قاره اقیانوسیه
| نام قاره | قارۀ اقیانوسیه |
|---|---|
| مساحت | ۹٬۰۳۷٬۶۹۵ کیلومتر مربع |
| کشورها | 14 کشور عضو سازمان ملل متحد و ۲ کشور وابسته |
| جمعیت | ۳۸٬۸۹۴٬۸۵۱ نفر |
| تراکم |
قارۀ اقیانوسیه یکی از قارههای جهان و کوچکترین آنها از نظر مساحت خشکی است که در اقیانوس آرام قرار دارد. این قاره مجموعهای گسترده از جزایر کوچک و بزرگ را در بر میگیرد و شامل سرزمینهایی مانند استرالیا، نیوزیلند و سه ناحیه فرهنگی – جغرافیایی ملانزی، میکرونزی و پلینزی است. اقیانوسیه با وجود مساحت اندک خشکی، از نظر پراکندگی جغرافیایی یکی از گستردهترین مناطق جهان بهشمار میرود و هزاران جزیره آن در پهنه وسیعی از اقیانوس آرام پراکنده شدهاند. این قاره بهدلیل تنوع چشمگیر فرهنگی، زبانی، طبیعی و زیستمحیطی، یکی از خاصترین مناطق کره زمین محسوب میشود. از شهرهای پیشرفته استرالیا و نیوزیلند تا جوامع بومی جزایر دورافتاده، اقیانوسیه ترکیبی از مدرنیته و سنتهای کهن را در خود جای داده است. نام «اقیانوسیه» (Oceania) از واژه لاتین Oceanus به معنای «اقیانوس» گرفته شده است. این نامگذاری به دلیل غلبه پهنههای آبی بر خشکیهای این قاره انجام شده است. در واقع، بخش عمده این قاره را آبهای اقیانوس آرام تشکیل میدهد و جزایر، بهصورت پراکنده در آن قرار گرفتهاند. برخی جغرافیدانان از اقیانوسیه با عنوان «قاره آبی» نیز یاد میکنند.
جغرافیا
اقیانوسیه در نیمکره شرقی و جنوبی زمین واقع شده و از غرب به جنوبشرقی آسیا، از شرق به قاره آمریکا و از جنوب به اقیانوس منجمد جنوبی نزدیک میشود. این قاره مرز زمینی مشخصی با دیگر قارهها ندارد و مرزهای آن عمدتاً دریایی است. بسیاری از جزایر اقیانوسیه منشأ آتشفشانی یا مرجانی دارند و همین موضوع باعث شکلگیری چشماندازهای طبیعی متنوعی مانند جنگلهای بارانی، آتشفشانهای فعال، صخرههای مرجانی و سواحل شنی شده است.
تقسیمبندیهای منطقهای
اقیانوسیه معمولاً به پنج بخش اصلی تقسیم میشود:
- استرالیا
بزرگترین کشور و مهمترین قدرت اقتصادی و سیاسی این قاره که دارای تنوع اقلیمی چشمگیری از بیابانهای مرکزی تا جنگلهای بارانی شمالی است.
- نیوزیلند
کشوری جزیرهای با اقلیم معتدل اقیانوسی، کوهستانهای مرتفع، یخچالهای طبیعی و فرهنگ بومی مائوری.
- ملانزی
شامل کشورهایی مانند پاپوآ گینه نو، فیجی، وانواتو و جزایر سلیمان؛ منطقهای با بیشترین تنوع زبانی و قومی در اقیانوسیه.
- پلینزی
منطقهای فرهنگی گسترده که از هاوایی تا نیوزیلند امتداد دارد و شامل ساموآ، تونگا، تووالو و پلینزی فرانسه است. مردمان این ناحیه به مهارتهای دریانوردی تاریخی شهرت دارند.
- میکرونزی
متشکل از صدها جزیره کوچک در شمال اقیانوس آرام، شامل کشورهایی مانند پالائو، نائورو و جزایر مارشال.
کشورهای اقیانوسیه
بر اساس تقسیمبندی سازمان ملل متحد، اقیانوسیه شامل ۱۴ کشور مستقل است که از جمله آنها میتوان به استرالیا، نیوزیلند، پاپوآ گینه نو، فیجی، ساموآ، تونگا، وانواتو، کیریباتی، نائورو و تووالو اشاره کرد. علاوه بر این کشورها، چندین قلمرو وابسته نیز در این منطقه وجود دارند که تحت اداره کشورهایی مانند فرانسه، ایالات متحده و نیوزیلند هستند.
جمعیت
جمعیت قاره اقیانوسیه حدود ۴۳ میلیون نفر برآورد میشود که بخش عمده آن در استرالیا و نیوزیلند سکونت دارند. بسیاری از کشورهای جزیرهای جمعیت بسیار کمی دارند، اما از نظر هویت فرهنگی و تاریخی اهمیت زیادی دارند.
زبانها
اقیانوسیه یکی از متنوعترین مناطق جهان از نظر زبانی است. بیش از ۱۲۰۰ زبان در این قاره صحبت میشود. زبان انگلیسی در بسیاری از کشورها زبان رسمی است، اما زبانهای بومی مانند مائوری، ساموآیی، فیجیایی و صدها زبان ملانزی نیز همچنان زندهاند.
ادیان
مسیحیت دین غالب در بیشتر کشورهای اقیانوسیه است، اما باورهای بومی و آیینهای سنتی همچنان نقش مهمی در زندگی فرهنگی مردم بسیاری از جزایر دارند. این باورها اغلب با طبیعت، نیاکان و دریا پیوند عمیقی دارند.
محیط زیست
اقیانوسیه دارای برخی از حساسترین اکوسیستمهای جهان است؛ از جمله صخره بزرگ مرجانی استرالیا. تغییرات اقلیمی، بالا آمدن سطح آب دریاها و طوفانهای گرمسیری از مهمترین تهدیدهای زیستمحیطی این قاره بهشمار میروند.
جستارهای وابسته
منابع
- قارۀ اقیانوسیه، وبسایت ایرانیان استرالیا، تاریخ درج مطلب: 25 اکتبر 2025 م، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 28 بهمنماه ۱۴۰۴ ش.