پرش به محتوا

سوره بینه

از ویکی‌وحدت
سورۀ بینه
نام‌های دیگر سوره
  • سورۀ بَیِّنه
  • سورۀ لَم یَکُن
  • سورۀ قَیِّمه مُنفَکّین
  • سورۀ اِنفِکاک
  • سورۀ اهل الکتاب
شماره سوره۹۸
محل نزولمدینه (مدنی)
جزء۳۰
تعداد آیات۸

سورۀ بَیِّنه، نود و هشتمین سوره و از سوره‌های مدنی است که در جزء سی‌ام قرآن جای دارد. بَیّنه، به معنای شاهد و گواه است که از آیۀ اول آن گرفته شده است. این سوره، دشمنی و دیرباوری اهل کتاب را در پذیرش حقانیت اسلام و رسالت پیامبر توصیف می‌کند و آنان و مشرکان را بدترین مخلوقات و سزاوار آتش می‌داند. از سوی دیگر، مؤمنان و صالحان را به بهشت جاودان بشارت می‌دهد. آیۀ هفتم این سوره که می‌فرماید: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ [بینه–7] ‎؛ به یقین، کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند بهترین مخلوقات هستند؛ به آیۀ خیر البریة مشهور است و بنابر روایات شیعه و اهل‌سنت، در شأن امام علی (علیه السلام) و شیعیانش نازل شده است. دربارۀ فضیلت تلاوت این سوره از پیامبر روایتی نقل شده است.

نام‌گذاری

بینه نام مشهور این سوره است که به معنای دلیل آشکار می‌باشد و از واژۀ «البینة» در آیات اول و چهارم این سوره گرفته شده است. در روایات و منایع کهن، از این سوره با عبارت «لم یَکُن» یا «لم یکن الذین کَفَرو» یاد شده است. «اهل الکتاب»، «قَیِّمه»، «مُنفَکّین» و «اِنفِکاک» دیگر نام‌هایی است که برای این سوره گفته شده است[۱]. در میان این نام‌ها، دو نام «لم یکن» و «قیّمه» مشهور است[۲].

محل و ترتیب نزول

  1. سورۀ بینه جزء سوره‌های مدنی و در ترتیب نزول صدمین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نازل شده است.
  2. این سوره در چینش کنونی مصحف؛ نود و هشتمین سوره است[۳]. که در آغاز حزب چهارم جزء سی‌ام قرآن قرار دارد[۴].

تعداد آیات و کلمات

  • سورۀ بینه، ۸ آیه، ۹۴ کلمه و ۴۰۴ حرف دارد.
  • این سوره از سوره‌های مُفَصّلات، یعنی سوره‌های کوچک قرآن است[۵].

محتوا

  • سورۀ بینه، به رسالت جهانی پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) اشاره می‌کند و آن را آمیخته با دلیل‌ها و نشانه‌های روشن می‌داند[۶]. این سوره، دو حکم فقهی یعنی وجوب نماز و زکات را بیان کرده است. از مضامین این سوره، توصیف عناد و دیرباوری کافران اهل کتاب در پذیرش حقانیت اسلام و وحی و رسالت پیامبر اکرم (صلّی‌الله علیه وآله) است. آنگاه کافران اهل کتاب و مشرکان را به‌عنوان بدترین آفریدگان، مستوجب آتش جهنم می‌داند و مؤمنان و صالحان را با عنوان بهترین آفریدگان، به بهشت و زندگانی جاوید در آن، بشارت می‌دهد[۷].
  • علامه طباطبایی عمومیت رسالت پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) را بر اساس سنت الهیِ هدایت همگانی؛ هدف این سوره و دین او را دربردارندۀ مصلحت جامعه در پرتو اعتقاد و عمل می‌داند. وی همچنین عبادت خالصانه و پایبندی به فرامین الهی را که پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) بدان فراخوانده، همان دینی دانسته است که حافظ مصالح جامعه بشری می‌باشد[۸].

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دائرة المعارف قرآن کریم، سال ۱۳۸۲ ش، ج ۶، ص ۴۳۰.
  2. ↑ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲۷، ص ۱۹۶.
  3. ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۱، ص ۱۶۸.
  4. ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۶.
  5. ↑ همان.
  6. ↑ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲۷، ص ۱۹۶.
  7. ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۶.
  8. ↑ محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، سال ۱۳۹۴ ق، ج ۲۰، ص ۳۳۶ و ۳۴۰.

منابع

  • پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دائرة المعارف قرآن کریم، سال ۱۳۸۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ ‏18 مهرماه 1405 ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ ‏18 مهرماه 1405 ش.
  • معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ ‏18 مهرماه 1405 ش.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ ‏18 مهرماه 1405 ش.
  • طباطبایی، محمدحسین، المیزان، سال ۱۳۹۴ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ ‏18 مهرماه 1405 ش.