سوره لیل
| سورۀ لیل | |
|---|---|
 | |
 | |
| شماره سوره | ۹۲ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۲۱ |
سورۀ لیل، نود و دومین سوره و از سوره‌های مکی است که در جزء سی‌ام قرآن قرار دارد و چون در آغاز این سوره به لیل (شب) سوگند یاد شده، آن را لیل نامیده‌اند. سورۀ لیل از دو گروه سخن می‌گوید: گروهی که با پرهیزکای و بخشش مال، به دنبال خشنودی خداوند هستند و گروهی که با تنگ‌نظری و بدبینی، وعده بهشت را دروغ می‌دانند.
در روایات آمده است که هر كسی سوره لیل را بخواند، خداوند آنقدر به او می‌بخشد که راضی شود، و او را از سختی‌ها نجات می‌دهد و مسیر زندگی را برایش آسان می‌سازد.
دلیل نام‌گذاری
این سوره را لیل می‌نامند، چون خداوند در آغاز آن به شب، قسم خورده است[۱].
محل و ترتیب نزول
- سورۀ لیل جزء سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، نهمین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نازل شده است.
- این سوره در چینش کنونی مُصحَف، نود و دومین سوره است[۲] و در جزء ۳۰ قرآن قرار دارد.
- علامه طباطبایی با توجه به نظم و سیاق آیات، احتمال مکی و یا مدنی بودن سوره را داده است.
تعداد آیات و ترتیب
- سورۀ لیل ۲۱ آیه، ۷۱ کلمه و ۳۱۶ حرف دارد.
- این سوره از سوره‌های مفصلات (دارای آیات کوتاه) است که با سوگند آغاز می‌شود[۳].
محتوا
این سوره احوال و سرنوشت دو گروه را بیان می‌کند.
- گروه اول، پرهیزکاران و تقواپیشه‌گان هستند، یعنی کسانی که در راه خدا انفاق می‌کنند و با بخشش مال برای جلب خشنودی خداوند، به اخلاص می‌رسند و قرآن به آنان وعده خشنودی خداوند و رستگاری می‌دهد.
- گروه دوم، شقاوت‌پیشه‌گان (سخت‌دلان) هستند، یعنی کسانی که فرومایه‌اند و وعده بهشت را دروغ می‌پندارند. قرآن این افراد را به هلاکت تهدید می‌کند می‌گوید اینان مال‌شان را از روی دنیادوستی و تنگ‌نظری، از بخشش به دیگران دریغ می‌کنند؛ در حالی‌که این مال؛ فریادرس آنان در روز جزا نخواهد بود[۴]. المیزان غرض سوره را انذار (بیم دادن) دانسته از این راه که به انسان‌ها بفهماند تلاش‌های‌شان متفاوت است، بعضى از آنها انفاق می‌کنند و از خدا پروا دارند و وعده نیکوی خدا را تصدیق می‌کنند و خداى تعالى هم به عنوان پاداش، حیاتى جاودانه و سراسر سعادت در اختیارشان می‌گذارد، و بعضى دیگر هستند که بخل می‌ورزند و خود را بی‌نياز می‌بینند و وعده نیکوی خداوند را تکذیب می‌کنند و خداوند نیز آنان را به عاقبتی بد تهدید می‌کند. وی همچنان معتقد است که در این سوره بر انفاق مال، عنایت ویژه‌ای شده است[۵].
فضایل سوره
- در تفسیر مجمع البیان از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله، نقل شده است که هر كسی سوره لیل را قرائت كند، خداوند به اندازه‌ای به او نعمت می‌دهد تا راضی شود و او را از سختی و تنگی رهایی می‌دهد و كارها را بر او آسان می‌كند[۶].
- همچنین شیخ صدوق از امام صادق (علیه‌السّلام) روایت می‌کند که هر كسی سوره لیل را در روز یا شب قرائت كند، تمام اعضای بدنش بر اعمال نیک او شهادت می‌دهند و خداوند شهادت آنها را می‌پذیرد و فرد به بهشت راهنمایی می‌شود[۷].
- در تفسیر برهان برای این سوره خواصی ذکر شده است، از جمله مصونیت در برابر حوادث ناخوشایند، امنیت و بهره‌مند شدن از (نعمت) خواب راحت، درمان تب و به هوش آمدن بیمار مبتلا به صرع اگر در گوش او خوانده شود[۸].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۵ - ۱۲۶۴.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ش، ج ۲، ص ۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ش، ج ۲، ص ۱۲۶۵ - ۱۲۶۴.
- ↑ همان.
- ↑ محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۲۰، ص ۳۰۲.
- ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۵ ق، ج ۱۰، ص ۳۷۳.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، ص ۱۲۳.
- ↑ هاشم بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۶ ق، ج ۵، ص ۶۷۵.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 20 آبان‌ماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 20 آبان‌ماه 1405 ش.
- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 20 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۵ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 20 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 20 آبان‌ماه 1405 ش.
- بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۶ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 20 آبان‌ماه 1405 ش.
