در نجف اشرف و همچنین دوران حضور ایشان در نوفللوشاتو فرانسه را از نزدیک مشاهده کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران نیز در کنار خانواده خود در تهران و قم حضور داشت و بخشی از دوران نوجوانی وی همزمان با جنگ ایران و عراق سپری شد.
تحصیلات کلاسیک
سید حسن خمینی تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه علوی نجف آغاز کرد و پس از بازگشت خانواده به ایران، تحصیل را در مدارس ۱۹ دی و پارس قم، مدرسه نیکان تهران و مدرسه حبیب بن مظاهر جماران ادامه داد. انتخاب مدرسه حبیب بن مظاهر به دلیل شرایط امنیتی آن دوران صورت گرفت. دوره راهنمایی و بخشی از دبیرستان را در مدرسه نیکان گذراند. در سال ۱۳۶۶، همزمان با تحصیل در سال دوم دبیرستان، به جبهههای جنگ اعزام شد و پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۹ موفق به اخذ دیپلم ریاضی شد.
تحصیلات حوزوی
سید حسن خمینی در سال ۱۳۶۸ ش، به توصیه امام خمینی و پدرش، تحصیلات رسمی حوزوی خود را آغاز کرد. وی ابتدا در مدارس رضویه و کرمانیهای قم به فراگیری دروس مقدمات پرداخت و از سال ۱۳۷۲ وارد دوره سطوح عالی حوزه شد. در این دوران، بخش مهمی از تحصیلات خود را زیر نظر جد مادریاش، آیتالله سلطانی طباطبایی، ادامه داد و یک سال پیش از درگذشت سید احمد خمینی، به لباس روحانیت ملبس شد.
استادان
سید حسن خمینی در دورههای مختلف تحصیل حوزوی، از محضر شماری از استادان برجسته حوزه علمیه قم بهره برد. استادان وی در سه حوزه فقه و اصول، فلسفه و عرفان، و خارج فقه و اصول عبارتاند از:
فقه و اصول
- آیتالله دوزدوزانی؛ تدریس کتاب مکاسب محرمه.
- آیتالله محمد پایانی؛ تدریس کتاب بیع.
- سید محمدباقر سلطانی طباطبایی؛ تدریس کتاب بیع.
- آیتالله رضا استادی؛ تدریس خیارات، رسائل و کفایه.
- سید محمد موسوی بجنوردی؛ تدریس رسائل و کفایه.
فلسفه و عرفان
- حجتالاسلام والمسلمین اسحاقنیا؛ تدریس شرح منظومه، مقدمه قیصری و شرح تجرید.
- آیتالله انصاری شیرازی؛ تدریس منازل السائرین.
- عبدالله جوادی آملی؛ تدریس الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة (اسفار) به مدت دو سال.
خارج فقه و اصول
سید حسن خمینی درس خارج را نزد شماری از مراجع تقلید و استادان برجسته حوزه قم فراگرفت که مهمترین آنان عبارتاند از:
- محمد فاضل لنکرانی؛ خارج مکاسب محرمه و مسائل مستحدثه.
- حسین وحید خراسانی؛ خارج خیارات.
- سید موسی شبیری زنجانی؛ خارج خمس و نکاح.
- سید مصطفی محقق داماد؛ خارج طهارت، خمس و اصول فقه.
- همچنین از درسهای عبدالکریم موسوی اردبیلی، یوسف صانعی و محمد مؤمن قمی نیز بهره برده است.
فعالیتهای علمی
تدریس در حوزه علمیه
سید حسن خمینی از سال ۱۳۷۰ ش، دو سال پس از ورود به حوزه علمیه قم، تدریس دروس مقدماتی را در مدرسه کرمانیها آغاز کرد. وی طی حدود هشت سال، کتابهایی مانند جامعالمقدمات، سیوطی، مغنیاللبیب، مختصرالمعانی، معالم الاصول، شرح لمعه و منطق مظفر را تدریس کرد. از سال ۱۳۷۹ ش، تدریس دروس سطح عالی حوزه را آغاز نمود و به مدت حدود ده سال کتابهای رسائل، مکاسب، بیع، خیارات و کفایه الاصول را تدریس کرد. برخی از این آثار را بیش از یکبار برای طلاب حوزه ارائه کرده است.
تدریس فلسفه
وی از سال ۱۳۸۵ ش، تدریس شرح منظومه اثر ملاهادی سبزواری را آغاز کرد. این دوره آموزشی تا سال ۱۳۹۱ ش، ادامه یافت و از دورههای فلسفی شناختهشده حوزه علمیه قم بهشمار میرفت.
درس خارج اصول
سید حسن خمینی از سال تحصیلی ۱۳۹۰–۱۳۸۹ ش، تدریس درس خارج اصول فقه را آغاز کرد. این درس در مدرسه دارالشفاء قم برگزار میشود و از جمله درسهای خارج پرجمعیت حوزه علمیه قم بهشمار میرود. مباحث این درس عمدتاً بر پایه آرای اصولیان متأخر و با بهرهگیری از دیدگاههای فقهی و اصولی معاصر ارائه میشود.
پژوهش و تألیف
سید حسن خمینی علاوه بر تدریس، در حوزه پژوهش نیز فعالیت داشته است. آثار وی عمدتاً در حوزه فقه، اندیشه اسلامی و فرق و مذاهب اسلامی تدوین شده است. از جمله آثار منتشرشده او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مبانی فقهی تنظیم خانواده؛
- ده مقاله؛
- دلیل راه؛
- فرهنگ جامع فرق اسلامی.
کتاب فرهنگ جامع فرق اسلامی حاصل حدود ده سال پژوهش دربارۀ فرقهها، مذاهب و نحلههای اسلامی است و از مهمترین آثار پژوهشی وی بهشمار میرود.
مسئولیتها و فعالیتهای اجرایی
تولیت حرم امام خمینی
پس از درگذشت سید احمد خمینی در سال ۱۳۷۳ ش، سید حسن خمینی با حکم سید علی خامنهای به تولیت حرم امام خمینی و ریاست مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی منصوب شد. وی از آن زمان تاکنون مسئولیت اداره مجموعه حرم مطهر، برنامههای فرهنگی، پژوهشی و مدیریتی مرتبط با حفظ و نشر آثار و اندیشههای امام خمینی را بر عهده دارد. تولیت حرم امام خمینی علاوه بر مدیریت امور اجرایی و فرهنگی این مجموعه، مسئولیت برگزاری مراسم رسمی سالگرد ارتحال امام خمینی، نظارت بر فعالیتهای پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی و توسعه فعالیتهای علمی و فرهنگی مرتبط با اندیشههای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران را نیز شامل میشود.
مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی
سید حسن خمینی از سال ۱۳۷۳ ش، ریاست مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی را بر عهده دارد. این مؤسسه مسئول گردآوری، حفظ، تحقیق، تدوین، ترجمه و انتشار آثار مکتوب، اسناد تاریخی، پیامها، نامهها و سخنرانیهای امام خمینی است. در دوره مدیریت وی، فعالیتهای مؤسسه در زمینه انتشار آثار امام خمینی، برگزاری همایشهای علمی، تولید آثار پژوهشی، دیجیتالسازی اسناد و گسترش همکاریهای علمی با مراکز دانشگاهی و حوزوی توسعه یافته است.
فعالیتهای فرهنگی و علمی
سید حسن خمینی علاوه بر تدریس در حوزه علمیه، در حوزه علوم انسانی نیز مطالعات گستردهای داشته است. وی با مباحث فلسفه غرب، فلسفه اخلاق، جامعهشناسی، علوم سیاسی، اقتصاد و تاریخ آشنایی دارد و در سخنرانیهای خود از مباحث میانرشتهای بهره میگیرد. وی همچنین به زبانهای عربی و انگلیسی تسلط دارد و در نشستهای علمی و بینالمللی از این زبانها استفاده کرده است. سید حسن خمینی در طول سالهای فعالیت خود در همایشهای علمی، نشستهای فقهی، کنگرههای بینالمللی و مراسم بزرگداشت شخصیتهای دینی و انقلابی حضور یافته و درباره موضوعاتی همچون فقه، اجتهاد، اخلاق اسلامی، مردمسالاری دینی، وحدت اسلامی، امام خمینی و مسائل جهان اسلام سخنرانی کرده است.
خانواده
پدر سید حسن خمینی، سید احمد خمینی، فرزند امام خمینی و از نزدیکترین یاران و مسئولان دفتر ایشان بود. مادر وی، سیده فاطمه طباطبایی، از خاندان علمی طباطبایی و از نوادگان امام حسن مجتبی (علیهالسّلام) است. سید حسن خمینی در ۲۴ سالگی با سیده فاطمه موسوی بجنوردی، دختر سید محمد موسوی بجنوردی و نوه سید حسن موسوی بجنوردی و از نوادگان سید ابوالحسن اصفهانی، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج چهار فرزند به نامهای سید احمد، سیده نرگس، سیده فرشته و سید محمدهادی است.
سایر فعالیتها
سید حسن خمینی در کنار مسئولیتهای علمی و مدیریتی، به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی نیز اهتمام داشته است. وی در دیدار با اندیشمندان، استادان دانشگاه، طلاب، نخبگان و شخصیتهای سیاسی و مذهبی، بر ضرورت گفتوگو، حفظ وحدت ملی، تقویت سرمایه اجتماعی و توجه به آرمانهای امام خمینی تأکید کرده است. وی همچنین علاقهمند به ورزش است و در سالهای جوانی به فوتبال میپرداخت. افزون بر آن، پیگیر رویدادهای ورزشی بوده و در برخی مناسبتها درباره نقش ورزش در سلامت جامعه و نشاط جوانان اظهار نظر کرده است.
دیدگاهها
سید حسن خمینی در سخنرانیها و نوشتههای خود، بر نقش دین در اداره جامعه، حفظ جمهوریت و اسلامیت نظام، تقویت وحدت ملی و اسلامی، گسترش اخلاق، آزادی، عدالت و مردمسالاری دینی تأکید کرده است. بخش قابل توجهی از مواضع وی به تبیین اندیشههای امام خمینی، جایگاه ولایت فقیه، ضرورت حفظ انسجام اجتماعی و توجه به خواست و رضایت مردم اختصاص دارد.
امام خمینی
سید حسن خمینی، اندیشههای امام خمینی را مجموعهای منسجم از آموزههای دینی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی میداند و معتقد است شناخت صحیح مکتب امام تنها با مراجعه مستقیم به آثار، پیامها، نامهها و سخنرانیهای ایشان امکانپذیر است. وی بارها بر پرهیز از برداشتهای گزینشی از اندیشه امام تأکید کرده است.
مردم و جمهوریت
از محورهای ثابت سخنان سید حسن خمینی، نقش مردم در استمرار نظام جمهوری اسلامی است. وی معتقد است مشروعیت و کارآمدی حکومت در گرو اعتماد عمومی، مشارکت مردم و رعایت حقوق شهروندان است و مسئولان باید با صداقت، عدالت و قانونمداری زمینه افزایش سرمایه اجتماعی را فراهم کنند.
وحدت اسلامی
وی وحدت مسلمانان را از مهمترین نیازهای جهان اسلام دانسته و همواره بر تقریب مذاهب اسلامی، همگرایی میان کشورهای اسلامی و پرهیز از اختلافات مذهبی تأکید کرده است. او گفتوگو میان اندیشمندان اسلامی را یکی از راهکارهای تقویت وحدت امت اسلامی میداند.
حوزههای علمیه
سید حسن خمینی حوزههای علمیه را از مهمترین نهادهای علمی و فرهنگی جهان تشیع معرفی کرده و بر ضرورت حفظ استقلال علمی حوزه، تقویت اجتهاد، پاسخگویی به مسائل نوپدید و ارتباط مستمر حوزه با جامعه تأکید کرده است.
آثار
از جمله آثار علمی و پژوهشی سید حسن خمینی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مبانی فقهی تنظیم خانواده؛
- ده مقاله؛
- دلیل راه؛
- فرهنگ جامع فرق اسلامی.
علاوه بر این آثار، تقریرات دروس، مقالات علمی، سخنرانیها و یادداشتهای متعددی از وی در موضوعات فقهی، اصولی، فلسفی، اجتماعی و سیاسی منتشر شده است
جستارهای وابسته
- سید روحالله موسوی خمینی
- جمهوری اسلامی ایران
- سید احمد خمینی
- حوزه علمیه نجف
- حوزه علمیه قم
- وحدت اسلامی
منابع
- سیدحسن خمینی، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 23 تیرماه 1405 ش.