ایرلند
| ایرلند | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | ایرلند |
| نام کامل | جمهوری ایرلند |
| پایتخت | دوبلین |
ایرلند (به ایرلندی: Éire) با نام رسمی جمهوری ایرلند، کشوری در شمال غربی اروپا است که پنج ششم از جزیره ایرلند واقع در شمال اقیانوس اطلس و غرب بریتانیا را به خود اختصاص داده است. این کشور از شمال شرقی با ایرلند شمالی (بخشی از بریتانیا) هممرز است. پایتخت و بزرگترین شهر این کشور، دوبلین است که مرکز مهم سیاسی، اقتصادی، علمی، فرهنگی و هنری کشور محسوب میشود. ایرلند در سال ۱۹۵۵ م، به عضویت سازمان ملل متحد درآمد و در سال ۱۹۷۳ م، به اتحادیه اروپا پیوست.
تاریخ
اقوام سلتیک بین سالهای ۱۵۰ تا ۶۰۰ قبل از میلاد مسیح وارد جزیرۀ ایرلند شده و سکونت گزیدند. نورمنها (اقوامی از شمال فرانسه) در قرن هشتم به این جزیره هجوم آورده و تا اوایل قرن یازدهم میلادی بر آن حکومت کردند. در سال ۱۰۱۴ میلادی وایکینگها با حمله به این جزیره و شکست نورمنها، یک قرن بر آن حکومت کردند. انگلیسیها در قرن ۱۲ میلادی با حمله به ایرلند و شکست وایکینگها، سلطهای ۷۰۰ ساله را بر این سرزمین آغاز کردند که منازعۀ تاریخی آنگلو - آیریش و شورشها و سرکوبهای وسیع در آن دوران را رقم زد. در سال ۱۹۲۱ م، و پس از سالها مبارزه، بخش جنوبی ایرلند از انگلیس مستقل شد و نام «جمهوری ایرلند» بر آن نهاده شد، اما شش شهرستان شمالی این جزیره موسوم به آلستر همچنان بهعنوان بخشی از سرزمینهای تحت تملک انگلستان، به نام ایرلند شمالی، باقی ماند.
سیاست و حکومت
ایرلند دارای نظام سیاسی جمهوری و دموکراسی پارلمانی است. رئیسجمهور مقامی عالی و تشریفاتی است که به مدت ۷ سال با رای مستقیم مردم و حداکثر برای دو دوره انتخاب میشود. رئیسجمهور فعلی ایرلند آقای مایکل دنیل هیگینز از حزب کارگر ایرلند است که در انتخابات اکتبر ۲۰۱۸ برای بار دوم انتخاب گردید. ریاستجمهوری ایرلند فراجناحی عمل نموده و دستور تشکیل و انحلال مجلس را صادر میکند. قوه مقننه ایرلند پارلمان (اویختاس) است که از دو مجلس تشکیل شده است: مجلس نمایندگان و سنا. در قانون اساسی ایرلند تقدم مجلس نمایندگان بر سنا مورد تاکید قرار گرفته است. مجلس نمایندگان دارای ۱۵۸ نماینده است که اعضای آن از طریق انتخابات عمومی هر پنج سال یک بار انتخاب میشوند. حزبی که بیشترین آرا را کسب کند یا بتواند اکثریت کرسیها را از آن خود نماید، دولت را تشکیل میدهد و رئیس حزب اصلی بهعنوان نخست وزیر (تائیوسیخ) در راس کابینه قرار میگیرد. مجلس سنا دارای ۶۰ سناتور است که قدرت آن محدود به طرح پیشنهادات و تایید مصوبات مجلس نمایندگان میباشد. ۱۱ عضو سنا از سوی نخست وزیر، ۴۳ عضو توسط پارلمان و ۶ عضو توسط فارغالتحصیلان دانشگاههای بزرگ ایرلند انتخاب میشوند. در سیاست خارجی، ایرلند با تکیه بر وضعیت جغرافیایی و محدودیتهای سرزمینی، سیاست بیطرفی را دنبال میکند و اولویتهای دیپلماسی خود را بر همکاری دوستانه و احترامآمیز در صحنههای بینالمللی قرار داده است.
احزاب سیاسی
احزاب اصلی ایرلند عبارتند از:
- حزب فینه گیل (Fine Gael): یک حزب راست میانه که در حال حاضر اولین حزب اصلی ایرلند است و رهبر آن لئو ورادکار میباشد؛
- حزب فینا فویل (Fianna Fáil): به رهبری آقای مایکل مارتین، به لحاظ سابقه بزرگترین حزب سیاسی ایرلند محسوب میشود و در حال حاضر اصلیترین رقیب دولت است؛
- حزب شین فین (Sinn Féin): تحت رهبری خانم مری لو مک دونالد، دومین حزب بزرگ سیاسی در ایرلند شمالی و سومین حزب برجسته در جمهوری ایرلند است؛
- حزب کارگر (Labour): از جمله احزاب قدیمی ایرلند که غالباً از طریق ائتلاف با احزاب اصلی وارد دولت شده است.
تقسیمات کشوری و جغرافیا
ایرلند شامل چهار استان است: آلستر (شمال)، کونات (غرب)، لینستر (شرق) و مانستر (جنوب). این کشور دارای ۲۶ شهرستان (Counties) است. جزیره ایرلند مجموعاً دارای ۳۵ شهرستان است که ۶ شهرستان در استان آلستر تحت عنوان «ایرلند شمالی» همچنان تحت حاکمیت انگلستان میباشد. شهرهای بزرگ جمهوری ایرلند شامل دوبلین، کورک، گالوی، لیمریک و واترفورد میباشند. مساحت ایرلند ۷۰٬۲۷۳ کیلومتر مربع است که صد و نوزدهمین کشور دنیا محسوب میشود. بیشتر سرزمین داخلی ایرلند صاف و هموار است که با تپههای ناهموار و کوههای کم ارتفاع احاطه گردیده است. مرتفعترین نقطه کشور کرانتووهیل (Carrauntoohil) به ارتفاع ۱۰۴۱ متر است. آب و هوای این کشور معتدل، پر باران و به خاطر مناظر زیبایی که دارد، «جزیره زمرد» نامیده میشود. منابع طبیعی ایرلند شامل گاز طبیعی، ذغال سنگ، مس، سرب، روی، نقره، سولفات باریم، سنگ گچ، سنگ آهک و سنگ دولومیت میباشد.
جمعیت و دین
جمعیت ایرلند حدود چهار میلیون و ششصد و هفتاد و یک هزار نفر تخمین زده میشود که بیش از یک میلیون نفر در دوبلین زندگی میکنند. حدود ۶۱ درصد مردم ایرلند شهرنشین هستند. امید به زندگی در این کشور ۷۸٫۲۴ سال و نرخ مرگ و میر نوزادان ۵٫۰۵ نفر از هر ۱۰۰۰ نوزاد است. ترکیب نژادی جمعیت عبارت است از: ۸۷٫۴ درصد نژاد ایرلندی، ۷٫۵ درصد سایر نژادهای سفید، ۱٫۳ درصد آسیایی، ۱٫۱ درصد سیاهپوست، ۱٫۱ درصد مختلط و ۸٫۶ درصد نامشخص. ترکیب مذاهب در این کشور عبارتند از: رومن کاتولیک (۸۷٫۴ درصد)، کلیسای ایرلند (۲٫۹ درصد)، سایر مسیحیان (۱٫۹ درصد)، سایر مذاهب (۲٫۱ درصد)، نامشخص (۱٫۵ درصد) و بیدینها (۴٫۲ درصد). لازم به ذکر است که بیش از ۶۵ هزار مسلمان در ایرلند زندگی میکنند که حدودا ۱۰ درصد آنها را شیعیان تشکیل میدهند که عمدتاً با ملیتهای ایرانی، عراقی و پاکستانی هستند. آمار ایرانیان مقیم ایرلند حدود ۲۰۰۰ نفر است. ایرلند در زمره کشورهای مهاجرفرست قرار دارد و بیش از ۳۳ میلیون ایرلندیالاصل در آمریکا، حدود ۱۰ میلیون در انگلیس و جمعیت قابل توجهی در استرالیا و کانادا زندگی میکنند.
اقتصاد
اقتصاد ایرلند صادراتمحور است و به خاطر درهمتنیدگیهای اقتصادی زیادی که با آمریکا و بریتانیا دارد، توانسته است در مقابل شرایط رکود اقتصادی حاکم بر اروپا تا حدودی مصون بماند. یکی از مزیتهای مهم تجاری ایرلند، قانون سهلگیرانه مالیات بر سود شرکتها و نرخ پایین مالیاتی ۱۲٫۵ درصدی است که پایینتر از آمریکا و سایر نقاط اروپا بوده و باعث جذب شرکتهای بزرگ چند ملیتی از جمله اینتل، مایکروسافت، گوگل، فیسبوک و اپل شده است. ایرلند از نظر جذب پروژههای سرمایهگذاری مستقیم خارجی در میان ده کشور نخست اروپا قرار دارد. تقریباً ۷۰ درصد از مجموع سرمایهگذاریهای انجام شده در ایرلند از سوی شرکتهای آمریکایی و بیش از ۲۰ درصد از سوی شرکتهای اروپایی صورت گرفته است. در حال حاضر ۹ شرکت از ده شرکت بزرگ جهان در بخش ICT، ۹ شرکت از ده شرکت بزرگ جهان در عرصه دارویی و ۱۳ کشور از ۱۵ کشور بزرگ جهان در زمینه تکنولوژی پزشکی در ایرلند حضور و فعالیت دارند.
رسانههای گروهی
مطبوعات
چاپ و انتشار روزنامه در ایرلند سابقهای ۳۰۰ ساله دارد. اولین نشریه خبری ایرلند در فوریه سال ۱۶۵۹ به چاپ رسید. در حال حاضر هفت روزنامه صبحگاهی در ایرلند منتشر میشود که مهمترین آنها عبارتند از:
- آیریش تایمز (The Irish Times): وزینترین روزنامه این کشور که از سال ۱۸۳۹ م، منتشر میشود؛
- آیریش ایندیپندنت (Irish Independent): پرفروشترین روزنامه ایرلندی که در سال ۱۹۰۵ م، تاسیس شد؛
- آیریش اگزمینر (Irish Examiner): رقیب دو روزنامه قبلی که مرکز آن در شهر کورک قرار دارد؛
علاوه بر روزنامههای سراسری، بیش از ۹۰ روزنامه دیگر در سطح استانها و شهرستانها بهطور هفتگی چاپ میشوند.
رادیو و تلویزیون
رادیو و تلویزیون ملی ایرلند «آرتیای» (RTÉ) نام دارد که خلاصه یک نام ایرلندی به معنی رادیو و تلویزیون ایرلند است. این رسانه توسط هیأتی ۹ نفره اداره میگردد. پخش برنامههای رادیویی در ایرلند از اول ژانویه ۱۹۲۶ و برنامههای تلویزیونی از ۳۱ دسامبر ۱۹۶۱ آغاز شد. تلویزیون ملی ایرلند دارای دو شبکه تحت عنوان آرتیای یک و شبکه دوم است که سالانه بیش از ۱۰٬۰۰۰ ساعت برنامه پخش میکند. شبکه دیگری نیز از سال ۱۹۹۷ م، آغاز به کار کرده که روزانه چند برنامه به زبان ایرلندی پخش میکند. علاوه بر رسانه دولتی، تعدادی ایستگاه تلویزیونی خصوصی و مستقل نیز وجود دارند که تحت نظارت کمیسیون رادیو و تلویزیونهای خصوصی فعالیت میکنند.
سایتهای خبری و خبرگزاریها
در طی دو دهه اخیر سایتهای خبری متعددی وارد حوزه اطلاعرسانی شدهاند که مهمترین آنها عبارتند از: ایرکام، الکتریک نیوز، آنلاین، سوسیالیست ورکر و بریکینگ نیوز. در جمهوری ایرلند هیچ آژانس خبرگزاری ملی وجود ندارد، اما دفتر چهار خبرگزاری خارجی شامل «آنسا» (ایتالیا)، «ایتار تاس» (روسیه)، خبرگزاری انگلیس و یونایتد پرس در این کشور فعالیت دارند.
نمادهای ملی
- پرچم: سه باند عمودی یک اندازه به رنگهای سبز، سفید و نارنجی. رنگ سبز بیانگر سنت ملیگرایانه (گیلیک)، رنگ نارنجی حاکی از سنت نارنجی (اقلیت حامی ویلیام) و رنگ سفید سمبل صلح بین آن دو است؛
- روز ملی: ۱۷ مارس، روز پاتریک مقدس (Saint Patrick)؛
- قانون اساسی: همهپرسی قانون اساسی در تاریخ اول ژوئیه ۱۹۳۷ انجام شد و از ۲۹ دسامبر ۱۹۳۷ اجرایی گردید.
جستارهای وابسته
منابع
- اطلاعات کلی کشور ایرلند، سفارت جمهوری اسلامی ایران در دوبلین، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 19 بهمنماه ۱۴۰۴ ش.