پرش به محتوا

سوره جن

از ویکی‌وحدت
سورۀ جنّ
نام‌های دیگر سورهسورۀ قل اوحی
شماره سوره۷۲
محل نزولمکه (مکی)
جزء۲۹
تعداد آیات۲۸

سورۀ جنّ، هفتاد و دومین سوره و از سوره‌های مکی است که در جزء ۲۹ قرآن جای دارد. معرفی این سوره به نام جن، به دلیل وجود این واژه در نخستین آیۀ و بیان مطالبی درباره جن، در این سوره است. سورۀ جن بعضی از عقاید خرافی مردم درباره جن را مطرح کرده و به آنها پاسخ می‌دهد و بر اساس آیات آن، دعوت پیامبر اسلام (صلّی‌الله علیه وآله) برای جن و انس عمومیت دارد. آیۀ ۱۸ با نام المساجد لله وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّـهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّـهِ أَحَدًا [جن–18] ‎ (و مساجد ویژه خداست، پس هیچ کسی را با خدا نپرستید.) و آیات ٢٦ و ٢٧ دربارۀ عصمت پیامبران از آیات مشهور این سوره است. عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَىٰ غَيْبِهِ أَحَدً* اإِلَّا مَنِ ارْ‌تَضَىٰ مِن رَّ‌سُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَ‌صَدًا [جن–26 و 27] ‎ [او] دانای غیب است و هیچ کس را بر غیب خود آگاه نمی کند؛ مگر پیامبرانی را که [برای آگاه شدن از غیب] برگزیده است، پس نگهبانانی [برای محافظت از آنان] از پیش رو و پشت سرشان می گمارد.

در فضیلت تلاوت سورۀ جن آمده است که هر كسی سوره جنّ را قرائت كند، خداوند به عدد هر جنّ و شيطانى كه پیامبر اسلام را تصديق و يا تكذيب كرده ثواب آزاد كردن بنده‌ای را عطا می‌کند.

نام‌گذاری سوره جن

این سوره را به دلیل وجود مطالبی درباره جن و وجود این واژه در نخستین آیۀ آن، جن نامیده‌اند[۱]. برخی نیز با توجه‌ به‌ سرآغاز نخستین آیۀ آن، این سوره را به نام قل اوحی نامیده‌اند[۲].

جن را موجودی اسرارآمیز دانسته‌اند که مانند انسان دارای شعور، اختیار و تکلیف و به اقتضای طبیعتش از حواس ظاهری بشر پنهان است و در وضعیت عادی، قابل درک حسی نیست[۳]. بنابر برخی آیات و روایات، جن از آتش آفریده شده و یا وجودش با آتش آمیخته‌ است و مانند انسان، مکلف بوده و هدف از خلقت او، همانند انسان، عبادت و بندگی خدا و در آخرت نیز برانگیخته می‌شود، در حالی‌که مثل انسان، مطیع (مؤمن) و یا عاصی( مشرک) است[۴].

ترتیب و محل نزول

تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها

  1. سورۀ جن دارای ۲۸ آیه، ۲۸۶ کلمه و ۱۱۰۹ حرف است و از نظر حجم، از سوره‌های مفصلات یعنی از سوره‌های نسبتا کوچک قرآن است [۶].
  2. سورۀ جن، اولین سوره از سوره‌های پنج‌گانه مقولات است که با کلمه «‌قُل‌» آغاز می‌شود.
  3. این سوره را در شمار سوره‌های ممتحنات نیز آورده‌اند[۷]؛ چرا که با آن سوره‌ها، تناسب محتوایی دارد[۸].

محتوا

  1. بخش اول سورۀ جن، شرح داستان طایفه‌ای از جن است که با شنیدن تلاوت آیات قرآن، از فصاحت آن شگفت‌زده شده و با اذعان به شگرف و نیز راهنما بودن قرآن، به پیامبر اکرم (صلّی‌الله علیه وآله) ایمان آورده، در برابر قرآن اظهار خضوع کرده و به معاد معتقد می‌شوند[۹].
  2. در این سوره به وجود دو گروه مؤمن و کافر در طایفه جن اشاره می‌شود که مانند انسان‌ها، برخی صالح و برخی فسادانگیزند.
  3. سوره جن بعضی از عقاید خرافی مردم را درباره جن مطرح می‌کند و به آنها پاسخ می‌دهد و این نکته را متذکر می‌شود که دعوت پیامبر اکرم (صلّی‌الله علیه وآله) برای طایفه جن و انس عمومیت دارد[۱۰].
  4. در بخش دیگری از سورۀ جن، به توحید و معاد اشاره شده و در آخرین بخش، به علم غیب اشاره می‌شود كه هیچ‌کسی غیر از آنچه خداوند اراده کرده، از آن آگاهی ندارد[۱۱].

فضائل سوره

  • در فضیلت قرائت سورۀ جن از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) روايت شده، خداوند به عدد هر جنّ و شيطانى كه پیامبر اسلام را تصديق و يا تكذيب كرده، به قاری آن ثواب بنده آزاد كردن عطا می‌کند.
  • از امام صادق (علیه‌السّلام) نیز روایت شده است كسى كه زياد سوره « قل اوحى» (سوره جن) را تلاوت كند، در دنيا از چشم زخم، جادو، مكر و آزار جنیان در امان و با پیامبر خواهد بود.
  • در برخی از روایات، برای قرائت این سوره خواصی چون مشاهده پیامبر در خواب، افزایش فهم و درک و هوش، ادای قرض، و دور شدن جن ذکر شده است.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ سید محمدرضا صفوی، «سوره جن»، ص ۷۱۷.
  2. ↑ ابن عاشور، تفسیرالتحریر و التنویر، سال ۱۴۲۰ ق، ج ۲۹، ص‌ ۲۱۶.
  3. ↑ محمدعلی کوشا، «جن»، ص ۵۹۵.
  4. ↑ همان.
  5. ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن، «سوره جن»، ص ۱۲۵۹.
  6. ↑ همان.
  7. ↑ محمود رامیار، تاریخ قرآن، سال ۱۳۶۲ ش، ص۳۶۰ و ۵۹۶.
  8. ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، فرهنگ‌نامه علوم قرآن، ج ۱، ص ۲۶۱۲.
  9. ↑ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ش، ج ۲۵، ص ۹۷.
  10. ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن کریم، «جن» ص ۵۹۰.
  11. ↑ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ش، ج ۲۵، ص ۹۷.

منابع

  • صفوی، سید محمدرضا، «سوره جن»، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ 21 مهرماه 1405 ش.
  • ابن عاشور، تفسیرالتحریر و التنویر، سال ۱۴۲۰ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ 21 مهرماه 1405 ش.
  • کوشا، محمدعلی، «جن»، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ 21 مهرماه 1405 ش.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن، «سوره جن»، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ 21 مهرماه 1405 ش.
  • رامیار، محمود، تاریخ قرآن، سال ۱۳۶۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ 21 مهرماه 1405 ش.
  • دفتر تبلیغات اسلامی، فرهنگ‌نامه علوم قرآن، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ 21 مهرماه 1405 ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:‏ 21 مهرماه 1405 ش.