ضاحیه جنوبی
ضاحیه جنوبی، منطقهای در جنوب بیروت، پایتخت لبنان است که از مهمترین مناطق شهری و سیاسی این کشور بهشمار میرود. این منطقه با وسعتی حدود ۲۸ کیلومتر مربع، یکی از پرجمعیتترین نواحی لبنان محسوب میشود و بیش از یک و نیم میلیون نفر در آن زندگی میکنند. ضاحیه جنوبی بهدلیل تمرکز جمعیت شیعه و استقرار بسیاری از نهادهای اجتماعی، آموزشی، درمانی و رسانهای، جایگاه مهمی در ساختار اجتماعی و سیاسی لبنان دارد. این منطقه همچنین از مراکز اصلی فعالیت حزبالله لبنان بهشمار میرود.
موقعیت جغرافیایی
ضاحیه جنوبی در جنوب شهر بیروت واقع شده است. این منطقه از شمال به مرکز بیروت، از غرب به دریای مدیترانه، از شرق به ارتفاعات کوهستانی و از جنوب به مناطق جنوبی لبنان محدود میشود. نزدیکی آن به فرودگاه بینالمللی رفیق حریری بر اهمیت راهبردی این منطقه افزوده است. از نظر اداری، ضاحیه جنوبی تابع استان جبل لبنان است و در گذشته بخشی از مناطق ساحلی استان متن جنوبی محسوب میشد.
جمعیت
ضاحیه جنوبی یکی از متراکمترین مناطق مسکونی لبنان است. بخش عمده ساکنان آن را مهاجران داخلی تشکیل میدهند که طی دهههای گذشته از جنوب لبنان، بقاع و سایر مناطق کشور به این منطقه مهاجرت کردهاند. بر پایه برخی آمارها، حدود ۵۳ درصد ساکنان ضاحیه از جنوب لبنان، ۲۱ درصد از بقاع، ۱۴ درصد از بیروت و ۱۰ درصد از جبل لبنان به این منطقه آمدهاند.
مراکز مهم
ضاحیه جنوبی میزبان شمار زیادی از مراکز اداری، آموزشی، درمانی و رسانهای لبنان است. از جمله مراکز مهم این منطقه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فرودگاه بینالمللی رفیق حریری؛
- ورزشگاه الریاضیه؛
- وزارت کار لبنان؛
- وزارت مهاجران لبنان؛
- مؤسسه اوجیرو (مخابرات لبنان)؛
- مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان؛
- دفاتر شبکههای العالم و المنار؛
- دفتر سازمان ملل متحد و برخی نهادهای بینالمللی.
همچنین سفارتخانههای کشورهای مختلف از جمله ایران، کویت، مغرب و یمن در این منطقه قرار دارند.
مراکز درمانی و آموزشی
ضاحیه جنوبی دارای بیمارستانها و مراکز درمانی متعددی است که از مهمترین آنها میتوان به بیمارستانهای الرسول الأعظم، الزهراء، بهمن، الساحل، رفیق حریری، برج البراجنه و الغدیر اشاره کرد. در حوزۀ آموزش نیز مراکز مختلفی از جمله حوزه رسول اکرم، آموزشگاه شرعی اسلامی، دانشگاه دعوت اسلامی و چندین مرکز فنی و حرفهای در این منطقه فعالیت دارند.
جایگاه سیاسی و امنیتی
ضاحیه جنوبی از مهمترین مراکز نفوذ و فعالیت حزبالله لبنان بهشمار میرود. به همین دلیل، این منطقه در تحولات سیاسی و امنیتی لبنان نقش برجستهای داشته است. در جریان جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰ م) و نیز جنگ ۲۰۰۶ م، لبنان، ضاحیه از مناطق اصلی درگیری و حملات نظامی بود. در سالهای مختلف، بهویژه در جریان درگیریهای میان حزبالله و اسرائیل، بخشهایی از این منطقه هدف حملات هوایی قرار گرفته و خسارتهای گستردهای به زیرساختهای آن وارد شده است.
شهادت سید حسن نصرالله
شامگاه جمعه ۶ مهرماه ۱۴۰۳، جنگندههای رژیم صهیونیستی، منطقه حاره حریک در ضاحیه بیروت را به شدت بمباران کردند. ارتش این رژیم ادعا کرد، هدف این حملات، مرکز فرماندهی اصلی حزب الله بوده است. رادیو ارتش اسرائیل گزارش کرد که جنگندههای اسرائیلی ۸۵ بمب سنگرشکن که وزن هرکدام یک تُن بوده را در این عملیات استفاده کرده است. اعلام شده که در این حمله ۶ ساختمان بهطور کامل با خاک یکسان شده و شبکهٔ الجزیره هم در همان زمان گزارش داد که دستکم ۱۰ بمب یک تُنی که برای ازبینبردن استحکامات بتنی بهکار میرود، استفاده شده است که در این بمباران سید حسن نصرالله و دیگران نفرات ارشد حزب الله به شهادت رسیدند.
دکترین ضاحیه
«دکترین ضاحیه» نام راهبردی نظامی است که پس از جنگ 33 روزه 2006 لبنان در ادبیات سیاسی و امنیتی مطرح شد. این دکترین به نام منطقۀ ضاحیه جنوبی بیروت، که در جریان این جنگ مورد هدف حملات گسترده اسرائیل قرار گرفت، شناخته میشود. این راهبرد بر استفاده از قدرت نظامی گسترده علیه زیرساختها و مناطق شهری به منظور افزایش هزینههای طرف مقابل استوار است. نام این دکترین بیش از همه با «گادی آیزنکوت» رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل پیوند خورده است. در جریان درگیریهای خردادماه ۱۴۰۵ ش، برخی رسانههای منطقهای معتقد بودند که حملات متقابل ایران به شمال اسرائیل موجب شده است کاربرد این دکترین با چالشهای جدیدی روبهرو شود و هزینههای امنیتی ناشی از حمله به ضاحیه افزایش یابد[۱].
حملات به ضاحیه و معادله «شمال در برابر ضاحیه»
در ۱۷ و ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ ش، همزمان با تشدید درگیریها میان اسرائیل، ایران و حزبالله لبنان، مناطقی از ضاحیه جنوبی بیروت هدف حملات هوایی اسرائیل قرار گرفت. در واکنش به این حملات، ایران مجموعهای از حملات موشکی را علیه اهدافی در شمال سرزمینهای اشغالی را تحت عنوان عملیات نصر انجام داد. برخی رسانهها و تحلیلگران منطقهای این رخداد را نشانه شکلگیری معادلهای جدید با عنوان «شمال در برابر ضاحیه» توصیف کردند. بر اساس این تحلیل، حمله به ضاحیه جنوبی بیروت میتواند با پاسخ مستقیم علیه اهدافی در شمال اسرائیل همراه شود. رسانههای ایرانی این تحول را نشانه تغییر در الگوی بازدارندگی منطقهای و گسترش پیوند میان جبهه لبنان و ایران ارزیابی کردند. در همین چارچوب، برخی ناظران سیاسی معتقد بودند که این رویداد موجب افزایش هزینههای امنیتی حملات به ضاحیه شده و در محاسبات راهبردی طرفهای درگیر تأثیر گذاشته است. همزمان، مقامهای آمریکایی خواستار جلوگیری از گسترش دامنه درگیریها شدند و تلاشهای دیپلماتیک از سوی برخی کشورهای منطقه برای کنترل تنشها ادامه یافت[۲].
اقتصاد
اقتصاد ضاحیه جنوبی عمدتاً بر فعالیتهای خدماتی، بازرگانی و کسبوکارهای کوچک و متوسط استوار است. مراکز تجاری، فروشگاهها، مؤسسات خدماتی و صنایع کوچک سهم مهمی در اقتصاد محلی این منطقه دارند. پس از جنگ ۲۰۰۶ م، لبنان، بخش قابل توجهی از زیرساختهای تخریبشده منطقه بازسازی شد و روند توسعه شهری در آن ادامه یافت.
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- «ضاحیه بیروت کجاست؟»، وبسایت شبکه العالم، تاریخ درج مطلب: 7 مهرماه 1403 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 19 خردادماه 1405 ش.
استانها و شهرها | |
|---|---|
| استانهای ایران | |
| شهرهای ایران | |
| سایر استانها و شهرها | نجف • کربلا • کاظمین • سامرا • بصره • کوفه • بغداد • اسکندریه • برقه • بیت المقدس • خان یونس • رفح • غزه • بیت لحم • بیروت • بعلبک • جبل عامل • پاراچنار • تطوان • تلآویو • حیفا • جغبوب • ضاحیه جنوبی • دمشق • کوبانی • سمرقند • قاهره • طرابلس • بنغازی • فاس • لندن • پاریس • الجزیره • بلخ • حبشه • استانبول • مکه • مدینه • جده • طائف • قاسموف (شهر) • شام (شامات) • بلندیهای جولان • داغستان • چچنستان • باشقیرستان • تاشقورغان • خجند • حضرموت |
 | |