مسجد اعظم زنجان
مسجد اعظم زنجان از مهمترین مراکز مذهبی شیعیان در زنجان است که به حسینیه اعظم زنجان نیز مشهور است. در جنوب این شهر و در خیابان فردوسی قرار دارد. این حسینیه بهعنوان یکی از بزرگترین مراکز برگزاری آیینهای عزاداری امام حسین (علیهالسّلام) در ایران شناخته میشود و دسته عزاداری روز هشتم محرم آن، مشهور به یومالعباس، از بزرگترین اجتماعات مذهبی کشور به شمار میرود. این آیین در ۱۵ دیماه ۱۳۸۷ ش، در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسید.
تاریخچه
قدمت حسینیه اعظم زنجان به بیش از یک قرن میرسد. این مکان توسط حاج میرزا محمدنقی و حاج میرزا بابایی وقف شد و بهتدریج به یکی از مهمترین مراکز مذهبی زنجان تبدیل گردید. منبعی که از حسینیه اعظم نام برده، کتاب تاریخ دارالعرفان خمسه اثر رستمالحکما است. بر اساس اطلاعات این کتاب، محلهای به نام «حسینیه» و تکیهای مذهبی در محل کنونی حسینیه اعظم در دوران نادرشاه افشار و حتی پیش از آن وجود داشته است. در این کتاب، چندین بار از محله حسینیه بهعنوان یکی از محلههای مهم زنجان یاد شده است. از دیگر اسناد تاریخی مربوط به قدمت این مجموعه، علم فلزی تاریخی مشهور به «علم اصلی» است که تاریخ ساخت آن ۱۲۲۱ هجری قمری بر روی آن ثبت شده است. همچنین محله حسینیه در دوران قاجاریه یکی از سه محله مشهور شهر زنجان بهشمار میرفت.
دسته عزاداری یومالعباس
مهمترین مراسم حسینیه اعظم زنجان، دسته عزاداری روز هشتم محرم است که در میان مردم زنجان به یومالعباس شهرت دارد. این دسته عزاداری هر ساله از محل حسینیه اعظم آغاز شده و پس از طی مسیر خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم زنجان ادامه مییابد. در طول مسیر، عزاداران نذورات نقدی و غیرنقدی خود را به حسینیه تقدیم میکنند و بخشی از نذورات نیز بهصورت احشام زنده یا ذبحشده اهدا میشود. این مراسم با حضور صدها هزار نفر از مردم زنجان، سایر استانهای کشور و همچنین شخصیتهای کشوری و لشکری برگزار میشود. جمعیت شرکتکننده در این مراسم در برخی سالها بیش از ۵۰۰ هزار نفر برآورد شده است. به همین دلیل، دسته یومالعباس حسینیه اعظم زنجان به یکی از بزرگترین اجتماعات مذهبی جهان اسلام تبدیل شده و شهرت بینالمللی یافته است. این مراسم هر ساله بهصورت زنده از شبکههای ملی و برونمرزی پخش میشود.
نذورات و آمار
حسینیه اعظم زنجان یکی از بزرگترین مراکز جمعآوری نذورات مردمی در ایران محسوب میشود. بر اساس آمار منتشرشده، تنها در یک سال بیش از ۱۳ هزار رأس دام در مسیر حرکت دسته عزاداری به حسینیه اهدا شد. همچنین بالغ بر یک میلیارد و هشتصد میلیون تومان نذورات نقدی توسط مردم به این مجموعه تقدیم گردید.
بخشهای مختلف
حسینیه اعظم زنجان علاوه بر کارکرد مذهبی، دارای مجموعهای از مراکز فرهنگی، درمانی و خدماتی است که با کمک نذورات و مشارکت مردمی اداره میشوند.
دارالشفا
دارالشفای حسینیه اعظم در فضایی حدود هزار متر مربع فعالیت میکند و خدماتی مانند پزشک عمومی، دندانپزشکی و خدمات اولیه درمانی را با هزینهای کمتر از مراکز درمانی معمول ارائه میدهد. این مرکز در ایام محرم نیز خدمات رایگان به اقشار مختلف مردم ارائه میکند.
صندوق قرضالحسنه سیدالشهدا (ع)
این صندوق در مهرماه ۱۳۸۰ ش، آغاز به کار کرد و طی سالهای فعالیت خود هزاران حساب پسانداز افتتاح و دهها هزار فقره وام قرضالحسنه به متقاضیان پرداخت کرده است.
کتابخانه سیدالشهدا (ع)
کتابخانه حسینیه اعظم دارای بیش از ۲۱ هزار جلد کتاب در موضوعات مختلف از جمله دین، تاریخ، علوم اجتماعی، ادبیات، فلسفه و هنر است و به اعضا و عموم مردم خدمات ارائه میدهد.
حمام تاریخی حسینیه
حمام تاریخی حسینیه اعظم یکی از آثار تاریخی شهر زنجان است. بر اساس کتیبه سنگی موجود، این بنا در سال ۱۲۹۲ هجری قمری ساخته شده و بانی آن ملکالتجار بوده است. این حمام در ۲۳ مرداد ۱۳۸۷ ش، با شماره ۲۳۷۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.
حملۀ هوایی
در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ ش، در جریان حمله هوایی رژیم صهیونیستی و آمریکا به محدوده خیابان فردوسی زنجان در اثنای جنگ رمضان، سه نفر شهید و دوازده نفر مجروح شدند. در این حادثه ساختمان اداری، مهمانسرا، کتابخانه، صندوق قرضالحسنه و تعدادی از مغازههای اطراف آسیب دیدند و عملیات آواربرداری توسط نیروهای امدادی انجام شد. همچنین گزارشهای منتشرشده حاکی از آسیبدیدگی بخشهایی از گنبد و منارههای حسینیه اعظم بود. این حادثه بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی داشت[۱].
جایگاه فرهنگی و مذهبی
حسینیه اعظم زنجان علاوه بر نقش مذهبی، یکی از مهمترین مراکز فرهنگی و اجتماعی استان زنجان محسوب میشود. برگزاری آیینهای مذهبی، فعالیتهای خیریه، ارائه خدمات درمانی، آموزشی و فرهنگی و همچنین سازماندهی بزرگترین دسته عزاداری محرم در کشور، این مجموعه را به یکی از شاخصترین مراکز مذهبی شیعیان ایران تبدیل کرده است[۲].
نگارخانه
-
دسته عزاداری یومالعباس -
نمایی از حسینیه اعظم -
مراسم عزاداری محرم -
اجتماع عزاداران
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- حسینیه اعظم زنجان، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهده: ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ ش.
- استانداری: ۳ نفر در حمله هوایی به حسینیه اعظم زنجان به شهادت رسیدند، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ ش، تاریخ مشاهده: ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ ش.
- وضعیت حسینیه اعظم در پی حمله دشمن + آمار شهدا، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ ش ، تاریخ مشاهده: ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ ش.
