سوره عصر
| سورۀ عصر | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام‌های دیگر سوره | سورۀ وَالْعَصْر |
| شماره سوره | ۱۰۳ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۳ |
سورۀ عصر، یا همان سورۀ وَالْعَصْر، صد و سومین سوره و از سوره‌های مکی است که در جزء سی‌ام قرآن جای دارد. نام این سوره از آیۀ اول آن گرفته شده است. در این سوره، خداوند به عصر قسم یاد می‌کند که انسان‌ها در خسران (زیان) هستند، مگر کسانی که اهل ايمان و عمل صالح باشند و یکدیگر را به حق و صبر سفارش کنند. در روایات آمده است مراد از اهل ایمان، کسانی هستند که به ولایت امام علی (علیه‌السلام)، ایمان دارند. از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نقل شده است که هر كسی این سوره را بخواند، عاقبت كار او به صبر و شكیبایی ختم و در روز قیامت همراه با یاران حق محشور خواهد شد.
نام‌گذاری
این سوره را عصر نامیده‌اند، زیرا در اولین آیۀ آن، به «عصر، (زمان) قسم داده شده است. نام دیگر این سوره، «وَالْعَصْر» است[۱].
ترتیب و محل نزول
- سورۀ عصر از سوره‌های مکی و در ترتیب نزول سیزدهمین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نازل شده است.
- این سوره در مُصحَف کنونی، صد و سومین سوره است[۲]. و در جزء سی‌ام قرآن جای دارد.
تعداد آیات و ویژگی‌های دیگر
- سورۀ عصر، ۳ آیه، ۱۴ کلمه و ۷۳ حرف دارد.
- این سوره به لحاظ حجمی، جزء سوره‌های مفصلات (سوره‌های دارای آیات کوتاه) است.
- سوره عصر، با سوگند آغاز می‌شود[۳].
محتوا
در این سوره، خداوند به عصر، سوگند یاد می‌کند و می‌گوید که بی‌گمان انسان‌ها در خسران هستند، مگر کسانی که ایمان آورده، کارهای شایسته انجام داده و همدیگر را به حق و صبر و شکیبایی سفارش کرده‌اند[۴].
فضایل سوره و جایگاه
دربارۀ اهمیت و جایگاه سورۀ عصر، چند نکته در روایات بیان شده است.
- پیامبر اسلام (صلّی‌الله علیه وآله) در خطبه غدیریه، سوگند یاد کرده که این سوره در شأن امام علی (علیه‌السلام) نازل شده است[۵].
- از امام صادق (علیه‌السلام) نیز نقل شده است که آیه
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ [عصر–3] 
؛مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند و یکدیگر را به حق توصیه نموده و به شکیبایی سفارش کرده‌اند. كسانی هستند كه به ولایت امام علی (علیه‌السلام)، ایمان آورده‌اند[۶]. در منابع اهل‌سنت هم آمده که این سوره در فضیلت امام علی (علیه‌السلام) است[۷]. - سورۀ عصر در میان صحابه پیامبر اسلام (صلّی‌الله علیه وآله) به قدری مهم بود که بر اساس برخی منابع، هرگاه آنان با یکدیگر دیدار می‌کردند، تا سورۀ عصر را برای هم نمی‌خواندند، از هم جدا نمی‌شدند.
- از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که هر کسی سورۀ عصر را در نمازهای مستحبی قرائت کند، خداوند در روز قیامت، چهره‌اش را نورانی، خندان و چشمانش را روشن می‌کند تا او را وارد بهشت کند.
- در روایتی از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نقل شده است: که هر کسی این سوره را بخواند، عاقبت کار او به صبر و شکیبایی ختم خواهد شد و در روز قیامت همراه با یاران حق، محشور خواهد شد.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۸.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۱، ص ۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۸.
- ↑ همان.
- ↑ احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ترمذی سنن
- ↑ علی بن ابراهیم قمی، تفسیر قمی، قم، انتشارات دارالکتاب، سال ۱۳۶۷ش، ج ۲، ص ۴۴۱.
- ↑ جلال‌الدین سیوطی، الدرالمنثور، سال ۱۴۰۴ ق، ج ۶، ص ۳۹۲.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 11 آبان‌ماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 11 آبان‌ماه 1405 ش.
- بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ترمذی سنن، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 11 آبان‌ماه 1405 ش.
- قمی، علی بن ابراهیم تفسیر قمی، قم، انتشارات دارالکتاب، سال ۱۳۶۷ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 11 آبان‌ماه 1405 ش.
- سیوطی، جلال‌الدین، الدرالمنثور، سال ۱۴۰۴ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 11 آبان‌ماه 1405 ش.
