سوره طارق
| سورۀ طارق | |
|---|---|
 | |
 | |
| شماره سوره | ۸۶ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۱۷ |
سورۀ طارق، هشتاد و ششمین سوره و از سوره‌های مکی است که در جزء سی‌ام قرآن قرار دارد. طارق به معنای ستاره است و این سوره را از آن‌رو طارق نامیده‌اند که در آغاز آن، به طارق سوگند خورده است. سورۀ طارق به تفسیر معاد می‌پردازد که خداوند قادر است انسان را پس از مرگ، دوباره زنده کند. این سوره سپس دربارۀ اهمیت قرآن سخن می‌گوید و آن را سخنی قاطع و روشنگر معرفی می‌کند. آیۀ نهم این سوره از آیات مشهور است که قیامت را 
یوم تبلی السرائر [طارق–9] 
؛ روزی که رازها فاش می‌شود. معرفی می‌کند. از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نقل شده است که هر كسی سورۀ طارق را تلاوت کند، خداوند به تعداد هر ستاره‌ای که در آسمان وجود دارد، ده حسنه به او می‌بخشد.
نام‌گذاری
- این سوره را به این مناسبت طارق می‌نامند که در آغاز آن، به آسمان و طارق سوگند خورده است[۱].
- طارق در اینجا به معنای ستاره[۲] یا موجودی است که در شب می‌آید[۳].
ترتیب و محل نزول
- سورۀ طارق از سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، سی و ششمین سوره‌ای است که بر پیامبر نازل شده است.
- این سوره در چینش کنونی مُصحَف، در ردیف هشتاد و ششم است[۴] و در جزء سی‌ام قرآن قرار دارد.
تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها
- سورۀ طارق، ۱۷ آیه، ۶۱ کلمه و ۲۵۴ حرف دارد.
- این سوره به لحاظ حجمی، جزء سوره‌های مفصلات، (دارای آیات کوتاه) است که با سوگند آغاز می‌شوند[۵].
محتوا
به گفتۀ تفسیر نمونه، مطالب این سوره بر دو محور قرار دارد:
خداوند در آغاز سوره بعد از سوگندهایی، به وجود مراقبان الهی بر انسان و سپس برای اثبات ممکن بودن معاد، به زندگی نخستین و آغاز پیدایش انسان از آب نطفه اشاره می‌کند و نتیجه می‌گیرد خداوندی که قادر است انسان را از چنین آبی بی‌ارزش و ناچیزی بیافریند، بر بازگشت مجدد او نیز توانا خواهد بود. در مرحله بعد به بعضی ویژگی‌های رستاخیز می‌پردازد و سپس با ذکر سوگندهایی متعدد و پرمعنا، اهمیت قرآن را یادآوری می‌کند و سرانجام سوره را با تهدید کافران به مجازات الهی پایان می‌دهد[۶].
فضایل سوره
- در فضیلت این سوره از پیامبر اکرم (صلّی‌الله علیه وآله) آمده است که هر كسی سورۀ طارق را قرائت کند، خداوند به تعداد ستارگانی كه در آسمان است به او ده حسنه می‌دهد[۷].
- در نقلی دیگر، پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) آموختن سورۀ طارق را وسیله‌ای برای تقرب به خداوند و عاملی برای بخشش گناهان؛ به جز شرک می‌داند[۸].
- از امام صادق (علیه‌السّلام) نیز نقل شده است هر كه در نمازهای واجب خود، سورۀ طارق را بخواند، در روز قیامت در نزد خداوند مقام و منزلتی والا خواهد داشت و از همنشینان انبیا و یارانشان در بهشت خواهد بود[۹].
- در تفسیر البرهان برای قرائت سورۀ طارق، خواصی چون جلوگیری از عفونت زخم ذکر شده است[۱۰].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۳.
- ↑ راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ذیل واژه «طرق».
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۳.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲، ص ۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۳.
- ↑ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲۶، ص ۳۵۶.
- ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۹۰ ش، ج ۱۰، ص ۳۲۰.
- ↑ محدث نوری، مستدرک الوسائل، سال ۱۴۰۸ ق، ج ۴، ص ۳۶۵.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، سال ۱۳۸۲ ش، ص ۱۲۲.
- ↑ هاشم بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ترجمه، ج ۵، ص ۶۲۹.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
- راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ذیل واژه «طرق»، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۹۰ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
- محدث نوری، مستدرک الوسائل، سال ۱۴۰۸ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، سال ۱۳۸۲ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
- بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 آبان‌ماه 1405 ش.
