اوکراین
| اوکراین | |
|---|---|
| نام رایج | اوکراین |
| نام کامل | اوکراین |
| پایتخت | کییف |
اوکراین کشوری در اروپای شرقی است. این کشور از شرق با روسیه؛ در شمال با بلاروس؛ از غرب با لهستان، اسلواکی و مجارستان؛ از جنوب غربی با رومانی و مولداوی هممرز است و در جنوب آن دریای سیاه و دریای آزوف قرار دارد. پایتخت آن شهر کییف و زبان رسمی آن اوکراینی است. این کشور با مساحت ۶۰۳٬۵۵۰ کیلومتر مربع پس از روسیه دومین کشور وسیع در اروپا و چهل و چهارمین کشور بزرگ جهان است. جمعیت اوکراین حدود ۴۶ میلیون نفر است.
تاریخ
سکونت انسان در اوکراین به سالها قبل از میلاد مسیح باز میگردد، زمانی که در دوران نوسنگی فرهنگ کوکوتنی - تریپلی در منطقهای وسیع گسترش یافت که بخشهایی از اوکراین امروزی شامل تریپیلیا و تمام منطقه دنیپر و دنیستر را در بر میگرفت. در عصر آهن، این سرزمین محل سکونت کیمریها، سکاها و سرمتیها بود. مستعمرات یونان باستان، روم باستان و امپراتوری روم شرقی نیز در کنار دریای سیاه تأسیس شدند.
پس از فروپاشی شوروی، در تاریخ ۲۳ اوت ۱۹۹۱ اوکراین استقلال خود را اعلام کرد و ایران در ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ بهعنوان اولین کشور استقلال اوکراین را به رسمیت شناخت. پس از استقلال، اقتصاد اوکراین به سمت مالکیت خصوصی و بازار آزاد حرکت کرد. این روند انتقالی برای خانوارهای اوکراینی که اغلب فقیر بودند و هیچگاه فعالیت اقتصادی خصوصی را تجربه نکرده بودند بسیار سخت بود. رشد اقتصادی اوکراین تا یک دهه به صورت پیاپی منفی بود. فقر روز بروز گستردهتر میشد و تورم سرسامآور اعتماد به پول ملی را از بین برده بود.
در سال ۱۹۹۴ م، لئونید کوچما بهعنوان دومین رئیسجمهور کشور مستقل اوکراین برگزیده شد. او اقدامات مؤثری در صحنه سیاست و اقتصاد اوکراین آغاز کرد که شامل کاهش کسری بودجه، کاهش استقراض از بانک مرکزی، انتشار اوراق قرضه داخلی و در نهایت حذف ۵ صفر از پول ملی و معرفی گریونا بهعنوان واحد پول جدید بود.
انقلاب نارنجی
در سال ۲۰۰۴ م، نخستوزیر ویکتور یانوکوویچ برنده ریاستجمهوری اعلام شد. این نتایج اعتراض مردم را به همراه داشت. مسموم شدن ویکتور یوشچنکو رقیب اصلی یانوکوویچ در جریان مبارزات نیز بر آتش شک و کینه طرفدارانش دمید. در نهایت پس از حدود سه ماه اعتراض، دادگاه عالی اوکراین را باطل کرد و مجدد برگزار شد. این بار یوشچنکو با اکثریت شکننده ۵۲٪ رئیسجمهور اوکراین شد. این اعتراضات که با استفاده از نمادهای نارنجی رنگ همراه بود به انقلاب نارنجی اوکراین معروف شد.
بحران ۲۰۱۴
در ۲۲ فوریه ۲۰۱۴ در پی اعتراضات خیابانی علیه دولت، ویکتور یانکویچ از سمت رئیسجمهوری برکنار شد و یولیا تیموشنکو آزاد گردید. پس از برکناری یانکوویچ، شبه جزیره کریمه توسط نیروهای روسی اشغال شد و در همهپرسیای که برگزار شد، ۹۶ درصد موافق پیوستن به روسیه رأی دادند و این شبه جزیره رسماً جزئی از خاک روسیه شد. در پی این حوادث، درگیریهایی در شرق اوکراین میان نیروهای دولتی و جداییطلبان مورد حمایت روسیه آغاز شد. از زمان شروع درگیریها در آوریل ۲۰۱۴ تا ماه آگوست، بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ داوطلب روس به همراه جداییطلبان شرق اوکراین میجنگیدند. این جنگ تاکنون بیش از یک میلیون آواره و هزاران کشته بر جای گذاشته است. در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۴ پارلمان اوکراین رأی به پیوستن این کشور به ناتو داد.
جغرافیا
اوکراین از زمینهای مسطح و دشتهای حاصلخیز (استپ) تشکیل شدهاست که از میان آنها رودخانههایی چون دنیپر، سورسکی دونتس، دنیستر و بوگ جنوبی میگذرند و به دریای سیاه و دریای کوچک آزوف منتهی میشوند. در جنوب غربی اوکراین دلتای رود دانوب در مرز این کشور با رومانی قرار گرفتهاست. تنها کوههای این کشور بخشی از رشته کوههای کارپات میباشد که بلندترین نقطه آن در اوکراین، کوه هورلا است که ۲٬۰۶۱ متر ارتفاع دارد و در شبه جزیره کریمه نیز رشته کوههای کریمه تا ساحل جنوبی کریمه امتداد دارد.
آب و هوا
اوکراین دارای آب و هوای معتدل قارهای است، هرچند در سواحل جنوبی کریمه شرایط آب و هوایی مدیترانهای وجود دارد. بیشترین میزان بارش در شمال و غرب این کشور صورت میگیرد و کمترین میزان بارش در شرق و جنوب شرقی است.
تقسیمات کشوری
کشور اوکراین به ۲۴ استان (اوبلاست) تقسیم شدهاست که هر استان به نوبه خود به ۴۹۰ بخش (رایون) تقسیم شدهاند. اوکراین دارای یک منطقه خودمختار به نام کریمه میباشد و شهر سواستوپول به لحاظ موقعیت نظامی خاص از وضعیت قانونی ویژهای برخوردار است.
سیاست و حکومت
نوع حکومت اوکراین جمهوری نیمهریاستی است که در آن قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضاییه مستقل میباشند و رئیسجمهور در یک عمومی برای ۵ سال بهعنوان رئیس دولت انتخاب میشود. پس از فروپاشی شوروی، اوکراین بعد از روسیه دارای بزرگترین ارتش در اروپا است.
اقتصاد
در زمان شوروی، اقتصاد اوکراین دومین اقتصاد بزرگ اتحاد جماهیر شوروی بود و یک بخش صنعتی و کشاورزی مهم به حساب میآمد. اوکراین دارای معادن غنی از جمله آهن، مس، کبالت، زغال سنگ، جیوه، تیتانیوم و نیکل است. گفته میشود ۸۰۰۰ معدن از ۹۰ کانی ارزشمند در سراسر خاک اوکراین وجود دارد. نیمی از آهن و فولاد کل شوروی از اوکراین به دست میآمد و چهل درصد از کل سنگ منگنز دنیا در دوران شوروی از اوکراین صادر میشد. اوکراین صاحب نوع بسیار حاصلخیزی از خاک به نام خاک سیاه است که حاصلخیزترین خاک کره زمین محسوب میشود. این کشور صاحب یک چهارم از خاک سیاه کره زمین است. اوکراین همچنین گلوگاه انرژی اروپا است؛ ۲۵ کشور اروپایی واردکننده گاز از روسیه هستند و همه خط لولهها به جز یکی از خاک اوکراین میگذرند.
مردم
جمعیت این کشور بالغ بر ۴۶ میلیون نفر است. ۶۷٫۲٪ از جمعیت اوکراین در مناطق شهری زندگی میکنند. طبق سرشماری سال ۲۰۰۱ م، ۷۷٫۸٪ از جمعیت اوکراین را نژاد اوکراینی و مابقی را نژادهای روس (۱۷٫۳٪)، بلاروسی (۰٫۶٪)، مولداوی، تاتارهای کریمه (۰٫۵٪)، بلغار (۰٫۴٪)، مجارستانی (۰٫۳٪)، رومانیایی (۰٫۳٪)، لهستانی (۰٫۳٪)، یهودیان (۰٫۲٪)، ارامنه (۰٫۲٪)، یونانیها (۰٫۲٪) و تاتارها (۰٫۲٪) تشکیل میدهند.
دین و مذهب
با پذیرش آئین مسیحیت از سوی پرنس ولادیمیر در سال ۹۸۸ میلادی، این کشور مسیحی شد. حدود ۹۶٫۲ درصد جمعیت اوکراین مسیحی هستند که بیشتر آنها ارتدوکس میباشند و اقلیتی تابع کلیسای کاتولیک هستند که بیشتر ساکن نواحی غرب اوکراین هستند. پس از آن اسلام با ۰٫۷ درصد و یهودیت ۰٫۶ درصد و سایر ادیان ۲٫۵ درصد جمعیت این کشور را تشکیل میدهند.
زبان
زبان مردم اوکراین از گروه زبانهای اسلاو شرقی است و شباهت زیادی به زبان روسی دارد. الفبای زبان اوکراینی نظیر زبان روسی سیریلیک میباشد. زبان روسی بیشترین رواج را پس از زبان اوکراینی در این کشور دارد.
ارتش
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، اوکراین صاحب ۷۸۰٬۰۰۰ سرباز در خاک خود و سومین زرادخانه تسلیحات هستهای در جهان شد. در سال ۱۹۹۴ م، اوکراین با تحویل تسلیحات هستهای خود به روسیه موافقت کرد و بهعنوان یک کشور بدون سلاح اتمی به عضویت در پیماننامه منع گسترش سلاحهای هستهای درآمد و در سال ۱۹۹۶ م، به یک کشور فاقد سلاح اتمی تبدیل شد.
جستارهای وابسته
منابع
- دربارۀ کشور اوکراین، وبسایت خبری تابناک، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 فروردینماه ۱۴۰5 ش.