نپال
| نپال | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | نپال |
| نام کامل | جمهوری فدرال دموکراتیک نپال |
| پایتخت | کاتماندو |
| تعداد جمعیت | ۲۹٬۱۶۴٬۵۷۸ نفر (سرشماری ۲۰۲۱) |
| دین | هندوئیسم، بودیسم، اسلام و دیگر ادیان |
| زبان | نپالی |
نپال، (به نپالی: नेपाल؛ به انگلیسی: Nepal)، با نام رسمی جمهوری فدرال دموکراتیک نپال، کشوری محصور در خشکی در جنوب آسیا است که میان چین در شمال و هند در شرق، غرب و جنوب قرار دارد. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر این کشور کاتماندو است. نپال با رشته‌کوه‌های هیمالیا، تنوع قومی و فرهنگی، آثار تاریخی و سنت‌های مذهبی شناخته می‌شود. بخش‌هایی از بلندترین رشته‌کوه جهان، از جمله قله اورست، در مرز شمالی این کشور قرار دارند. بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۱ م، جمعیت نپال ۲۹٬۱۶۴٬۵۷۸ نفر بوده است. زبان رسمی کشور نپالی و واحد پول آن روپیه نپال است.
جغرافیا
نپال در جنوب آسیا و در میان دو کشور چین و هند واقع شده است. مساحت این کشور حدود ۱۴۷٬۵۱۶ کیلومتر مربع است و بخش بزرگی از سرزمین آن را کوهستان‌ها، دره‌ها و دشت‌های مرتفع تشکیل می‌دهند. موقعیت جغرافیایی نپال و قرارگرفتن بخش شمالی آن در رشته‌کوه هیمالیا، موجب تنوع چشمگیر ارتفاع و چشم‌اندازهای طبیعی شده است. از مهم‌ترین ویژگی‌های جغرافیایی نپال، وجود قله‌های مرتفع هیمالیا است. قله اورست، بلندترین قلهٔ جهان، در مرز نپال و چین قرار دارد. کوهستان‌های این کشور از مقاصد مهم کوهنوردی و طبیعت‌گردی به شمار می‌روند. بخش‌های جنوبی نپال به دشت‌های کم‌ارتفاع‌تر و مناطق گرم‌تر نزدیک به مرز هند اختصاص دارد. این تفاوت ارتفاع موجب شده است که شرایط زیست‌محیطی کشور از مناطق سرد و کوهستانی شمال تا مناطق گرم‌تر جنوب تغییر کند.
تاریخ
سرزمین نپال در طول تاریخ از چندین حکومت و پادشاهی محلی تشکیل شده بود. در سال ۱۷۶۸ م، پریتوی نارایان شاه بخش‌های مهمی از این سرزمین را متحد کرد و زمینهٔ شکل‌گیری دولت یکپارچهٔ نپال را فراهم آورد. در سدهٔ نوزدهم میلادی، خاندان رانا قدرت سیاسی نپال را در دست گرفت و حکومت این خاندان تا سال ۱۹۵۱ م، ادامه یافت. پایان سلطهٔ خاندان رانا زمینه‌ساز تغییرات سیاسی و تلاش برای ایجاد نظام حکومتی جدید شد. نپال پس از این دوره، تحولات مختلفی را در زمینهٔ ساختار قدرت و گسترش مشارکت سیاسی تجربه کرد. از رویدادهای مهم تاریخ معاصر نپال، قتل اعضای خاندان سلطنتی در ژوئن ۲۰۰۱ م، بود. این حادثه موجب بحران سیاسی و اجتماعی در کشور شد. در ادامه، روند تغییر ساختار سیاسی و کاهش نقش سلطنت گسترش یافت و در سال ۲۰۰۸ م، نظام پادشاهی رسماً لغو شد و نپال به جمهوری تبدیل گردید.
سیاست و حکومت
نپال دارای نظام جمهوری فدرال پارلمانی است. ساختار سیاسی کنونی این کشور بر اساس قانون اساسی سال ۲۰۱۵ م، شکل گرفته است. در این نظام، رئیس‌جمهور رئیس کشور و نخست‌وزیر رئیس دولت است. پارلمان فدرال نهاد قانون‌گذاری کشور به شمار می‌رود و ساختار حکومت شامل سطوح فدرال، استانی و محلی است. تحولات سیاسی نپال در دهه‌های پایانی قرن بیستم و آغاز قرن بیست‌ویکم به تغییر تدریجی ساختار پادشاهی و شکل‌گیری نظام جمهوری انجامید. لغو سلطنت در سال ۲۰۰۸ م، از مهم‌ترین نقاط عطف این روند بود.
مردم و فرهنگ
نپال کشوری با تنوع قومی، زبانی و فرهنگی است. گروه‌های قومی متعدد در مناطق مختلف این کشور زندگی می‌کنند و هر یک آداب‌ورسوم، سنت‌ها و شیوه‌های زندگی خاص خود را دارند. زبان نپالی زبان رسمی کشور است، اما زبان‌ها و گویش‌های محلی فراوانی نیز در جامعه رواج دارند. هندوئیسم و بودیسم از مهم‌ترین سنت‌های دینی نپال هستند. بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۱ م، حدود ۸۱٫۲ درصد جمعیت پیرو هندوئیسم و ۸٫۲ درصد پیرو بودیسم بوده‌اند. مسلمانان حدود ۵٫۱ درصد و پیروان ادیان بومی حدود ۳٫۷ درصد جمعیت را تشکیل می‌دادند. مسیحیان و پیروان دیگر ادیان نیز در این کشور زندگی می‌کنند. شهر لومبینی در جنوب نپال، بر اساس سنت بودایی، زادگاه بودا شناخته می‌شود و از مراکز مهم زیارتی بوداییان جهان است.
جشن‌ها و آیین‌ها
جشن‌های سنتی جایگاه مهمی در فرهنگ نپال دارند. داشاین از مهم‌ترین جشن‌های این کشور است که با آیین‌های مذهبی، دیدار خانواده‌ها و احترام به بزرگ‌ترها همراه است. تیهار نیز از جشن‌های شناخته‌شدهٔ نپال است که طی آن خانه‌ها با چراغ‌ها و تزئینات رنگی آراسته می‌شوند. در این جشن، برخی حیوانات مانند سگ‌ها و گاوها نیز در چارچوب سنت‌های محلی مورد توجه قرار می‌گیرند. از دیگر جشن‌ها و آیین‌های نپال می‌توان به هولی، لوسار و ایندرا جاترا اشاره کرد. شیوهٔ برگزاری این مناسبت‌ها با توجه به سنت‌های مذهبی و قومی مناطق مختلف کشور تفاوت دارد.
هنر و صنایع‌دستی
هنرهای سنتی نپال از میراث فرهنگی و مذهبی این کشور تأثیر پذیرفته‌اند. حکاکی روی چوب، مجسمه‌سازی، نقاشی‌های مذهبی، قالی‌بافی و ساخت ماسک‌های سنتی از جمله هنرها و صنایع‌دستی شناخته‌شدهٔ نپال هستند. برخی از این آثار در معابد و آیین‌های مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرند و بخشی از آن‌ها نیز برای بازارهای داخلی و خارجی تولید می‌شوند. معماری سنتی، نقش‌ونگارهای چوبی و آثار هنری مرتبط با آیین‌های هندو و بودایی از ویژگی‌های برجستهٔ میراث فرهنگی نپال به شمار می‌روند.
معماری و آثار تاریخی
نپال دارای بناهای تاریخی و مذهبی متعددی است که نشان‌دهندهٔ پیشینهٔ فرهنگی و هنری آن هستند. میدان‌های دوربار در شهرهای کاتماندو، بختاپور و پاتان از نمونه‌های شناخته‌شدهٔ معماری سنتی کشورند. در این میدان‌ها، کاخ‌ها، معابد و بناهای تاریخی با تزئینات و حکاکی‌های سنتی دیده می‌شوند. استوپای بودهانات از مهم‌ترین بناهای بودایی نپال است و به‌دلیل ابعاد و اهمیت مذهبی خود شهرت دارد. معبد سوایامبونات، که با نام معبد میمون‌ها نیز شناخته می‌شود، از دیگر مراکز مذهبی و تاریخی کاتماندو است. معبد پاشوپاتینات نیز از مراکز مهم آیین هندو در کاتماندو به شمار می‌رود. مجموعهٔ بناهای تاریخی و مذهبی نپال، علاوه بر اهمیت دینی، بخشی از جاذبه‌های گردشگری و میراث فرهنگی این کشور را تشکیل می‌دهند.
آب‌وهوا
آب و هوای نپال به‌دلیل تفاوت ارتفاع و موقعیت جغرافیایی مناطق مختلف، بسیار متنوع است. در شمال کشور و در مناطق مرتفع هیمالیا، دما پایین است و زمستان‌ها با سرمای شدید و بارش برف همراه می‌شود. در مناطق جنوبی، آب‌وهوا گرم‌تر و در بخش‌هایی مرطوب‌تر است. بارش‌های موسمی تابستان بر شرایط اقلیمی نپال تأثیر می‌گذارند و در برخی مناطق موجب بارندگی شدید می‌شوند. بهار و پاییز معمولاً از فصل‌های مناسب برای طبیعت‌گردی و کوهنوردی به شمار می‌روند؛ زیرا در بسیاری از مناطق، شرایط جوی و دید افق برای فعالیت‌های گردشگری مناسب‌تر است.
اقتصاد
اقتصاد نپال بر بخش‌هایی مانند کشاورزی، گردشگری، صنایع‌دستی و خدمات استوار است. بخش بزرگی از جمعیت این کشور به فعالیت‌های کشاورزی اشتغال دارند. برنج، ذرت و گندم از محصولات مهم کشاورزی نپال هستند. گردشگری نیز یکی از بخش‌های مهم اقتصاد کشور است. وجود رشته‌کوه هیمالیا و قله‌های مرتفع، از جمله اورست، موجب جذب کوهنوردان و طبیعت‌گردان از سراسر جهان شده است. آثار تاریخی و مذهبی و تنوع فرهنگی نیز در توسعهٔ گردشگری نپال نقش دارند. صنایع‌دستی، از جمله قالی‌بافی، تولید پارچه‌های سنتی و ساخت مجسمه‌های مذهبی، از دیگر فعالیت‌های اقتصادی کشور هستند. همچنین، درآمدی که کارگران مهاجر نپالی از خارج از کشور برای خانواده‌های خود ارسال می‌کنند، در اقتصاد خانوارها و جریان مالی کشور اهمیت دارد.
گردشگری
گردشگری یکی از بخش‌های مهم فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی نپال است. طبیعت کوهستانی، قله‌های مرتفع، دریاچه‌ها، مناطق حفاظت‌شده و آثار تاریخی از عوامل جذب گردشگران به این کشور هستند. قله اورست از شناخته‌شده‌ترین جاذبه‌های طبیعی نپال است و کوهنوردان و طبیعت‌گردان بسیاری برای صعود به آن یا پیمایش مسیرهای کوهستانی پیرامونش به این کشور سفر می‌کنند. کاتماندو، پایتخت نپال، به‌دلیل معابد، بازارهای محلی، کاخ‌ها و میدان‌های تاریخی اهمیت گردشگری دارد.
میدان دوربار و معبد پاشوپاتینات از جاذبه‌های شناخته‌شدهٔ این شهر هستند. دریاچه فیوا در شهر پخارا از جاذبه‌های طبیعی مهم نپال است. دریاچهٔ یادشده برای قایق‌سواری و گردش در طبیعت مورد توجه گردشگران قرار دارد و معبد باراهی در جزیره‌ای کوچک در میان آن واقع شده است. پارک ملی چیتوان از مناطق حفاظت‌شدهٔ شناخته‌شدهٔ نپال است که زیستگاه گونه‌های جانوری مختلف، از جمله ببر بنگال، کرگدن تک‌شاخ هندی و شمار زیادی از پرندگان است. لومبینی نیز به‌دلیل جایگاه آن در سنت بودایی به‌عنوان زادگاه بودا، از مهم‌ترین مقاصد زیارتی و فرهنگی کشور به شمار می‌رود. معبد مایا دوی از مکان‌های شاخص این مجموعه است.
جستارهای وابسته
منابع
- نپال کجاست؟ آشنایی با موقعیت جغرافیایی، تاریخ و جاذبه‌های این کشور، وبگاه ماهبان تور، تاریخ درج مطلب: 4 خردادماه 1404 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ ش.
کشورهای جهان | |
|---|---|
| قاره اروپا | |
| قاره آسیا |
|
| قاره آفریقا | |
| قاره آمریکا | |
| قاره اقیانوسیه | |
| قاره جنوبگان |
|
 | |