آفریقای مرکزی
 | این مقاله هماکنون برای مدتی کوتاه تحت ویرایش عمده است. این برچسب برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شدهاست، لطفا تا زمانیکه این پیام نمایش داده میشود ویرایشی در این صفحه انجام ندهید. این صفحه آخرینبار در ۱۰:۰۱، ۴ مه ۲۰۲۶ (ساعت هماهنگ جهانی) (۳ ساعت آینده) تغییر یافتهاست؛(الگو:پاکسازی) لطفا اگر در چند ساعت اخیر ویرایش نشده است، این الگو را حذف کنید. اگر شما ویرایشگری هستید که این الگو را اضافه کرده است، لطفا مطمئن شوید آن را حذف یا با {{در دست ساخت}} جایگزین میکنید. |
| آفریقای مرکزی | |
|---|---|
| نام رایج | آفریقای مرکزی |
| نام کامل | جمهوری آفریقای مرکزی |
| پایتخت | بانگوئی |
آفریقای مرکزی (به فرانسوی: République centrafricaine)، کشوری محصور در خشکی در مرکز قاره آفریقا است. این کشور از شمال با چاد، از غرب با کامرون و جمهوری کنگو، از شرق با سودان جنوبی و از جنوب با جمهوری دموکراتیک کنگو و زامبیا هممرز است. آفریقای مرکزی به دلیل داشتن منابع طبیعی غنی، بهویژه الماس، طلا و خاک چینی، پتانسیل اقتصادی بالایی دارد، اما سالهاست که با بیثباتی سیاسی، درگیریهای داخلی و فقر شدید مواجه هست.
تاریخچه
پیش از استعمار، منطقۀ فعلی آفریقای مرکزی توسط پادشاهیهایی مانند پادشاهی باگویمی و پادشاهی اوبانگی اداره میشد. در اواخر قرن نوزدهم، فرانسه نفوذ خود را در این منطقه گسترش داد و آن را بهعنوان مستعمره «اوبانگی-شاری» درآورده و به استعمار فرادریایی فرانسه پیوست. در سال ۱۹۶۰ میلادی، این کشور تحت رهبری «داما بوکارا» به استقلال رسید. تاریخ معاصر این کشور با کودتاها، دیکتاتوریها و جنگهای داخلی مکرر همراه بوده است. مهمترین رویداد، روی کار آمدن ژانبدل بوزیکا در سال ۱۹۶۶ م، بود که در سال ۱۹۷۶ م، خود را امپراتور اعلام کرد و نام کشور را به «امپراتوری آفریقا» تغییر داد، اما حکومت او در سال ۱۹۷۹ م، با فشار بینالمللی و کودتای داخلی سرنگون شد. پس از آن، انتقال به دموکراسی با دشواریهای زیادی همراه بود و در سالهای اخیر (بهویژه از ۲۰۱۲ م)، درگیریهای میان گروههای شورشی و نیروهای دولتی منجر به بحران انسانی و امنیتی گستردهای شده است.
سیاست و حکومت
آفریقای مرکزی یک جمهوری نیمهریاستی است. رئیسجمهور هم رئیس دولت و هم رئیس کشور است و برای دورههای پنجساله انتخاب میشود. قوه مقننه در قالب یک پارلمان دوجامعهای فعالیت میکند: مجلس سنا (که تعداد اعضای آن در طول زمان تغییر کرده و اکنون محدودتر است) و مجلس ملی (شامل ۱۴۰ نماینده که برای دورههای پنجساله انتخاب میشوند). قوه قضائیه به صورت نظری مستقل است، اما در عمل تحت تأثیر بیثباتی سیاسی و کمبود منابع قرار دارد. این کشور در سالهای اخیر با چالشهای جدی در برقراری امنیت و حفظ تمامیت ارضی روبرو بوده است.
جغرافیا
آفریقای مرکزی کشوری محصور در خشکی با مساحتی حدود ۶۲۳,۰۰۰ کیلومتر مربع است. جغرافیای این کشور عمدتاً از فلاتهای کمارتفاع، دشتها و مناطق جنگلی تشکیل شده است. بلندترین نقطه کشور، قله «گائو» با ارتفاع ۱,۴۲۰ متر است. آبوهوای این کشور عمدتاً گرمسیری است، با فصل بارندگی از آوریل تا اکتبر و فصل خشک از نوامبر تا مارس. رودخانههای اصلی این کشور شامل چاری و اوبانگی هستند که به رودخانه کنگو میریزند و نقش مهمی در حملونقل و کشاورزی دارند. خاک این کشور حاصلخیز است و پتانسیل بالایی برای کشاورزی دارد.
اقتصاد
اقتصاد آفریقای مرکزی یکی از ضعیفترین اقتصادها در جهان است و به شدت به کمکهای خارجی و منابع طبیعی وابسته است. بخش کشاورزی حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از تولید ناخالص داخلی و اشتغال را تشکیل میدهد. محصولات اصلی کشاورزی شامل کاساوا، یام، ذرت و پنبه است. آفریقای مرکزی یکی از بزرگترین تولیدکنندگان الماس در آفریقا است و صادرات الماس، طلا، چوب و قهوه از منابع اصلی درآمد ارزی این کشور محسوب میشود. با این حال، فساد گسترده، زیرساختهای ضعیف و بیثباتی امنیتی مانع از رشد پایدار اقتصادی شده است. نرخ تورم و بیکاری در این کشور بالا است و بخش عمدهای از جمعیت در فقر مطلق زندگی میکنند.
شاخصهای اقتصادی
- تولید ناخالص داخلی: حدود ۲.۴ میلیارد دلار (برآورد سالهای اخیر)؛
- واحد پول: فرانک CFAC (فرانک آفریقای مرکزی)؛
- نرخ تورم: متغیر (در سالهای اخیر نوساناتی داشته است)؛
- صادرات اصلی: الماس، چوب، قهوه، پنبه، طلا؛
- واردات اصلی: مواد غذایی، ماشینآلات، سوخت، کالاهای مصرفی.
جمعیت و فرهنگ
- جمعیت: حدود ۵.۵ میلیون نفر.
- قومیت: بیش از ۸۰ قوم مختلف در این کشور زندگی میکنند. بزرگترین اقوام شامل باقا، بوندو، مبوکا و سانگو هستند.
- زبان: زبانهای رسمی فرانسوی و سانگو هستند. سانگو بهعنوان زبان مشترک ملی (Lingua Franca) بین اقوام مختلف استفاده میشود.
- مذهب: اکثریت قریب به اتفاق مردم مسیحی هستند (کاتولیک و پروتستان). اقلیت قابل توجهی نیز به باورهای بومی و اقلیت کمی مسلمان دارند.
فرهنگ آفریقای مرکزی غنی از موسیقی، رقص و هنرهای دستی است. موسیقی محلی بخش مهمی از زندگی اجتماعی مردم را تشکیل میدهد. با وجود چالشهای امنیتی، مردم این کشور به مهماننوازی و همبستگی اجتماعی معروف هستند. با این حال، نرخ باسوادی در این کشور پایین است (حدود ۴۰ درصد) و دسترسی به خدمات بهداشتی و آموزشی محدود میباشد.
اسلام در جمهوری آفریقای مرکزی
در جمهوری آفریقای مرکزی، مسلمانان اقلیت دینی را تشکیل میدهند. بر اساس آمارها، مسلمانان حدود ۱۵ درصد از جمعیت ۵ میلیونی این کشور را تشکیل میدهند. اگرچه مسلمانان بخش کوچکی از جمعیت را تشکیل میدهند، اما نقش اجتماعی و سیاسی قابل توجهی داشتهاند.
با این حال، جامعه مسلمانان در این کشور با چالشهای امنیتی و بشردوستانه جدی روبرو بوده است. از سال ۲۰۱۳ میلادی، درگیریهای دینی و قومیتی شدیدی میان گروههای شورشی مسلمان (مانند جنبش «سلکا») و گروههای شبهنظامی مسیحی آغاز شد. این درگیریها منجر به خشونتهای گسترده، آوارگی صدها هزار نفر و کشته شدن عده زیادی از مردم شد.
سازمان ملل متحد بارها نسبت به وضعیت بشردوستانه مسلمانان در آفریقای مرکزی هشدار داده است. استفن اوبراین، رئیس امور بشردوستانه سازمان ملل، پس از سفر به این کشور اعلام کرد که نشانههای اولیه نسلکشی علیه مسلمانان مشاهده شده است. او در گزارش خود به شورای امنیت سازمان ملل اشاره کرد که در شهر «بانگاسو»، هزاران مسلمان که از ترس حمله نظامیان مسیحی به یک کلیسای کاتولیک پناه برده بودند، در وضعیت بسیار خطرناکی گرفتار شده و مورد تهدید قرار داشتند. این بحران باعث شده است که بسیاری از مسلمانان آفریقای مرکزی مجبور به فرار به مناطق شمالی خود این کشور یا کشورهای همسایه مانند چاد و کامرون شوند.
این درگیریها ریشه در تحولات سیاسی دارد؛ زمانی که ائتلاف اسلامی «سلکا» در سال ۲۰۱۳ م، رئیسجمهور وقت را سرنگون کرد، گروههای شبهنظامی مسیحی به بهانه «مقابله با اسلامی شدن کشور»، حملات شدیدی را علیه جوامع مسلمان آغاز کردند. این بحران نشاندهنده آسیبپذیری اقلیتهای مذهبی در شرایط بیثباتی سیاسی و نظامی در آفریقای مرکزی است[۱].
روابط دیپلماتیک با ایران
جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آفریقای مرکزی روابط دیپلماتیک دارند. اگرچه حجم مبادلات تجاری و سیاسی بین دو کشور به دلیل فاصله جغرافیایی و تمرکز آفریقای مرکزی بر بحرانهای داخلی محدود است، اما هر دو کشور در مجامع بینالمللی مانند سازمان ملل متحد حضور دارند. سفیر جمهوری اسلامی ایران در کامرون معمولاً به صورت غیرمقیم نسبت به آفریقای مرکزی نیز فعالیت میکند. ایران و آفریقای مرکزی در زمینههای فنی و مهندسی و کشاورزی تعاملات محدودی را تجربه کردهاند.
عضویت در سازمانهای بینالمللی
آفریقای مرکزی عضو سازمانهای بینالمللی و منطقهای متعددی است، از جمله:
- سازمان ملل متحد؛
- اتحادیه آفریقا؛
- سازمان همکاری اسلامی (عضو ناظر)؛
- سازمان تجارت جهانی.
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- اطلاعات جامع درباره جمهوری آفریقای مرکزی، وبسایت موسسه مهاجرتی گوتوتیآر، تاریخ درج مطلب: ۶ دیماه ۱۴۰۴ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 13 اردیبهشتماه 1405ش.