کرواسی
| کرواسی | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | کرواسی |
| نام کامل | جمهوری کرواسی |
| پایتخت | زاگرب |
| تعداد جمعیت | ۳٬۸۷۱٬۸۳۳ نفر |
| دین | مسیحیت، عمدتاً کاتولیک |
| زبان | کرواتی |
کرواسی، (به کرواتی: Hrvatska؛ به انگلیسی: Croatia) با نام رسمی جمهوری کرواسی، کشوری در جنوب قارۀ اروپا و منطقه بالکان است. این کشور از شمال با اسلوونی و مجارستان، از شرق با صربستان و بوسنی و هرزگوین و از جنوب با مونته‌نگرو هم‌مرز است و از غرب و جنوب غربی به دریای آدریاتیک راه دارد.زاگرب پایتخت و بزرگ‌ترین شهر کرواسی است. بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۱ م، جمعیت این کشور ۳٬۸۷۱٬۸۳۳ نفر بوده است. حدود ۹۱٫۶ درصد جمعیت خود را کروات معرفی کرده‌اند و صرب‌ها با حدود ۳٫۲ درصد بزرگ‌ترین اقلیت قومی کشور را تشکیل می‌دهند. کرواتی زبان رسمی و یورو واحد پول کرواسی است. کرواسی از سال ۲۰۱۳ م، عضو اتحادیه اروپا و از سال ۲۰۲۳ م، عضو منطقه یورو است.
شاخص توسعه
بر اساس گزارش توسعه انسانی، کرواسی در گروه کشورهای دارای توسعه انسانی بسیار بالا قرار دارد. اقتصاد این کشور به بخش‌های مختلفی از جمله گردشگری، خدمات، صنعت و تجارت خارجی وابسته است. گردشگری به دلیل دسترسی گسترده به دریای آدریاتیک و وجود شهرها و بناهای تاریخی، یکی از بخش‌های مهم اقتصاد این کشور به شمار می‌رود. کرواسی دارای نظام جمهوری پارلمانی است و از سال ۲۰۱۳ م، در شمار کشورهای عضو اتحادیه اروپا قرار دارد. این کشور در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ م، نیز عضو غیردائم شورای امنیت سازمان ملل متحد بود.
ریشه‌شناسی نام
نام کرواسی در زبان‌های اروپایی از صورت لاتینی‌شدهٔ Croatia گرفته شده است. نام کرواتی کشور Hrvatska است. دربارهٔ ریشهٔ تاریخی واژهٔ «کروات» دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده و برخی نظریه‌ها منشأ آن را با نام قوم کروات در منابع قرون میانه مرتبط می‌دانند.
تاریخ
سرزمین کرواسی در طول تاریخ محل سکونت اقوام مختلف و بخشی از دولت‌ها و امپراتوری‌های گوناگون بوده است. در دوره‌های مختلف، بخش‌هایی از سرزمین امروزی کرواسی تحت حاکمیت امپراتوری روم، دولت‌های محلی اسلاوی، پادشاهی مجارستان و در دوره‌های بعد امپراتوری هابسبورگ و اتریش-مجارستان قرار داشته است. پس از پایان جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان، کرواسی در سال ۱۹۱۸ م، به پادشاهی صرب‌ها، کروات‌ها و اسلوون‌ها پیوست که بعدها به پادشاهی یوگسلاوی تغییر نام داد. پس از جنگ جهانی دوم، کرواسی یکی از جمهوری‌های تشکیل‌دهندهٔ جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی شد. در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۱، پارلمان کرواسی تصمیم به حاکمیت و استقلال این کشور گرفت و در ۸ اکتبر همان سال روابط حقوقی ـ سیاسی آن با یوگسلاوی پایان یافت. کرواسی در جریان این روند وارد جنگ استقلال کرواسی شد که از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۵ م، ادامه داشت. استقلال کرواسی در ۱۵ ژانویه ۱۹۹۲ از سوی کشورهای عضو جامعهٔ اروپا به رسمیت شناخته شد. یکی از مهم‌ترین رویدادهای پایانی جنگ، عملیات طوفان در اوت ۱۹۹۵ بود که نیروهای کروات طی آن بخش بزرگی از مناطق تحت کنترل نیروهای صرب کرواسی را بازپس گرفتند و شمار زیادی از غیرنظامیان صرب از مناطق درگیری خارج یا آواره شدند. در پروندهٔ دادگاه بین‌المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق، آنته گوتووینا و ملادن مارکاچ در سال ۲۰۱۱ م، به دلیل جرایم مرتبط با عملیات طوفان محکوم شدند. با این حال، شعبهٔ تجدیدنظر دادگاه در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۲ با اکثریت آرا محکومیت آنان را لغو و هر دو را تبرئه کرد.
جغرافیا
کرواسی در مرکز و جنوب شرقی اروپا واقع شده و از نظر جغرافیایی در محل پیوند بخش‌های مرکزی اروپا و ناحیه مدیترانه‌ای قرار دارد. مساحت این کشور حدود ۵۶٬۵۹۴ کیلومتر مربع است. کرواسی در امتداد دریای آدریاتیک دارای خط ساحلی طولانی و بیش از هزار جزیره، جزیرک و صخرهٔ دریایی است. سرزمین کرواسی از سه واحد عمدهٔ جغرافیایی تشکیل شده است: دشت‌های کم‌ارتفاع شمال و شمال شرقی در حوزهٔ پانونی، نواحی کوهستانی و مرتفع در بخش مرکزی و رشته‌کوه‌های دیناری و همچنین نوار ساحلی آدریاتیک در غرب و جنوب. بلندترین نقطهٔ کشور قله دینارا با ارتفاع حدود ۱٬۸۳۱ متر است. رودخانه‌های دانوب، ساوا، دراوا و کاپا از مهم‌ترین رودهای مرتبط با جغرافیای کرواسی هستند. رود دانوب در شرق کشور و در نزدیکی شهر ووکوار جریان دارد و بخشی از مرز طبیعی کرواسی با صربستان را تشکیل می‌دهد. کرواسی از نظر آب‌وهوا تنوع زیادی دارد. بخش‌های داخلی کشور عمدتاً اقلیم قاره‌ای دارند، مناطق کوهستانی دارای آب‌وهوای سردتر هستند و نواحی ساحلی دریای آدریاتیک از اقلیم مدیترانه‌ای برخوردارند.
سیاست و حکومت
نظام سیاسی کرواسی بر پایهٔ قانون اساسی سال ۱۹۹۰ م، شکل گرفته است و این کشور یک جمهوری پارلمانی یکپارچه به شمار می‌رود. رئیس‌جمهور رئیس کشور است و با رأی مستقیم مردم برای دوره‌ای پنج‌ساله انتخاب می‌شود و حداکثر می‌تواند دو دورهٔ پیاپی در این سمت باقی بماند. رئیس‌جمهور در حوزه‌هایی مانند سیاست خارجی و دفاع دارای اختیارات قانون اساسی است، اما ادارهٔ روزمرهٔ دولت عمدتاً بر عهدهٔ نخست‌وزیر و دولت است. پارلمان کرواسی که سابور نام دارد، نهاد قانون‌گذاری کشور است. در سال ۲۰۱۵ م، کولیندا گرابار کیتاروویچ به ریاست جمهوری کرواسی رسید و نخستین زن در تاریخ کرواسی بود که به این مقام دست یافت. او پیش از ریاست‌جمهوری، وزیر امور خارجه و امور اروپایی و سپس معاون دبیرکل دیپلماسی عمومی ناتو بود. حزب اتحادیه دموکراتیک کرواسی (HDZ) از مهم‌ترین احزاب سیاسی این کشور است و در دوره‌های مختلف در ساختار سیاسی کرواسی نقش مهمی داشته است. ایوو سانادر، نخست‌وزیر پیشین و رهبر سابق این حزب، نیز در پرونده‌های فساد مالی تحت پیگرد قضایی قرار گرفت و محکوم شد.
عضویت در اتحادیۀ اروپا
کرواسی پس از حدود یک دهه مذاکره و انجام اصلاحات مورد نیاز، در ۹ دسامبر ۲۰۱۱ پیمان الحاق خود به اتحادیه اروپا را امضا کرد. این پیمان در ۱ ژوئیه ۲۰۱۳ لازم‌الاجرا شد و کرواسی به بیست‌وهشتمین عضو اتحادیه اروپا تبدیل شد. کرواسی در ۱ ژانویه ۲۰۲۳ یورو را به‌عنوان واحد پول خود پذیرفت و به منطقهٔ یورو پیوست. هم‌زمان با آن، این کشور به منطقه شنگن نیز ملحق شد.
شهرهای بزرگ
زاگرب پایتخت و بزرگ‌ترین شهر کرواسی و مهم‌ترین مرکز سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و دانشگاهی کشور است.
اسپلیت از مهم‌ترین شهرهای ساحلی کرواسی و یکی از مراکز مهم گردشگری کشور است.
رییکا یکی از مهم‌ترین شهرهای بندری کرواسی در ساحل دریای آدریاتیک است.
اوسییک از شهرهای مهم شرق کشور و یکی از مراکز اقتصادی و دانشگاهی منطقهٔ اسلاونیا محسوب می‌شود.
زادار، پولا، دوبرونیک، کارلوواتس، واراژدین و شیبنیک از دیگر شهرهای مهم کرواسی هستند.
مردم و فرهنگ
بر اساس سرشماری ۲۰۲۱ م، حدود ۹۱٫۶۳ درصد جمعیت کرواسی خود را کروات معرفی کرده‌اند. صرب‌ها حدود ۳٫۲۰ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند و بوسنیایی‌ها، روم‌ها، ایتالیایی‌ها و آلبانیایی‌ها از دیگر گروه‌های قومی مهم کشور هستند. بر اساس داده‌های سرشماری ۲۰۲۱ م، ۷۸٫۹۷ درصد جمعیت خود را کاتولیک، ۳٫۳۲ درصد ارتدوکس و ۱٫۳۲ درصد مسلمان معرفی کرده‌اند. همچنین بخشی از جمعیت خود را غیرمذهبی، بی‌خدا، ندانم‌گرا یا پیرو دیگر باورها معرفی کرده‌اند. زبان رسمی کشور کرواتی است که از زبان‌های شاخهٔ اسلاوی جنوبی محسوب می‌شود و با الفبای لاتین نوشته می‌شود. کرواسی دارای میراث فرهنگی متنوعی است و معماری تاریخی، موسیقی محلی، جشن‌های سنتی و آیین‌های مذهبی در فرهنگ عمومی آن جایگاه مهمی دارند. شهرهایی مانند دوبرونیک، اسپلیت و زاگرب دارای آثار تاریخی متعددی هستند که بخشی از میراث فرهنگی کشور را تشکیل می‌دهند.
آموزش
نرخ باسوادی در کرواسی بالا است و آموزش ابتدایی در این کشور اجباری است. دانشگاه زاگرب قدیمی‌ترین دانشگاه کرواسی و یکی از قدیمی‌ترین مؤسسات آموزش عالی منطقه به شمار می‌رود. این دانشگاه در سال ۱۶۶۹ میلادی بنیان گذاشته شد.
گردشگری
گردشگری یکی از بخش‌های مهم اقتصاد کرواسی است. ساحل طولانی دریای آدریاتیک، جزایر متعدد، شهرهای تاریخی و پارک‌های طبیعی از مهم‌ترین عوامل جذب گردشگران به این کشور هستند. دوبرونیک از مشهورترین شهرهای تاریخی و گردشگری کرواسی است. همچنین شهرهای اسپلیت، زادار و پولا، جزایر کرک، کرس، براچ و هوار و پارک‌های ملی و طبیعت کوهستانی کشور از مقاصد مهم گردشگری محسوب می‌شوند.
جستارهای وابسته
منابع
- کرواسی، وبگاه تابناک، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهده: ۸ مهرماه ۱۴۰۵ ش.
کشورهای جهان | |
|---|---|
| قاره اروپا | |
| قاره آسیا |
|
| قاره آفریقا | |
| قاره آمریکا | |
| قاره اقیانوسیه | |
| قاره جنوبگان |
|
 | |