آفریقای جنوبی
| آفریقای جنوبی | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | آفریقای جنوبی |
| نام کامل | جمهوری آفریقای جنوبی |
| پایتخت |
|
آفریقای جنوبی، با نام رسمی «جمهوری آفریقای جنوبی»، کشوری در جنوبیترین بخش قارۀ آفریقاست که به دلیل تاریخ پرچالش سیاسی، منابع معدنی عظیم، اقتصاد صنعتی و تنوع زبانی و نژادی، نقشی محوری در قارۀ آفریقا و جهان جنوب ایفا میکند.
تاریخ
ساکنان اولیه آفریقای جنوبی اقوام سان و خویخوی بودند که از دوران پیشاتاریخ در این منطقه حضور داشتند. در سال ۱۴۹۷ میلادی، دریانورد پرتغالی واسکو دا گاما برای نخستین بار از دماغه طوفانها عبور کرد که بعدها به دماغه امید نیک تغییر نام یافت. تا سال ۱۶۵۲ م، پرتغالیها تنها خارجیهای حاضر در این سرزمین بودند تا اینکه کمپانی هند شرقی هلند در کیپتاون یک پایگاه تجاری ایجاد کرد.
بریتانیا در سالهای ۱۷۹۵ و ۱۸۰۶ م، با حملات نظامی، کیپ را تصرف کرد و این امر موجب کوچ هلندیتبارها (بوئرها) به نواحی داخلی شد. کشف طلا و الماس در قرن ۱۹ م، حضور گستردهتر بریتانیا را در پی داشت و موجب آغاز جنگهای بوئر شد؛ بوئرها در جنگ اول (۱۸۸۰ – ۱۸۸۱ م) پیروز شدند اما در جنگ دوم (۱۸۹۹ –۱۹۰۲ م) شکست خوردند و در نهایت کشور بهطور کامل تحت سلطه بریتانیا یکپارچه شد. آفریقای جنوبی در سال ۱۹۳۴ م، بهصورت رسمی از تحت الحمایگی امپراتوری بریتانیا به استقلال رسید و در دو جنگ جهانی نیز در کنار بریتانیا شرکت داشت.
از سال ۱۹۴۸ م، با روی کار آمدن حزب ملی، نظام تبعیض نژادی آپارتاید در کشور اجرا شد که تفکیک و سرکوب نژادی را نهادینه میکرد. سازمان ملل در ۱۹۶۶ م، آن را جنایت علیه بشریت اعلام کرد، در ۱۹۷۳ م، کنوانسیون مبارزه با آپارتاید تصویب و در ۱۹۷۶ م، اجرایی شد. همچنین عضویت آفریقای جنوبی در سازمان ملل متحد در ۱۹۷۴ م، تعلیق و در ۱۹۷۷ م، تحریم تسلیحاتی علیه این کشور وضع شد.
در ۱۹۹۱ م، مذاکرات آشتی آغاز، نلسون ماندلا از زندان آزاد شد و در ۱۹۹۴ م، نخستین انتخابات آزاد برگزار گردید که حزب کنگره ملی آفریقا با حدود دو سوم آرا پیروز شد، ماندلا رئیسجمهور گردید و دولت وحدت ملی تشکیل شد. تاکنون ۷ انتخابات آزاد ملی برگزار شده است.
سیاست
آفریقای جنوبی جمهوری پارلمانی است و رئیسجمهور توسط پارلمان انتخاب میشود. رئیسجمهور هم رئیس کشور و هم رئیس دولت است و برای دورۀ ۵ ساله بهصورت غیرمستقیم انتخاب میشود و حداکثر میتواند ۲ دوره در این مقام باشد.
قوۀ مجریه در پرتوریا، قوۀ مقننه در کیپتاون و قوۀ قضاییه در بلومفونتین مستقر است. هر ۹ استان کشور دارای مجلس قانونگذاری نیمهمستقل هستند.
قوۀ مجریه
سیریل رامافوزا از ۲۰۱۸ م، رئیسجمهور شد، در ۲۰۱۹ م، انتخاب و در ۲۰۲۴ م، نیز مجدداً به ریاستجمهوری رسید. پس از انتخابات ۲۰۲۴ م، نتوانست اکثریت ۵۰٪+۱ را کسب کند، لذا دولت وحدت ملی با مشارکت ۱۰ حزب تشکیل شد.
قوۀ مقننه
پارلمان دارای ۲ مجلس است:
- مجلس ملی ۴۰۰ نماینده؛
- شورای ملی استانها ۹۰ نماینده (۱۰ نفر از هر استان).
در انتخابات ۲۰۲۴ م، ۱۸ حزب به پارلمان راه یافتند. مهمترین ترکیب کرسیها:
- کنگره ملی آفریقا 40.52٪ آرا، 159 کرسی؛
- اتحاد دموکراتیک 22.21٪ آرا، 87 کرسی؛
- نیزه ملت 14.63٪ آرا، 58 کرسی؛
- مبارزان آزادی اقتصادی 9.86٪ آرا، 39 کرسی؛
میزان مشارکت مردم 58.64٪ بود.
قوۀ قضاییه
نظام قضایی شامل:
- دادگاه قانون اساسی؛
- دادگاه عالی استیناف؛
- دادگاههای عالی؛
- محاکم دادرسی.
جغرافیا
آفریقای جنوبی از شمال با موزامبیک، زیمبابوه، بوتسوانا و نامیبیا، از شرق با اسواتینی و از جنوب و غرب با اقیانوسهای هند و اطلس مرز دارد. کشور لسوتو نیز بهطور کامل درون خاک آفریقای جنوبی قرار دارد.
مساحت کشور 1,219,090 کیلومتر مربع و تراکم جمعیت 52 نفر در هر کیلومتر مربع است. مهمترین مناطق طبیعی شامل فلات هایولد، کوههای دراکنزبرگ و صحرای کالاهاری است.
جمعیت
جمعیت کشور حدود ۶۴ میلیون نفر است. توزیع سنی: ۲۸٪ زیر ۱۵ سال، ۶۶٪ بین ۱۵ – ۶۴ سال و ۶٪ بالای ۶۵ سال. نرخ رشد جمعیت 1.07٪ است.
ترکیب نژادی:
- 81.5٪ سیاهپوست؛
- 8٪ رنگینپوست؛
- 8٪ سفیدپوست؛
- 2.5٪ هندی/آسیایی.
زبانها: ۱۲ زبان رسمی که انگلیسی و آفریکانس در سطح ملی رایج هستند و سایر زبانها در مناطق اکثریت، رسمی محسوب میشوند.
اقتصاد
در سال ۲۰۲۳ م، تولید ناخالص داخلی ۳۷۸ میلیارد دلار (رتبه ۲ آفریقا پس از مصر) و در ۲۰۲۴ م، حدود ۴۰۳ میلیارد دلار (رتبه ۱ آفریقا) ثبت شده است.
آمار سال ۲۰۲۴ م:
- صادرات: 2039 میلیارد راند ≈ 109.6 میلیارد دلار؛
- واردات: 1844 میلیارد راند ≈ 99.1 میلیارد دلار؛
- شریک اول تجاری: چین با 618.7 میلیارد راند تجارت خارجی؛
- نرخ بیکاری: 31.9٪؛
- رشد اقتصادی: 0.6٪؛
- تورم: 4.4٪ .
اقلام صادراتی عمده: سنگهای قیمتی، مواد معدنی، خودرو و قطعات، مقاطع فولاد و آهن؛ واردات عمده: ماشینآلات، نفت خام و مشتقات، پتروشیمی، مواد شیمیایی و تجهیزات صنعتی.
سیاست خارجی
آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ م، به بریکس پیوست و به دنبال تقویت چندجانبهگرایی و ایفای نقش نمایندگی آفریقا در جهان جنوب است.
این کشور در چارچوب حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل، از فلسطین حمایت میکند. در پی جنگ ۷ اکتبر ۲۰۲۳، در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۳ شکایت رسمی علیه اسرائیل را به دیوان بینالمللی دادگستری ارائه کرد. دیوان ۳ دستور اقدامات موقت در ژانویه، مارس و می ۲۰۲۴ صادر کرد و آفریقای جنوبی در اکتبر ۲۰۲۴ نیز سندی ۷۵۰ صفحهای با محوریت ادعاهای نسلکشی در غزه به این دیوان ارائه داد.
فرهنگ
آفریقای جنوبی به «ملت رنگینکمانی» شهرت دارد. ورزشهایی مانند راگبی، فوتبال و کریکت از ارکان هویتی کشورند. تیم ملی راگبی (Springboks) پس از آپارتاید، نماد وحدت ملی شد. از نظر مذهبی هشتاد درصد جمعیت، مسیحی، دو درصد، مسلمان، ۰۱/ درصد یهودی و بقیه نیز بدون مذهب و یا پیروان آیین های بومی می باشند. مسلمانان حدود ۱ میلیون نفر جمعیت را تشکیل میدهند و نقش قابل توجهی در سیاست و اقتصاد دارند. جامعه ایرانیان کوچک، پراکنده و فعال در تجارت فرش و صنایع دستی است و در سطح اقتصادی متوسط قرار دارند[۱].
آموزش
دانشگاههای مهم کشور:
- دانشگاه کیپتاون
- دانشگاه ویتواترزراند
- دانشگاه پرتوریا
نظامی
نیروی دفاع ملی شامل ۴ شاخه است:
- ارتش؛
- نیروی هوایی؛
- نیروی دریایی؛
- خدمات درمانی نظامی[۲].
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- نگاهی به آفریقای جنوبی، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1مهرماه 1388 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 دیماه ۱۴۰۴ ش.
- درباره آفریقای جنوبی، وبسایت سفارت ج.ا.ا در پرتوریا، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 دیماه ۱۴۰۴ ش.