میانمار
| میانمار | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | میانمار |
| نام کامل | جمهوری اتحادیه میانمار |
| پایتخت | نایپیداو |
| تعداد جمعیت | حدود ۵۵ میلیون نفر |
| دین | بوداگرایی، مسیحیت، اسلام و ادیان بومی |
| زبان | برمهای |
میانمار (به برمهای: မြန်မာ؛ به انگلیسی: Myanmar)، با نام رسمی جمهوری اتحادیۀ میانمار، کشوری در جنوب شرق قارۀ آسیا است. این کشور از شمال و شمال شرق با چین، از شرق با لائوس و تایلند، از غرب با هند و بنگلادش هممرز است و از جنوب و جنوب غربی به خلیج بنگال و دریای آندامان دسترسی دارد. پایتخت میانمار نایپیداو و بزرگترین شهر آن یانگون است. مساحت این کشور حدود ۶۷۶٬۵۷۸ کیلومتر مربع است و از نظر وسعت، یکی از کشورهای بزرگ جنوب شرق آسیا بهشمار میرود. بر اساس منبع ارسالی، جمعیت میانمار حدود ۵۵ میلیون نفر برآورد شده است[۱].
جغرافیا
میانمار در جنوب شرق آسیا واقع شده و قلمرو آن از شمال به جنوب امتدادی طولانی دارد. این کشور حدود ۵۶۰۰ کیلومتر مرز زمینی و نزدیک به ۱۹۳۰ کیلومتر ساحل دریایی دارد. طولانیترین مرز میانمار با چین و پس از آن با تایلند، هند و بنگلادش است. این کشور همچنین در شرق با لائوس مرز مشترک دارد. از نظر جغرافیایی، میانمار میان حوزه جنوب آسیا و جنوب شرق آسیا قرار گرفته و به دلیل دسترسی به خلیج بنگال و دریای آندامان، از موقعیت مهمی در ارتباطات دریایی منطقه برخوردار است.
جمعیت و اقوام
جمعیت میانمار حدود ۵۵ میلیون نفر برآورد شده است. بیشتر جمعیت کشور را قوم برمهای تشکیل میدهند، اما اقوام و گروههای قومی متعددی نیز در مناطق مختلف کشور زندگی میکنند. شان، کارن، راخین و چینیها از جمله گروههای قومی مهم میانمار بهشمار میروند. به حضور گروههایی با ریشههای تبتی، هندی و تایلندی اشاره شده است. مهاجرت اتباع هند و بنگال به برمه در دوران پیش از استقلال کشورهای شبهقاره هند نیز در ترکیب جمعیتی این سرزمین تأثیر داشته است. ایرانیان نیز از چند قرن پیش در بخشهایی از برمه سکونت داشتهاند و بخشی از نسلهای بعدی آنان همچنان در میانمار زندگی میکنند[۲].
تاریخ
دوران باستان و پادشاهی پاگان
میانمار دارای پیشینه تاریخی طولانی است. نخستین نشانههای سکونت سازمانیافته در این سرزمین به دورههای اولیه میلادی بازمیگردد. اجداد برمهایهای کنونی در سدههای یازدهم تا سیزدهم میلادی پادشاهی پاگان را بنیان گذاشتند. آثار معماری و مذهبی برجایمانده از این دوره، از مهمترین مظاهر تمدن تاریخی میانمار محسوب میشوند. در دوره پاگان، کشاورزی، نظامهای آبیاری و معماری در میانمار توسعه قابل توجهی یافت. شمار زیادی از معابد بودایی این دوره هنوز در مناطق مختلف کشور باقی ماندهاند و از میان آنها میتوان به معبد آناندا پاگودا اشاره کرد.
استعمار بریتانیا
در فاصله سالهای ۱۸۲۴ تا ۱۸۸۵ میلادی، در جریان گسترش سلطه بریتانیا در شبهقاره هند، برمه نیز به قلمرو استعماری بریتانیا پیوست. برمه در دورهای بخشی از ساختار استعماری هند بریتانیا بود و سپس به صورت واحدی جداگانه اداره شد. در سال ۱۹۳۷ م، بریتانیا برمه را از هند مستعمره جدا کرد و «برمه بریتانیا» بهعنوان واحدی استعماری مستقل از حکومت هند شکل گرفت.
استقلال
برمه در سال ۱۹۴۸ میلادی استقلال خود را از بریتانیا به دست آورد. در این دوره، ژنرال آنگ سان از مهمترین چهرههای جنبش استقلال بهشمار میرفت. پس از استقلال، کشور برای دههها با اختلافات سیاسی، قومی و درگیری میان دولت مرکزی و گروههای قومی مسلح روبهرو بوده است.
سیاست و حکومت
میانمار در معرفی منابع ارسالی بهعنوان یک جمهوری پارلمانی معرفی شده و رئیسجمهور ریاست دولت را بر عهده دارد. این کشور در طول تاریخ معاصر خود دورههایی از حکومت نظامی و تحولات سیاسی را تجربه کرده است. میانمار در سال ۱۹۹۷ به عضویت اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آ.سه.آن) درآمد. این عضویت از مهمترین جلوههای حضور منطقهای میانمار در روابط بینالملل محسوب میشود. روابط خارجی میانمار بهطور سنتی تا حدی محدود بوده است. بر اساس اطلاعات منبع ارسالی، شماری از کشورها دارای سفارت مقیم یا سفیر غیرمقیم در میانمار هستند و میانمار نیز در تعدادی از کشورها سفارتخانه و کنسولگری دارد.
روابط خارجی
بخش قابل توجهی از روابط تجاری میانمار با کشورهای منطقه از جمله چین، تایلند، سنگاپور، ژاپن و هند انجام میشود. در منابع ارسالی به سرمایهگذاری کشورهای منطقه در حوزههایی همچون کشاورزی، معادن، نفت و گاز، نیروگاههای برق، حملونقل دریایی و ساختوساز اشاره شده است. چین، تایلند و ژاپن از شرکای مهم صادراتی میانمار و چین، سنگاپور و تایلند از شرکای اصلی وارداتی آن معرفی شدهاند.
اقتصاد
اقتصاد میانمار بر بخشهایی همچون کشاورزی، منابع طبیعی، نفت و گاز، معادن، صنایع تولیدی و صادرات پوشاک استوار است. از مهمترین اقلام صادراتی میانمار میتوان به گاز طبیعی، محصولات چوبی، غلات، حبوبات، ماهی، برنج، پوشاک و سنگهای قیمتی اشاره کرد. اقلام عمده وارداتی نیز شامل فرآوردههای نفتی، پارچه، کود، پلاستیک، ماشینآلات صنعتی، تجهیزات حملونقل، سیمان و مصالح ساختمانی، محصولات غذایی و روغن خوراکی است.
حملونقل
بر اساس اطلاعات ارائهشده در منابع ارسالی، میانمار دارای شبکهای گسترده از راههای زمینی و ریلی است. طول خطوط ریلی کشور حدود ۵ هزار کیلومتر و طول شبکه جادهای آن حدود ۳۵ هزار کیلومتر اعلام شده است. این کشور همچنین دارای دهها فرودگاه عملیاتی است که شماری از آنها بینالمللی هستند. شبکه گسترده آبراهههای داخلی نیز در حملونقل و ارتباط میان مناطق مختلف کشور نقش دارد.
فرهنگ
فرهنگ میانمار با میراث بودایی، سنتهای بومی، ساختارهای قومی متنوع و تأثیرات تاریخی هند و جنوب شرق آسیا پیوند خورده است. احترام به سالمندان، روابط اجتماعی مبتنی بر احترام و جایگاه خانواده از جمله ویژگیهایی است که در منبع مطالعاتی ارسالی درباره فرهنگ عمومی میانمار ذکر شده است.
زبان
زبان رسمی میانمار برمهای است. در کنار زبان رسمی، گویشها و زبانهای متعدد قومی نیز در مناطق مختلف کشور رواج دارند. زبان انگلیسی نیز به دلیل سابقه استعمار بریتانیا در بخشهایی از جامعه و نظام آموزشی کاربرد دارد. زبان و خط برمهای از نظر تاریخی تحت تأثیر زبانهای شبهقاره هند قرار گرفته و خط آن سابقهای متفاوت با بسیاری از نظامهای نوشتاری منطقه دارد.
ادیان و مذاهب
میانمار کشوری با اکثریت جمعیت بودایی است و بوداگرایی مهمترین دین در جامعه این کشور بهشمار میرود. در کنار بوداییان، مسلمانان، مسیحیان، هندوها و پیروان برخی آیینهای بومی و سنتی نیز در میانمار زندگی میکنند. درصدهای متفاوتی برای ترکیب مذهبی کشور ذکر شده است؛ از جمله حدود ۸۵ تا ۸۸ درصد بودایی، چند درصد مسلمان و درصدهایی برای مسیحیان و هندوها. این تفاوت میتواند ناشی از اختلاف زمان و روش آمارگیری منابع باشد.
بوداگرایی
بوداگرایی دین غالب در میانمار است و آثار آن در معماری، فرهنگ عمومی، آیینهای اجتماعی و زندگی روزمره مردم بهوضوح دیده میشود. پاگوداها و معابد بودایی در مناطق مختلف کشور حضور گسترده دارند و راهبان بودایی نیز جایگاهی مهم در جامعه دارند. احترام به مجسمه بودا، اهدای گل، روشن کردن چراغ و سوزاندن عود در معابد از جمله اعمال مذهبی بوداییان میانمار ذکر شده است. همچنین آیینهای مربوط به ازدواج، مرگ، خاکسپاری یا سوزاندن مردگان و نثار ثواب به درگذشتگان از سنتهای مورد اشاره در این منبع است. یکی از معروفترین بناهای بودایی میانمار پاگودای شوِداگون در یانگون است که از مهمترین مکانهای مذهبی و تاریخی کشور محسوب میشود.
جشنوارهها و آداب اجتماعی
جشنهای بودایی متعددی در میانمار برگزار میشود. جشنهای ماه آوریل، که در آنها مردم به یکدیگر آب میپاشند، از مشهورترین آیینهای عمومی کشور بهشمار میآید. در منبع ارسالی، احترام به دیگران، کمک به افراد نیازمند، احترام ویژه به سالمندان و توجه به والدین و استادان از جمله ویژگیهای فرهنگی جامعه میانمار معرفی شده است.
اسلام در میانمار
اسلام در میانمار دینی اقلیتی است و مسلمانان از گروههای مهم مذهبی کشور محسوب میشوند. بیشتر مسلمانان میانمار سنی و در میان آنان پیروان مذهب حنفی و شافعی حضور دارند. حضور مسلمانان در سرزمین برمه پیشینهای طولانی دارد و در منابع تاریخی، آغاز ارتباط مسلمانان با سواحل برمه به فعالیتهای تجاری دریانوردان عرب و ایرانی در سدههای نخست اسلامی نسبت داده شده است. با گسترش اسلام در بنگال و هند، نواحی غربی برمه، بهویژه آراکان یا راخین امروزی، نیز تحت تأثیر مسلمانان قرار گرفت. گروههای مختلف مسلمان در برمه، از جمله حنفی، شافعی، اهل حدیث، صوفیه و برخی گروههای دیگر نام برده است.
روهینگیا
روهینگیا یکی از مهمترین مسائل قومی و مذهبی میانمار در عرصه داخلی و سیاست خارجی است. روهینگیاها عمدتاً مسلمان و ساکن ایالت راخین در غرب میانمار هستند. در موضوع تابعیت و وضعیت حقوقی آنان، دولت میانمار و نهادهای بینالمللی دیدگاههای متفاوتی داشتهاند. مسئله روهینگیا بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای میانمار مطرح است و به مهاجرت گسترده آنان به بنگلادش و زندگی شماری از آنان در اردوگاههای مرزی اشاره شده است.
شیعه در میانمار
شیعیان میانمار عمدتاً دارای ریشههای ایرانی و هندی معرفی شدهاند. بر اساس منبع مطالعاتی ارسالی، بخشی از ایرانیان مهاجر از شهرهایی همچون شیراز، کاشان، بهبهان و یزد به برمه مهاجرت کردهاند و نسلهایی از آنان در این کشور باقی ماندهاند. مرکز اصلی فعالیت شیعیان در یانگون قرار دارد و در منابع ارسالی از مسجد پنجه یا مسجد ایرانیان و نیز مدرسه امیرالمؤمنین نام برده شده است. شیعیان میانمار در طول سال مراسم مذهبی مختلفی برگزار میکنند و در ماه رمضان، محرم و صفر فعالیتهای مذهبی و آیینی آنان افزایش مییابد. همچنین از دهه ۱۹۹۰ میلادی نمایندهای از سوی جمهوری اسلامی ایران برای ارتباط و حمایت دینی از شیعیان میانمار اعزام شده است.
گروههای مسلمان
گروههایی مانند چولیامسلم، بودامسلم، اهل حدیث، قادیانی، صوفیه و طریقتها، بنگالیمسلم و سورطیمسلم در میان مسلمانان برمه معرفی شدهاند. برخی از این گروهها دارای پیشینه مهاجرتی، گرایشهای مذهبی و تفاوت آنان با دیگر جریانهای اسلامی اشاره کرده است.
مسیحیت
مسیحیان یکی از اقلیتهای مذهبی میانمار هستند و در مناطق مختلف کشور زندگی میکنند. کلیساهایی مانند کلیسای آگوستین، کلیسای صلیب مقدس، کلیسای متودیست، کلیسای امانوئل و کلیسای ارامنه بهعنوان برخی از مراکز مسیحی نام برده شده است.
هندوئیسم
هندوها نیز یکی از اقلیتهای مذهبی میانمار را تشکیل میدهند و حضور آنان عمدتاً با مهاجرتهای تاریخی از هند پیوند دارد. پیروان آیین هندو در میانمار سنتهای مذهبی، پوشش، زبان و آیینهای اجتماعی خاص خود را حفظ کردهاند.
یهودیت
پیروان یهودیت در میانمار جمعیت اندکی دارند و عمدتاً در یانگون سکونت داشتهاند و یک کنیسه کوچک در پایتخت دارند.
جایگاه ادیان در حکومت
در تاریخ معاصر میانمار، رابطه دین و حکومت همواره موضوع مهمی بوده است. بوداگرایی در دورههایی از تاریخ معاصر جایگاه رسمی و پررنگی در ساختار حکومت داشته و حکومت نیز در مواردی با رهبران و نهادهای بودایی ارتباط نزدیک برقرار کرده است.
روابط ایران و میانمار
روابط میان ایران و سرزمین برمه سابقهای چندصدساله دارد. حضور بازرگانان و مهاجران ایرانی در سواحل برمه موجب شکلگیری پیوندهای تاریخی میان دو جامعه شده است. در منطقه آراکان، زبان فارسی برای دورهای از تاریخ در دربار و در مناسبات فرهنگی و اداری رواج داشته و بر برخی جنبههای زبان و فرهنگ محلی نیز اثر گذاشته است. شماری از ایرانیان در دورههای مختلف بهویژه در یانگون ساکن شدهاند و خانوادههایی با نامهای برگرفته از شهرهای ایران، از جمله کاشانی، شیرازی، بهبهانی، اصفهانی و یزدی، در میان جامعه ایرانیتبار میانمار حضور داشتهاند.
روابط رسمی
روابط رسمی جمهوری اسلامی ایران و میانمار به سال ۱۳۴۷ خورشیدی بازمیگردد؛ زمانی که سفیر ایران در دهلینو بهعنوان سفیر اکردیته در یانگون معرفی شد. سفیر برمه در پاکستان نیز بهعنوان سفیر اکردیته در تهران تعیین شد و در سال ۱۳۴۹ ش، استوارنامه خود را تسلیم کرد. بر اساس اطلاعات منبع وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سفیر جمهوری اسلامی ایران در تایلند در میانمار نیز اکردیته است و سفیر میانمار در دهلینو نیز در تهران به صورت اکردیته فعالیت میکند.
روابط فرهنگی و دینی
ایران و میانمار در زمینه گفتوگوی میان اسلام و بودیسم نیز همکاریهایی داشتهاند و نشستهایی با حضور عالمان مسلمان و بودایی دو کشور برگزار شده است. همچنین جمهوری اسلامی ایران در مواردی کمکهای بشردوستانه برای مردم آسیبدیده میانمار، بهویژه مسلمانان، ارسال کرده است.
روابط اقتصادی
روابط اقتصادی ایران و میانمار در بیشتر سالهای دهههای اخیر محدود بوده است. مهمترین اقلام صادراتی ایران به میانمار شامل میلگرد، کلاف آهنی، قیر، نفت، پارافین، روغنهای صنعتی و اوره و مهمترین اقلام وارداتی از میانمار شامل لوبیا، قطعات دوربینهای عکاسی، جعبههای چوبی و کارتن ذکر شده است.
گردشگری
میانمار به دلیل داشتن آثار تاریخی و مذهبی، معابد بودایی، تنوع قومی و مناظر طبیعی، از کشورهای مهم گردشگری جنوب شرق آسیا محسوب میشود. شهر یانگون با پاگودای شوِداگون، آثار تاریخی پاگان و مجموعه معابد بودایی از مهمترین جاذبههای فرهنگی و مذهبی کشور بهشمار میروند.
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- اطلاعات کلی و روابط جمهوری اسلامی ایران و میانمار، وبگاه سفارت جمهوری اسلامی ایران در تایلند، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۵ ش.
- ادیان و مذاهب در کشور میانمار، پایگاه اطلاعات علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۵ ش.
کشورهای جهان | |
|---|---|
| قاره اروپا | |
| قاره آسیا |
|
| قاره آفریقا | |
| قاره آمریکا | |
| قاره اقیانوسیه | |
| قاره جنوبگان |
|
 | |