آندورا
| آندورا | |
|---|---|
| نام رایج | آندورا |
| نام کامل | شاهزادهنشین آندورا |
| پایتخت | آندورا لاولا |
آندورا (به کاتالان: Principat d'Andorra)، یا همان شاهزادهنشین آندورا کشوری کوچک و محصور در خشکی در جنوب غربی اروپا است که در شرق کوههای پیرنه و در مرز بین اسپانیا و فرانسه قرار دارد. آندورا با مساحتی حدود ۴۶۸ کیلومتر مربع و جمعیتی نزدیک به ۷۷,۰۰۰ نفر، یکی از کوچکترین کشورهای اروپاست. این کشور به دلیل سیستم حکومتی منحصربهفرد (شاهزادهنشین مشترک)، اقتصاد مبتنی بر گردشگری و خدمات بانکی، و همچنین معافیتهای مالیاتی، شهرت جهانی دارد.
تاریخچه
تاریخ آندورا به قرن نهم میلادی بازمیگردد. طبق افسانهها، شارلمانی (کارل بزرگ) پس از راندن مورها از این منطقه، منشوری به ساکنان این سرزمین اعطا کرد که استقلال نسبی آنها را تضمین میکرد. ساکنان اصلی این منطقه از اقوام باسک و ایبریها بودند. در قرون وسطی، قدرت در این منطقه بین کنتهای اورخل (اسپانیا) و اسقفهای اورخل تقسیم شد. در سال ۱۲۷۸ میلادی (۶۵۶ خورشیدی)، دو سند مهم به نام «پاراتژ» (Pareatges) امضا شد که منازعات دیرینه بر سر حاکمیت این منطقه را پایان داد و ساختار حکومتی مشترک آندورا را تثبیت کرد. بر اساس این پیمان، اسقف اورخل و کنت فوا (که بعدها قدرت آن به پادشاهان فرانسه و سپس رئیسجمهور فرانسه رسید) بهعنوان همشاهزاده (Co-Princes) مشترک این کشور شناخته شدند. این پیمان قدیمیترین توافقنامه سیاسی جهان است که همچنان معتبر است. آندورا در سال ۱۹۹۳ م، با تصویب قانون اساسی جدید، به یک دموکراسی پارلمانی مدرن تبدیل شد و به عضویت سازمان ملل متحد درآمد.
سیاست و حکومت
آندورا یک شاهزادهنشین پارلمانی مشترک است. ویژگی منحصربهفرد حکومت آندورا وجود دو شاهزاده همزمان است که رئیس کشور محسوب میشوند اما قدرت اجرایی مستقیمی در امور داخلی ندارند:
- رئیسجمهور فرانسه: که بهطور سنتی جانشین کنتهای فوا است؛
- اسقف اورخل: اسقف کلیسای کاتولیک در ناحیه اورخل در اسپانیا.
نماینده رسمی رئیسجمهور فرانسه در آندورا، پاتریک استروزدا (از می ۲۰۱۷) و نماینده اسقف اورخل، جوزف ماریا مائوری (از جولای ۲۰۱۲) هستند. قدرت اجرایی در دست رئیس دولت است. رئیس دولت توسط مجلس قانونگذاری (شورای عمومی) انتخاب شده و بهطور رسمی توسط شاهزادگان منصوب میشود. آنتونی مارتی پتیت از آوریل ۲۰۱۵ رئیس دولت آندورا است.
قوه مقننه
قوۀ مقننه در اختیار شورای عمومی است که یک مجلس تکمجلسی با ۲۸ عضو میباشد. ۱۴ عضو از طریق سیستم اکثریتی در هفت حوزه انتخابیه و ۱۴ عضو دیگر از طریق نظام فهرست حزبی ملی انتخاب میشوند. دوره نمایندگی ۴ سال است.
قوه قضائیه
قوه قضائیه مستقل است و شامل دیوان عالی دادگستری و دادگاه قانون اساسی میشود. دادگاه قانون اساسی متشکل از ۴ قاضی است که ۲ نفر توسط شاهزادگان و ۲ نفر توسط شورای عمومی انتخاب میشوند.
جغرافیا
آندورا در جنوب اروپا و در دامنههای کوهستانی پیرنه واقع شده است. این کشور از نظر آبوهوایی دارای اقلیم کوهستانی و مدیترانهای است. زمستانها سرد و پربرف و تابستانها خنک است. ارتفاع متوسط این کشور حدود ۱,۰۰۰ متر از سطح دریا است. آندورا از ۷ پاراشیا (منطقه شهری/اداری) تشکیل شده است: آندورا لاولا، کانیلو، انکمپ، اسکالدز-انگوردانی، لا ماسانا، اوردینو و سنت خولیا د لوریا.
اقتصاد
اقتصاد آندورا بر پایه سه ستون اصلی استوار است: 1. گردشگری: مهمترین بخش اقتصاد که سالانه حدود ۸ میلیون بازدیدکننده را جذب میکند. این گردشگران عمدتاً برای پیستهای اسکی در زمستان و طبیعتگردی در تابستان به آندورا میآیند؛ 2. خدمات مالی و بانکداری: به دلیل قوانین بانکی منظم و محیط پایدار، آندورا به یک مرکز مالی مهم تبدیل شده است. داراییهای بانکی این کشور چندین برابر تولید ناخالص داخلی آن است؛ 3. تجارت و معافیتهای مالیاتی: فروش کالاهای معاف از مالیات (Duty-free) در فروشگاهها سهم بزرگی در درآمد این کشور دارد.
واحد پول آندورا یورو است. تولید ناخالص داخلی سرانه در این کشور بالاتر از میانگین اتحادیه اروپا و همسایگانش (فرانسه و اسپانیا) است. با این حال، کشاورزی به دلیل کوهستانی بودن زمینها بسیار محدود است (فقط ۵ درصد زمینها قابل کشت) و کشور به واردات مواد غذایی وابسته است. صنایع شامل تولید تنباکو، مبلمان و لوازم خانگی نیز وجود دارد.
جمعیت و فرهنگ
- زبان: زبان رسمی و تاریخی آندورا، کاتالان است. زبانهای اسپانیایی، فرانسوی و پرتغالی نیز به دلیل حضور مهاجران رایج هستند. انگلیسی در مناطق توریستی صحبت میشود.
- مذهب: اکثریت قریب به اتفاق مردم آندورا مسیحی کاتولیک هستند. اقلیتهایی از پروتستانها، شاهدان یهوه، یهودیان و مسلمانان نیز وجود دارند.
- ترکیب جمعیتی: حدود دو سوم جمعیت آندورا را غیربومیها (مهاجران از اسپانیا، پرتغال، فرانسه و سایر کشورها) تشکیل میدهند که حق رأی ندارند.
روابط دیپلماتیک با ایران
جمهوری اسلامی ایران و شاهزادهنشین آندورا در مهرماه ۱۳۹۴ (اکتبر ۲۰۱۵) روابط دیپلماتیک خود را برقرار کردند. پیش از این، روابط از طریق سفارت ایران در مادرید (اسپانیا) پیگیری میشد. در آبان ۱۳۹۴، محمدحسن فداییفرد بهعنوان اولین سفیر اعزامی ایران به آندورا معرفی شد. پس از او، قشقاوی و در حال حاضر رضا زبیب سفیر جمهوری اسلامی ایران در اسپانیا، بهعنوان سفیر اعزامی به آندورا فعالیت میکند. با توجه به اینکه آندورا دو رئیس مشترک دارد (رئیسجمهور فرانسه و اسقف اورخل)، استوارنامه سفیران ایران باید به هر دو مقام تحویل گردد. رضا زبیب در شهریور ۱۴۰۲ استوارنامه خود را به وزیر خارجه آندورا و اسقف اورخل تقدیم کرد.
عضویت در سازمانهای بینالمللی
آندورا عضو سازمان ملل متحد، یونسکو، سازمان جهانی بهداشت، اینترپل و بسیاری از سازمانهای دیگر است. این کشور همچنین عضو ناظر سازمان تجارت جهانی (WTO) میباشد.
جستارهای وابسته
منابع
- روابط ایران و آندورا، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 5 اردیبهشتماه 1405 ش.