سوره قیامت
| سورۀ قیامت | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام‌های دیگر سوره | سورۀ لااُقسِمُ |
| شماره سوره | ۷۵ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۲۹ |
| تعداد آیات | ۴۰ |
سورۀ قیامت، هفتاد و پنجمین سوره و از سوره‌های مکی است که در جزء ۲۹ قرآن جای دارد. این سوره را به این دلیل «قیامت» می‌نامند که با سوگند خداوند به روز قیامت آغاز می‌شود. سورۀ قیامت از حتمی بودن وقوع معاد و احوال آن روز سخن می‌گوید و انسان‌ها را در قیامت به دو گروه شاد و نورانی و غمگین و عبوس، توصیف و به این نکته می‌کند که انسان بر نفس خود آگاه و بر کردارش داناست. از آیات مشهور این سوره، آیۀ ۳ و ۴ آن است که می‌گوید: 
أَيَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُ بَلَىٰ قَادِرِ‌ينَ عَلَىٰ أَن نُّسَوِّيَ بَنَانَهُ [قیامت–۳ و ۴] 
؛ آيا انسان مى‌پندارد كه هرگز استخوان‌هاى او را جمع نخواهيم كرد؟! آرى قادريم كه (حتى خطوط سر) انگشتان او را موزون و مرتب كنيم. خداوند نه تنها قادر است استخوان‌های پوسیده را در قیامت بازسازی کند، بلکه تواناست حتی خطوط سرانگشتان را دوباره بیافریند. بنابراین، آیه‌ای مورد نظر، اشاره به اثر انگشت و شناخت هر فرد با آن دارد.
در فضیلت تلاوت این سوره، از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نقل شده است که هر كسی سورۀ قیامت را بخواند، من و جبرئیل برای او در روز قیامت گواهی می‌دهیم که به آن روز ایمان داشته و آن روز، صورتش از دیگر آفریدگان درخشنده‌تر است.
نام‌گذاری
این سوره را سورۀ قیامت یا سورۀ لااُقسِمُ نامیده‌اند. این دو نام از آیه اول سوره مذکور گرفته شده است که خداوند در آن به روز قیامت سوگند یاد می‌کند[۱].
ترتیب و محل نزول
- سورۀ قیامت، از سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، سی و یکمین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نازل شده است.
- این سوره در چینش کنونی مُصحَف، هفتاد و پنجمین سوره است[۲] و در جزء ۲۹ قرآن جای دارد.
تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها
- سورۀ قیامت، ۴۰ آیه، ۱۶۴ کلمه و ۶۷۶ حرف دارد.
- این سوره به لحاظ حجمی، جزء سوره‌های مُفَصَّلات (دارای آیات کوتاه) است[۳].
محتوا
سورۀ قیامت، حتمی بودن وقوع معاد و اوضاع و احوال روز قیامت را بیان می‌کند و انسان‌ها را در جهان آخرت در قالب دو گروه توصیف می‌کند: گروهی نورانی و شاداب، و گروهی غمگین و عبوس. این سوره سپس یادآور می‌شود که آدمی دنیای نقد را می‌گیرد و آخرت را فراموش می‌کند و در آن روز حسرت می‌خورد. همچنین به این نکته اشاره می‌کند که انسان بر نَفْس خود آگاه و بر کردارش داناست؛ اگرچه عذر بتراشد و انکار پیشه کند. در پایان به منکران می‌گوید خدایی که انسان را از عدم به شکل نطفه و سپس خون بسته آفرید، آیا توانا نیست که مردگان را زنده کند؟[۴]
فضایل
- در فضیلت این سوره از پیامبراسلام (صلّی‌الله علیه وآله) نقل شده است که هر كسی سورۀ قیامت را قرائت كند، روز قیامت من و جبرئیل شهادت می‌دهیم كه او به قیامت ایمان داشته و در حالی وارد صحرای محشر می‌شود كه چهره‌اش درخشان‌تر از دیگر آفریدگان خداست[۵].
- از امام باقر (علیه‌السّلام) نیز آمده است هر كسی در قرائت سورۀ قیامت مداومت داشته باشد و به آیات آن عمل كند، خداوند او را به بهترین شكل با پیامبر محشور می‌كند، در حالیكه چهره‌اش شاد و خندان است، از پل صراط و میزان می‌گذرد[۶].
- در تفسیر برهان برای این سوره خواصی چون افزایش روزی و امنیت و محبوبیت در بین مردم[۷]، تقویت عفاف و پاكدامنی[۸] و همچنین رفع ضعف و ناتوانی ذکر شده است[۹].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۵۹ ـ ۱۲۶۰.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲، ص ۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۵۹ ـ ۱۲۶۰.
- ↑ همان.
- ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۹۰ ش، ج ۱۰، ص ۱۹۰.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، ص ۱۲۱.
- ↑ هاشم بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۶ ق، ج ۵، ص ۵۵۳.
- ↑ همان.
- ↑ کفعمی عاملی، مصباح کفعمی، سال ۱۴۲۳ ق، ص ۴۵۹ .
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 آبانماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 آبانماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، مجمع البیان، سال ۱۳۹۰ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 آبانماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 آبانماه 1405 ش.
- بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۶ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 آبانماه 1405 ش.
- کفعمی عاملی، مصباح کفعمی، سال ۱۴۲۳ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 آبانماه 1405 ش.
