موزامبیک
| موزامبیک | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | موزامبیک |
| نام کامل | جمهوری موزامبیک |
| پایتخت | ماپوتو |
| تعداد جمعیت | ۲۱٬۲۸۴٬۷۰۱ نفر |
| دین | مسیحیت کاتولیک، اسلام و دیگر ادیان |
| زبان | پرتغالی |
موزامبیک، کشوری در جنوب شرقی قارۀ آفریقا و در مجاورت اقیانوس هند است. این کشور در قرن شانزدهم میلادی به مستعمرهٔ پرتغال تبدیل شد و در سال ۱۹۷۵ م، استقلال خود را به دست آورد. موزامبیک طی سال‌های گذشته از قوانین استعماری، جنگ‌های داخلی و قحطی آسیب زیادی دیده است. در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۲ م، درگیری‌های داخلی در این کشور باعث کشته شدن نزدیک به یک میلیون نفر شد و قحطی نیز بخش‌هایی از جامعه را تحت تأثیر قرار داد. پس از مصالحه و برقراری آرامش در سال ۱۹۹۲ م، وضعیت اقتصادی تا حدودی بهبود یافت و زمینه برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی فراهم شد؛ با این حال، بسیاری از مردم همچنان در فقر زندگی می‌کنند.
جغرافیا
موزامبیک در جنوب شرقی قارهٔ آفریقا و در مجاورت اقیانوس هند واقع شده است. این کشور از شمال به تانزانیا، از جنوب به آفریقای جنوبی و اسواتینی و از غرب به مالاوی، زامبیا و زیمبابوه محدود می‌شود. مساحت موزامبیک حدود ۸۰۱٬۵۹۰ کیلومتر مربع است. موزامبیک حدود چهارصد سال مستعمرهٔ پرتغال بود و بخشی از مستعمرات ماوراءبحار این کشور محسوب می‌شد. این کشور به‌دلیل دسترسی به آب‌های اقیانوس هند و موقعیت جغرافیایی خود در مجاورت تنگهٔ موزامبیک و مسیر کشتی‌های نفت‌کش، از اهمیت راهبردی برخوردار است و از آن به‌عنوان دروازهٔ آفریقای جنوب شرقی یاد شده است.
پایتخت موزامبیک، بندر ماپوتو است که بزرگ‌ترین شهر کشور نیز به شمار می‌رود. این شهر پیش‌تر لورنسو مارکیز نامیده می‌شد. بنادر بیرا و ناکالا نیز از بنادر مهم اقتصادی موزامبیک هستند. بر اساس روایتی دربارهٔ وجه تسمیهٔ این کشور، نام موزامبیک از نام یکی از رهبران مسلمان ساکن جزیرهٔ موزامبیک، به نام سلطان موسی السمبیک، گرفته شده است. بنا بر این روایت، تلفظ نام او توسط پرتغالی‌ها و کاربرد آن در طول زمان، به شکل‌گیری نام کنونی کشور انجامیده است.
تاریخ
موزامبیک در قرن شانزدهم میلادی به مستعمرهٔ پرتغال تبدیل شد و حدود چهارصد سال تحت سلطهٔ این کشور قرار داشت. در سال ۱۹۷۵ م، موزامبیک استقلال خود را به دست آورد. پس از استقلال، این کشور دوره‌ای از درگیری‌های داخلی را تجربه کرد. در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۲ م، جنگ داخلی موجب کشته شدن نزدیک به یک میلیون نفر شد و قحطی نیز به مشکلات مردم افزود. پس از مصالحه و برقراری آرامش در سال ۱۹۹۲ م، وضعیت اقتصادی تا اندازه‌ای بهبود یافت و سرمایه‌گذاران خارجی برای فعالیت در این کشور ترغیب شدند. با وجود این تحولات، فقر همچنان از مشکلات بخش بزرگی از جمعیت موزامبیک به شمار می‌رفت.
سیاست و حکومت
رئیس‌جمهور در موزامبیک رئیس کشور است و با رأی مردم برای دوره‌ای پنج‌ساله انتخاب می‌شود. نخست‌وزیر رئیس دولت است و از سوی رئیس‌جمهور تعیین می‌شود. مجلس قانون‌گذاری این کشور ۲۵۰ کرسی دارد و نمایندگان آن با رأی مستقیم مردم برای دوره‌ای پنج‌ساله انتخاب می‌شوند. بر اساس اطلاعات منبع، رئیس‌جمهور وقت از حزب انقلابی فری‌لیمو جانشین چیسانو شده بود.
جمعیت
جمعیت موزامبیک بر اساس آمار ارائه‌شده، ۲۱٬۲۸۴٬۷۰۱ نفر بوده و میانگین سنی جمعیت ۱۷٫۴ سال گزارش شده است. بر اساس همین آمار، ۲۳٫۸ درصد از مردم پیرو مسیحیت کاتولیک و ۱۷٫۸ درصد مسلمان هستند.
زبان و خط
زبان رسمی موزامبیک پرتغالی است. با این حال، بخش قابل توجهی از جمعیت به زبان پرتغالی آشنایی ندارد و درصد زیادی از مردم نیز از سواد کافی برخوردار نیستند. با گسترش روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی موزامبیک با کشورهای غربی و دیگر نقاط جهان، اهمیت آموزش زبان انگلیسی در این کشور افزایش یافته است. علاوه بر پرتغالی و انگلیسی، مردم موزامبیک به زبان‌های محلی و قومی متعددی سخن می‌گویند. از جملهٔ این زبان‌ها می‌توان به ماکوآ، تسونگا، سینا، شونا، سواحلی، چوپی، چیوا، یائو و ماکونده اشاره کرد. زبان‌های ماکوآ و سواحلی در میان مسلمانان این کشور نیز رواج دارند. خط بیشتر زبان‌های یادشده با الفبای لاتین و از چپ به راست نوشته می‌شود. در منبع، برای زبان سواحلی کاربرد الفبای عربی و نوشتن از راست به چپ نیز ذکر شده است. مکاتبات اداری به زبان‌های پرتغالی و انگلیسی انجام می‌شود.
اقتصاد
تولید ناخالص داخلی موزامبیک در آمار ارائه‌شده در منبع، ۱۷٫۸۲ میلیارد دلار گزارش شده است. نیروی کار این کشور حدود ۹ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر اعلام شده و نرخ بیکاری ۲۱ درصد بوده است. بر اساس همین داده‌ها، حدود ۷۰ درصد مردم زیر خط فقر زندگی می‌کردند. نرخ تورم موزامبیک در سال ۲۰۰۷ میلادی ۸ درصد گزارش شده است. موزامبیک به‌دلیل مجاورت با اقیانوس هند و نزدیکی به خط استوا، از آب‌وهوای گرم و مرطوب برخوردار است.
خاک حاصلخیز و زمین‌های پست و هموار آن برای تولید محصولات کشاورزی مناسب هستند. از محصولات قابل کشت در این کشور می‌توان به ذرت، برنج، بادام، سیب‌زمینی، کنف، سبزیجات، صیفی‌جات، کتان، نیشکر و لوبیا اشاره کرد. ماهیگیری و صید آبزیان از بخش‌های مهم اقتصاد موزامبیک به شمار می‌روند. شیلات در اقتصاد ملی و کسب ارز خارجی از طریق صادرات ماهی و میگو نقش دارد. در منبع، سهم این بخش بیش از ۴۰ درصد درآمد حاصل از صادرات کشور ذکر شده است.
صادرات و واردات
محصولات صادراتی موزامبیک شامل آلومینیوم، میگو، بادام هندی، پنبه، شکر، مرکبات و الوار است. بر اساس داده‌های ارائه‌شده در منبع، مقصدهای اصلی صادرات شامل هلند با ۵۹٫۷ درصد، آفریقای جنوبی با ۱۵٫۲ درصد و زیمبابوه با ۳٫۲ درصد بوده‌اند. محصولات وارداتی این کشور شامل ماشین‌آلات و تجهیزات، وسایل نقلیه، مواد سخت‌افزاری، مواد شیمیایی، آهن‌آلات، مواد غذایی و منسوجات است. در آمار منبع، آفریقای جنوبی با ۳۶٫۳ درصد، هلند با ۱۵٫۶ درصد و پرتغال با ۳٫۳ درصد از مبدأهای اصلی واردات معرفی شده‌اند.
از دیگر اقلام صادراتی موزامبیک می‌توان به چای، حبوبات، زغال و زغال‌سنگ، سنگ‌های معدنی، مغز و روغن نارگیل، صنایع‌دستی چوبی، منسوجات، بادام‌زمینی و روغن بادام اشاره کرد. واردات مهم این کشور نیز شامل مواد غذایی، مواد شیمیایی، فلزات، نفت خام و فرآورده‌های نفتی، تجهیزات برقی، ماشین‌آلات صنعتی و کشاورزی، تجهیزات راه‌سازی و خودرو است.
کشورهای متعددی از جمله فرانسه، پرتغال، آلمان، سوئد، ایتالیا، بریتانیا، سوئیس، هلند، بلژیک، لوکزامبورگ، ایالات متحدهٔ آمریکا، ژاپن، کانادا، روسیه، رومانی، چین، بلغارستان، آفریقای جنوبی، زیمبابوه و بوتسوانا به‌عنوان شرکای تجاری موزامبیک ذکر شده‌اند. پس از توافق صلح، شرایط برای سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف اقتصادی موزامبیک بهبود یافت. تنوع محصولات تولیدی و ظرفیت‌های طبیعی کشور، زمینهٔ فعالیت سرمایه‌گذاران خارجی را در بخش‌هایی مانند تولید و بهره‌برداری از میگو و دیگر منابع دریایی، بادام هندی، پنبه، نیشکر، نارگیل، چوب و مواد معدنی فراهم کرده است. از زمینه‌های اقتصادی مورد توجه سرمایه‌گذاران خارجی می‌توان به مناطق راهبردی مرتبط با حمل‌ونقل و مخابرات، کشاورزی، منابع آبی، انرژی، منابع معدنی، گردشگری و هتل‌داری، توسعهٔ زیرساخت‌های روستایی و صید ماهی اشاره کرد.
کارخانجات
کارخانجات فعال موزامبیک، بر اساس اطلاعات منبع، شامل کارخانه‌های سیمان، سیگار، کاغذ و تخته‌سه‌لا و کارخانهٔ مونتاژ رادیو بوده‌اند. چند کارخانهٔ کوچک‌تر در زمینه‌های کبریت‌سازی، صابون‌سازی و نساجی نیز در این کشور فعالیت داشته‌اند. در منبع اشاره شده است که موزامبیک فاقد صنایع سنگین بوده است.
معادن
ذخایر معدنی موزامبیک در چهار گروه منابع سوختی و انرژی‌زای غیرنفتی، مواد فلزی، مواد غیرفلزی و منابع نفت و گاز دسته‌بندی شده‌اند. دو حوزهٔ نفت و گاز در موزامبیک شناسایی شده است. حوزهٔ رووما در شمال کشور قرار دارد و حدود ۲۹ هزار کیلومتر مربع از مناطق خشکی و ۱۲ هزار کیلومتر مربع از مناطق دریایی استان کابو دلگادو را در بر می‌گیرد. حوزهٔ موزامبیکن نیز بخش وسیعی از مناطق مرکزی و جنوبی کشور را شامل می‌شود و مجموع مساحت خشکی و دریایی آن بیش از ۲۹۰ هزار کیلومتر مربع گزارش شده است.
در سال‌های مورد اشاره در منبع، شرکت‌های خارجی در مجموع ۵۴ حلقه چاه عمیق حفاری کرده و نقشه‌های لرزه‌نگاری در محدوده‌ای به وسعت ۷۵ هزار کیلومتر مربع تهیه کرده بودند. از دیگر معادن موزامبیک می‌توان به معدن مس در استان مانیکا، معدن سیلیکات آلومینیوم در ماپوتو، معدن مرمر در کابو دلگادو، معدن زغال‌سنگ در استان تته، معدن گرانیت در کوآمبا، معدن طلا در پنو لونگز و معدن بوکسیت در مانیکا اشاره کرد.
جستارهای وابسته
منابع
- معرفی اجمالی کشور موزامبیک، وبگاه شیعه آفریقا، تاریخ درج مطلب: 17 تیرماه 1398 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 29 مهرماه ۱۴۰۵ ش.
کشورهای جهان | |
|---|---|
| قاره اروپا | |
| قاره آسیا |
|
| قاره آفریقا | |
| قاره آمریکا | |
| قاره اقیانوسیه | |
| قاره جنوبگان |
|
 | |