سوره بروج
| سورۀ بروج | |
|---|---|
 | |
 | |
| شماره سوره | ۸۵ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۲۲ |
سورۀ بُروج، هشتاد و پنجمین سوره و از سوره‌های مکی می‌باشد که در جزء سی‌ام قرآن جای گرفته است. این سوره را به این مناسبت بروج می‌نامند که با سوگند به آسمان که دارای بروج است آغاز می‌شود . این سوره دربارۀ سرگذشت اُصحاب اخدود و سرنوشت مؤمنان در روز قیامت سخن می‌گوید و به تکذیب‌کنندگان قرآن هشدار عذاب می‌دهد و در آخر، قرآن را در لوح محفوظ می‌داند. لوحی که تمام اتفاقات عالم، همراه با جزئیات کامل در آن ثبت است و به هیچ‌وجه قابل تغییر و دگرگونی نیست. در روایات آمده است پیامبر (صلّی‌الله علیه و آله) به قرائت این سوره در نمازهای یومیه سفارش کرده است.
نام‌گذاری
این سوره را به این مناسبت بروج می‌نامند که با قسم به آسمان دارای برج‌ها شروع می‌شود: 
وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ [بروج–1] 
(سوگند به آسمان که دارای برج‌هاست)[۱]. مراد از بروج در اين آيات، ستارگان آسمان است كه همچون برجى بلند، از دور آشكار و درخشان و مایۀ زینت آسمان‌اند[۲].
ترتیب و محل نزول
- سورۀ بروج از سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، بیست و هفتمین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه و آله) نازل شده است.
- این سوره در چینش کنونی مُصحَف، هشتاد و پنجمین سوره است و در جزء سی‌ام قرآن جای دارد[۳].
تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها
- سورۀ بروج ۲۲ آیه، ۱۰۹ کلمه و ۴۶۸ حرف دارد.
- این سوره از سوره‌های مُفَصَّلات (درای آیات کوتاه) و از جمله سوره‌هایی است که با سوگند آغاز می‌شود[۴].
محتوا
سورۀ بروج با سوگند به آسمان و روز قیامت و تأکید بر وقوع آن آغاز می‌شود و دربارۀ سرگذشت اصحاب اُخدود است که مؤمنان را می‌آزردند و خود هلاک شدند و در ادامه، به سرنوشت مؤمنان، پاداش آنان در روز جزا و صفات و افعال خداوند، می‌پردازد و به داستان فرعون و ثمود و علم خدا و احاطه علمی او بر اعمال و حرکات و نیت انسان‌ها و عظمت قرآن اشاره می‌کند[۵].
فضایل سوره
- در فضیلت این سوره از پیامبر (صلّی‌الله علیه و آله) نقل شده است که هر کسی سورۀ بروج را قرائت کند، ده برابر روزهای جمعه و روزهای عرفه ای که درک کرده است به او پاداش داده می‌شود[۶].
- پیامبر (صلّی‌الله علیه و آله) به قرائت این سوره در نمازهای مختلف روزانه، سفارش کرده است[۷].
- از امام صادق (علیه‌السّلام) هم نقل شده است که هر کسی سورۀ بروج را در نمازهای واجب خود بخواند، در صحرای محشر و موقف‌هایی که در پیش خواهد داشت، همراه با پیامبران و رسولان و صالحان خواهد بود؛ زیرا سورۀ بروج، سوره پیامبران است[۸].
- در تفسیر برهان برای این سوره، خواصی از جمله برطرف کننده ترس و سختی از انسان[۹] و راحتی خواب (در امان الهی بودن از آغاز تا پایان خواب شبانگاه) و آسوده جدا کردن کودک از شیر مادر (با نوشتن و آویختن بر کودک از شیر گرفته شده) ذکر شده است[۱۰].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۲ ـ ۱۲۶۳.
- ↑ محسن قرائتی، تفسیر نور، سال ۱۳۸۳ ش، ج ۱۰، ص ۴۳۴.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۱، ص ۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۲ ـ ۱۲۶۳.
- ↑ همان.
- ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۹۰ ش، ج ۱۰، ص۳۱۰.
- ↑ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۸۹، ص ۳۲۱.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، ص ۱۲۲.
- ↑ سید هاشم بحرانی، البرهان فی تفسیرالقرآن، سال ۱۴۱۶ ق، ج ۵، ص ۶۲۱.
- ↑ همان.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 مهرماه 1405 ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، سال ۱۳۸۳ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 مهرماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 مهرماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۹۰ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 مهرماه 1405 ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۸۹، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 مهرماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، ثواب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 مهرماه 1405 ش.
- بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۶ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 مهرماه 1405 ش.
