تیمور شرقی
| تیمور شرقی | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | تیمور شرقی |
| نام کامل | جمهوری دموکراتیک تیمور شرقی |
| پایتخت | دیلی |
تیمور شرقی با نام رسمی جمهوری دموکراتیک تیمور شرقی، کشوری جزیرهای در جنوب شرق آسیا و در منتهیالیه شرقی مجمعالجزایر اندونزی است. این کشور که به «سرزمین طلوع خورشید» شهرت دارد، در بخش شرقی جزیرۀ تیمور واقع شده و از جنوب با استرالیا، از غرب با اندونزی و از شمال با دریای باندا و تنگههای امبای و وتار همسایه دریایی است. پایتخت و بزرگترین شهر آن دیلی است. زبانهای رسمی کشور تتوم و پرتغالی بوده و زبانهای اندونزیایی و انگلیسی نیز کاربرد گسترده دارند. تیمور شرقی در ۲۰ مه ۲۰۰۲ میلادی استقلال خود را بهدست آورد و امروزه از اعضای سازمان ملل متحد، جنبش عدم تعهد و آسهآن بهشمار میرود.
تاریخ
سرزمین تیمور شرقی برای چندین قرن مستعمره پرتغال بود. در سال ۱۹۷۵ م، و پس از خروج پرتغال، این سرزمین استقلال خود را اعلام کرد، اما اندکی بعد توسط اندونزی اشغال شد. در سال ۱۹۹۹ م، با حمایت سازمان ملل متحد و موافقت دولت اندونزی به ریاست یوسف حبیبی، همهپرسی تعیین سرنوشت برگزار شد و اکثریت مردم به استقلال رأی دادند. در ۳۰ اوت ۲۰۰۱ نخستین انتخابات دموکراتیک مجلس مؤسسان برگزار شد و بیش از ۹۱ درصد واجدان شرایط در آن شرکت کردند. مجلس مؤسسان در مارس ۲۰۰۲ قانون اساسی کشور را با الهام از نظام حقوقی پرتغال تدوین کرد و سرانجام در ۲۰ مه ۲۰۰۲ تیمور شرقی بهعنوان کشوری مستقل از سوی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شد.
جغرافیا
تیمور شرقی با مساحت ۱۵٬۰۰۶ کیلومتر مربع، شرقیترین بخش جزیرۀ تیمور را در بر میگیرد و بزرگترین جزیرۀ مجمعالجزایر سوندای کوچک محسوب میشود. در شمال این کشور تنگه امبای، تنگه وتار و دریای بزرگ باندا قرار دارند و دریای تیمور آن را از استرالیا جدا میکند. بیشتر مناطق کشور کوهستانی است و بلندترین نقطۀ آن کوه تاتامایلائو (راملائو) با ارتفاع ۲٬۹۶۳ متر از سطح دریاست. آبوهوای تیمور شرقی گرمسیری، گرم و مرطوب است و دارای دو فصل مشخص بارانی و خشک میباشد. نزدیکی این کشور به استرالیا موجب شده بخشهایی از آن نسبت به دیگر کشورهای منطقه اقلیم خشکتری داشته باشند. پایتخت کشور، شهر دیلی با حدود ۲۳۰ هزار نفر جمعیت است. پس از آن شهرهای بائوکائو، مالیانا، سوآی و لیکیشیا از مهمترین مراکز شهری کشور بهشمار میروند.
نظام سیاسی
تیمور شرقی دارای نظام جمهوری نیمهریاستی است. بر اساس قانون اساسی، رئیسجمهور با رأی مستقیم مردم برای مدت پنج سال انتخاب میشود و رئیس کشور محسوب میشود. رئیسجمهور مسئول پاسداری از قانون اساسی، تضمین عملکرد نهادهای دولتی و ایفای نقش میانجی در حل اختلافات سیاسی است و همچنین اختیار وتوی مصوبات پارلمان را دارد، هرچند اختیارات اجرایی وی محدود است. رئیس دولت، نخستوزیر است که معمولاً از رهبر حزب یا ائتلاف اکثریت پارلمان انتخاب و بهطور رسمی توسط رئیسجمهور منصوب میشود. از سال ۲۰۲۲ م، ژوزه راموس هورتا ریاست جمهوری این کشور را بر عهده دارد.
سیاست خارجی
سیاست خارجی تیمور شرقی بر توسعه روابط با کشورهای همسایه، قدرتهای اقتصادی و سازمانهای منطقهای و بینالمللی استوار است. این کشور برای تثبیت روند توسعه و استقلال خود، همکاریهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با کشورهای مختلف را در اولویت قرار داده است. تیمور شرقی در سال ۲۰۰۳ به جنبش عدم تعهد پیوست. همچنین از سال ۲۰۰۵ عضو مجمع منطقهای آسهآن (ARF) شد و در سال ۲۰۰۷ م، به پیمان مودت و همکاری آسهآن پیوست. این کشور از سال ۲۰۱۱ م، درخواست رسمی عضویت در آسهآن را ارائه کرد و سرانجام در اکتبر ۲۰۲۵ بهعنوان یازدهمین عضو این اتحادیه پذیرفته شد.
جمعیت و دین
جمعیت تیمور شرقی حدود ۱٫۴ میلیون نفر است. زبانهای رسمی کشور تتوم و پرتغالی هستند و زبانهای انگلیسی و اندونزیایی نیز در امور آموزشی و اداری کاربرد دارند. حدود ۹۸ درصد مردم این کشور پیرو مسیحیت هستند و از این نظر تیمور شرقی یکی از کاتولیکترین کشورهای قاره آسیا محسوب میشود.
روابط با جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی ایران از نخستین کشورهایی بود که استقلال جمهوری دموکراتیک تیمور شرقی را به رسمیت شناخت. سفیر وقت ایران در اندونزی در مراسم اعلام استقلال این کشور حضور یافت و ایران نخستین کشور خاورمیانه بود که سفیر خود در جاکارتا را بهعنوان سفیر اکردیته در تیمور شرقی معرفی کرد. نخستین سفیر اکردیته جمهوری اسلامی ایران در تیمور شرقی، دکتر شهیدی مودب بود که در ۱۹ آبان ۱۳۸۲ استوارنامه خود را به شانانا گوسمائو، رئیسجمهور وقت، تقدیم کرد. در حال حاضر محمد بروجردی ششمین سفیر اکردیته جمهوری اسلامی ایران در تیمور شرقی است که در ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ استوارنامه خود را به ژوزه راموس هورتا، رئیسجمهور این کشور، تقدیم کرده است.
جستارهای وابسته
منابع
- تیمور شرقی، سفارت جمهوری اسلامی ایران در اندونزی، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران،، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: ۳ مرداد ۱۴۰۵ ش.
کشورهای جهان | |
|---|---|
| قاره اروپا | |
| قاره آسیا | |
| قاره آفریقا | |
| قاره آمریکا | |
| قاره اقیانوسیه | |
| قاره جنوبگان |
|
 | |