سوره بلد
| سورۀ بلد | |
|---|---|
 | |
 | |
| شماره سوره | ۹۰ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۲۰ |
سورۀ بَلَد، نودمین سوره و از سوره‌های مکی می‌باشد که در جزء سی‌ام قرآن جای گرفته است. این سوره با قسم به بلد (که اشاره به سرزمین مکه دارد) آغاز می‌شود و به همین دلیل آن را بَلَد نامیده‌اند. خداوند در سورۀ بلد به این نکته اشاره می‌کند که زندگی انسان در عالم دنیا، پیوسته با رنج آمیخته است و در بخش دیگر با شمردن برخی از نعمت‌ها، به ناسپاسی انسان در برابر این نعمت‌ها اشاره می‌کند. در سورۀ بلد، با ارزش‌ترین اعمال انسان، آزادسازی برده‌ها، غذا دادن و کمک به بینوایان معرفی شده است. در فضیلت تلاوت این سوره از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نقل شده است که هر كسی سورۀ بلد را بخواند، خداوند او را از غضب خود در روز قیامت ایمن می‌کند.
نام‌گذاری
سورۀ بلد با قسم به «بَلَد» آغاز می‌شود و به همین سبب، بلد نام‌گذاری شده [۱] و بلد به معنای سرزمین است[۲] و قرآن با این آیه، به سرزمین مکه اشاره می‌کند[۳].
محل و ترتیب نزول
- سورۀ بلد جزء سوره‌های مکی و در ترتیب نزول سی و پنجمین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نازل شده است.
- این سوره در چینش کنونی مصحف، نودمین سوره است و در جزء سی‌ام قرار دارد[۴].
تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها
- سوره بلد ۲۰ آیه، ۸۲ کلمه و ۳۴۳ حرف دارد.
- این سوره جزء سوره‌های مُفَصَّلات و از سوره‌هایی است که با سوگند آغاز می‌شود[۵].
محتوا
سوگند به شهر مکه برای بیان عظمت و قداست آن؛ آغازگر این سوره است. سپس به آفرینش انسان و اینکه زندگی او همراه با رنج و محنت است، اشاره می‌شود. سخت‌ترین، ولی با ارزش‌ترین اعمال انسان، آزادسازی برده‌ها، غذادادن و کمک کردن به بینوایان معرفی شده و خداوند نیکوکاران را «اصحاب میمنه» (اصحاب یمین، بهشتیان) و بدکاران را «اصحاب مشئمه» (اصحاب شمال، دوزخیان) نامیده است[۶]. علامه طباطبایی نیز محور اصلی سوره را بیان این واقعیت دانسته که انسان در دنیا از لحظه آغاز زندگی تا مرگ آسایش و آرامش بدون سختی و مشقت ندارد و سعادت خالص و راحتی بدون مشقت فقط در جهان آخرت برای او محقق می‌شود[۷].
فضایل سوره
- ابوبصير از امام صادق (علیه‌السّلام) روايت کرده است که هر كسی سورۀ بلد را در نماز واجبش بخواند، در دنيا به صالح بودن معروف شود و در آخرت به اینكه نزد خداوند جایگاهی ویژه دارد شهرت یابد و از رفيقان پيامبران و شهيدان و صالحين خواهد بود[۸].
- ابی بن کعب از قول رسول خدا (صلّی‌الله علیه وآله) آورده است که هر كسی سورۀ بلد را بخواند، خداوند او را از غضب خود در روز قیامت ایمن می‌دارد، و از گردنه‌های سخت سفر آخرت نجات می‌یابد[۹].
- در تفسیر برهان برای قرائت این سوره، خواصی چون ایمنی نوزاد (اگر این سوره در نوشته‌ای همراهش باشد[۱۰]) و همچنین درمان بیماری‌های تنفسی اگر آب نوشته آن استنشاق شود، ذکر شده است[۱۱].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۴.
- ↑ سید علی‌اکبر قرشی بنابی، قاموس قرآن، ذیل واژه «بلد».
- ↑ سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، سال ۱۹۷۴ م، ج ۲۰، ص ۲۸۹.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ش، ج ۱، ص۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۴.
- ↑ همان.
- ↑ سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، سال ۱۳۹۴ ق، ج ۲۰، ص ۲۸۹.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ۱۳۸۲ ش، ص۱۲۳.
- ↑ سید هاشم بحرانی، البرهان، ۱۴۱۷ ق، ج ۵، ص ۶۵۹.
- ↑ همان.
- ↑ همان.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 مهرماه 1405 ش.
- قرشی بنابی، سید علی‌اکبر، قاموس قرآن، ذیل واژه «بلد»، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 مهرماه 1405 ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان، سال ۱۹۷۴ م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 مهرماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 مهرماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، ثواب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 مهرماه 1405 ش.
- بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن٬ سال ۱۴۱۷ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 مهرماه 1405 ش.
