ارمنستان
| ارمنستان | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | ارمنستان |
| نام کامل | جمهوری ارمنستان |
| پایتخت | ایروان |
ارمنستان، با نام رسمی «جمهوری ارمنستان»، کشوری کوهستانی در منطقۀ قفقاز جنوبی است. این کشور که کوچکترین جمهوری اتحاد جماهیر شوروی سابق محسوب میشود، در سال ۱۹۹۱ میلادی استقلال خود را بازیافت. ارمنستان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، بهعنوان پلی میان جمهوری اسلامی ایران، جمهوری آذربایجان، گرجستان و ترکیه شناخته میشود و دارای پیشینه تاریخی غنی و تمدنی کهن است.
تاریخ
سرزمین ارمنستان از دوران باستان (حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح) محل سکونت اقوام مختلفی بوده است. این سرزمین پس از ظهور اسلام به تصرف نیروهای عرب درآمد و حدود دو قرن تحت حاکمیت خلفای اسلامی بود. در سال ۱۶۳۹ میلادی، با تقسیم ارمنستان میان امپراتوری عثمانی و دولت صفوی، فصل جدیدی در تاریخ این منطقه آغاز شد که منجر به مهاجرت گروه عظیمی از ارمنیان به سرزمینهای مرکزی فلات ایران، بهویژه در دوران شاه عباس صفوی، گردید. در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، جنگهای روسیه با ایران و عثمانی تأثیرات عمیقی بر ساختار جمعیتی ارمنیان داشت. در جریان جنگ جهانی اول، ارمنیان ساکن در امپراتوری عثمانی دوران سختی را تجربه کردند و کوچهای اجباری بزرگی رخ داد. ارمنستان پس از هفت دهه حاکمیت شوروی، در سال ۱۹۹۱ م، استقلال خود را اعلام کرد.
سیاست
جمهوری ارمنستان کشوری با قانون اساسی که حقوق اقلیتها را تضمین میکند، است. برخلاف بسیاری از جمهوریهای استقلالیافته از شوروی، آشفتگیهای قومی شدید در این کشور گزارش نشده است. این کشور دارای روابط دیپلماتیک با همسایگان از جمله جمهوری اسلامی ایران است و سیاست خارجی خود را بر اساس بهبود روابط با کشورهای منطقه بنا نهاده است.
جغرافیا
ارمنستان با مساحتی حدود ۲۹۸۰۰ کیلومتر مربع، کشوری کوهستانی است که در شمال فلات ایران واقع شده است. میانگین ارتفاع این کشور از سطح دریا ۱۸۰۰ متر است و تنها کمتر از ۱۰ درصد از سرزمین آن ارتفاعی کمتر از ۱۰۰۰ متر دارد. رشتهکوههای زنگازور، واردنیس و آژدان از جنوب شرقی تا شمال غربی کشور امتداد دارند. بلندترین نقطۀ ارمنستان، کوه آراگاتس با ۴۰۹۰ متر ارتفاع است. این کشور از نظر اقلیمی دارای آب و هوای قارهای کوهستانی است که تابستانهای بسیار گرم و زمستانهای سردی دارد. ارمنستان در کمربند زلزله قرار دارد و در سال ۱۹۸۸ م، زلزلهای مهیب شهر اسپیتاک را ویران کرد. رودخانهها و دریاچۀ سوان از مهمترین ویژگیهای جغرافیایی این کشور هستند.
دین و مردم
اکثریت جمعیت ارمنستان (حدود ۹۴ درصد) مسیحی هستند و پیرو کلیسای آپوستولیک (گریگوریانس) میباشند. ارمنستان در سال ۳۰۱ میلادی اولین کشوری بود که مسیحیت را بهعنوان دین رسمی پذیرفت. کلیسا نقش مهمی در حفظ هویت ملی ارامنه داشته است. همچنین جوامع کوچکی از پیروان ادیان دیگر مانند یهودیت، زرتشت و اسلام در این کشور زندگی میکنند. بزرگترین اقلیت مذهبی ارمنستان را یزیدیها تشکیل میدهند که حدود ۶۰ هزار نفر جمعیت دارند. مسلمانان حدود ۲ درصد از جمعیت ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار نفری این کشور را تشکیل میدهند که عمدتاً در شهر ایروان و مناطق کردنشین و آذرینشین ساکن هستند. روابط میان مسلمانان و ارامنه معمولاً مسالمتآمیز است.
فرهنگ و تمدن ایرانی - اسلامی
در دوران حاکمیت صفویه و قاجاریه، کاخها و باغهای زیبایی توسط سرداران ایرانی در ارمنستان ساخته میشد که نشاندهندۀ نفوذ فرهنگ ایرانی در این منطقه است. پیش از الحاق ارمنستان به روسیه، حدود ۷ تا ۸ مسجد در شهر ایروان وجود داشت که متأسفانه بسیاری از آنها در طول زمان تخریب شدند. امروزه مهمترین مرکز اسلامی و نماد فرهنگ ایرانی - اسلامی در ارمنستان، مسجد کبود (جامع ایروان) است. این مسجد که در سال ۱۷۶۵ میلادی توسط حسین علی خان، والی ایروان، بنا شد، پس از استقلال ارمنستان و با توافق دولتهای ایران و ارمنستان، مرمت و بازسازی شد. این بنا اکنون محل برگزاری نماز جماعت و مراسم مذهبی مسلمانان، بهویژه در ایام محرم و ماه رمضان است و بهعنوان جاذبهای توریستی نیز شناخته میمیشود.
اقتصاد
اقتصاد ارمنستان پس از استقلال و فروپاشی شوروی، چالشهایی را پشت سر گذاشت. این کشور دارای منابع معدنی و صنایع مختلف است. همچنین روابط تجاری و اقتصادی با جمهوری اسلامی ایران از طریق مرز نوردوز بخش مهمی از تبادلات اقتصادی این منطقه را تشکیل میدهد.
پیوند به بیرون
جستارهای وابسته
منابع
- بررسی وضعیت مسلمانان و شیعیان ارمنستان، وبسایت اندیشکده مطالعات راهبردی کریمه، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 7 اسفندماه ۱۴۰۴ ش.