سوره قارعه
| سورۀ قارعه | |
|---|---|
 | |
 | |
| شماره سوره | ۱۰۱ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۱۱ |
سورۀ قارعه، صد و یکمین سوره و از سوره‌های مکی است که در جزء سی‌ام قرآن قرار دارد. نام سوره از واژۀ «القارعه» در آیۀ اول گرفته شده است که یکی از نام‌های قیامت و به معنای کوبنده می‌باشد. سورۀ قارعه درباره قیامت و وقایع آن خبر می‌دهد و از پاداش کارهای نیک و مجازات گناهان سخن می‌گوید. در روایات آمده است که هر کسی این سوره را تلاوت کند، روز قیامت، پروندۀ پرباری خواهد داشت.
نام‌گذاری
نام این سوره، از واژۀ «القارعه» که در آیۀ اول آمده گرفته شده است[۱]. قارعه به معنای کوباندن بسیار سخت و یکی از نام‌های قیامت است. بعضى گفته‌اند: به این دلیل قيامت را قارعه ناميده‌اند كه دل‌ها را با فَزَع (بیم وهراس) و دشمنان خدا را با عذابش می‌كوبد[۲]. [این واژه، پنج‌‌بار در قرآن کریم به کار رفته است که سه‌بار در سورۀ قارعه، یک‌بار در سورۀ حاقه آیۀ ۴ و یک‌بار در آیۀ ۳۱ سورۀ رعد آمده است[۳] که تنها این مورد در بارۀ عذاب الهی در دنیا و به کیفر و سرکوب، حادثه کوبنده و بسیار سخت، مصیبت کوبنده، حادثه و بلای کوبنده و مانند آن ترجمه شده است. 
وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِمَا صَنَعُوا قَارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيبًا مِنْ دَارِهِمْ [رعد–31] 
(ترجمه: و كسانى كه كافر شده‌اند، پيوسته به [سزاى] آنچه كرده‌اند مصيبت كوبنده‌اى به آنان مى‌رسد، يا نزديك خانه‌هاي‌شان فرود مى‌آيد.)
محل و ترتیب نزول
- سورۀ قارعه از سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، سی‌امین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نازل شده است.
- این سوره در چینش کنونی مُصحَف، یکصد و یکمین سورۀ قرآن است[۴] و در جزء سی‌ام قرار دارد.
تعداد آیات و کلمات
سورۀ قارعه، ۱۱ آیه، ۳۶ کلمه و ۱۶۰ حرف دارد و جزء سوره‌های مُفَصَّلات است[۵].
محتوا
- این سوره از آغاز تا پایان از واقعهٔ قیامت سخن می‌گوید و سختی‌ها و احوال آن روز و سرنوشت انسان را بیان می‌کند که اگر کسی اعمال نیک او بیشتر و سنگین‌تر از اعمال بد و گناهانش باشد، از زندگی خوش و جاودانه برخوردار می‌شود و اگر کسی اعمال بد و گناهان او بیشتر و سنگین‌تر از اعمال نیک او باشد، معاد او، دوزخ است و در آتشی بس سوزان خواهد بود[۶].
- المیزان محور اصلی سوره را بیم و بشارت دانسته در حالی‌که غلبه محتوای سوره را انذار (بیم) برشمرده است[۷].
فضایل سوره
- در حدیث ابی بن کعب آمده است که هر کس این سوره را بخواند، خداوند در روز قیامت پرونده او را سنگین می‌کند.
- همچنین از امام باقر (علیه‌السلام) نقل شده است که هر کسی سورۀ القارعه را تلاوت کند، از فتنه دَجّال، (اینکه به او ایمان بیاورد) و از چرک و کثافت جهنم در روز قیامت در امان خواهد بود[۸].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ ناصر مکارم شیرازی، برگزیده تفسیر نمونه، سال ۱۳۸۷ ش، ج ۵، ص ۵۶۵.
- ↑ محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، سال ۱۹۷۴ م، ج ۲۰، ص ۳۸۴.
- ↑ محمدفؤاد عبدالباقی، المعجم المفهرس لاالفاظ القرآن الکریم، سال ۱۴۱۴ ق، ذیل کلمه قرع.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۱، ص ۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۷.
- ↑ همان، ص ۱۲۶۷.
- ↑ محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۲۰، ص ۳۴۸.
- ↑ «في حديث أبي من قرأها ثقل الله بها ميزانه يوم القيامة» و عمرو بن ثابت عن أبي جعفر (ع) قال من قرأ القارعة آمنه الله من فتنة الدجال أن يؤمن به و من قيح جهنم يوم القيامة» (ر.ک : شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۷۲ ش، ج ۱۰، ص ۸۰۶).
منابع
- مکارم شیرازی، ناصر، برگزیده تفسیر نمونه، سال ۱۳۸۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 آبان‌ماه 1405 ش.
- طباطبایی، محمدحسین المیزان فی تفسیر القرآن، سال ۱۹۷۴ م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 آبان‌ماه 1405 ش.
- عبدالباقی، محمدفؤاد، المعجم المفهرس لاالفاظ القرآن الکریم، سال ۱۴۱۴ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 آبان‌ماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 آبان‌ماه 1405 ش.
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۷۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 16 آبان‌ماه 1405 ش.
