سوره نازعات
| سورۀ نازعات | |
|---|---|
| شماره سوره | ۷۹ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۳۰ |
| تعداد آیات | ۴۶ |
سورۀ نازعات، هفتاد و نهمین سوره و از سورههای مکی است که در جزء سیام قرآن قرار دارد. این سوره را به این دلیل که با سوگند خداوند به نازعات آغاز میشود، نازعات نامیدهاند. نازعات یعنی فرشتگانی که جانها را میگیرند. سورۀ نازعات به توصیف قیامت و مناظر هولناک آن و سرنوشت نیکوکاران و بدکاران در آن روز میپردازد و به داستان حضرت موسی (علیهالسّلام) و سرنوشت فرعون اشاره و سرانجام بر این مطلب تأکید میکند که کسی از زمان وقوع قیامت خبر ندارد. در سورۀ نازعات، همچنین به واقعه دَحْوُ الارض (گسترش زمین) اشاره شده است. در روایات آمده است مکانی که زمین از آنجا گسترش یافت، زمین مکه یا کعبه بود. دربارۀ فضیلت تلاوت این سوره، از پیامبر (صلّیالله علیه وآله) نقل شده هر كس سورۀ نازعات را قرائت کند، نگه داشتن و حسابرسی او در قیامت، به اندازه یک نماز واجب طول میکشد.
نامگذاری
این سوره را به این مناسبت نازعات مینامند که با سوگند خداوند به نازعات آغاز میشود[۱]. نازعات یعنی فرشتگانی که جانها را میگیرند[۲]. مجلسی در بحارالانوار از قول مفسران سه احتمال برای نازعات نقل کرده که عبارت است از:
- فرشتگانی که جان کفار را میگیرند؛ فرشتگانی که جان همه انسانها را میگیرند و براساس روایتی از امام صادق (علیهالسّلام) منظور مرگ است که جانها را از بدنها جدا میکند.
- ستارگانی که طلوع و غروب دارند.
- کشندگان کمان و مهارکنندگان افسار اسبان که منظور قرآن، سوگند به مجاهدانی است که این کار را میکنند[۳].
ترتیب و محل نزول
- سورۀ نازعات، جزء سورههای مکی و در ترتیب نزول، هشتاد و یکمین سورهای است که بر پیامبر (صلّیالله علیه وآله) نازل شده است.
- این سوره در چینش کنونی مُصحَف، هفتاد و نهمین سوره است[۴]. و در آغاز جزء ۳۰ قرآن جای دارد.
تعداد آیات و دیگر ویژگیها
- سورۀ نازعات ۴۶ آیه، ۱۳۳ کلمه و ۵۵۳ حرف دارد.
- این سوره از نظر حجمی، جزو سورههای مفصلات (دارای آیات کوتاه) قرآن است و از جمله سورههایی است که با سوگند آغاز میشوند و شامل پنج سوگند پیاپی است[۵].
- علامه طباطبایی معتقد است که میان مفسران در تفسیر آیات پنجگانه آغازین این سوره، اختلاف عجیبی وجود دارد، با اینکه همه اتفاق نظر دارند بر اینکه آیات یاد شده، در مقام سوگند هستند. وی همچنان روایاتی که این آیات را بر برخی فرشتگان و کارهایشان منطبق کرده به عنوان ذکر برخی مصادیق دانسته است[۶].
محتوا
بنابر تفسیر نمونه، محتوای سوره نازعات، در شش بخش خلاصه میشود:
- تأکید بر تحقق روز قیامت، با سوگندهای متعدد؛
- اشاره به مناظر هولانگیز و وحشتناک قیامت؛
- اشاره کوتاه و گذرا به داستان حضرت موسی (علیهالسّلام) و سرنوشت فرعون که هم مایه تسلی خاطر پیامبر و مؤمنان است و هم به مشرکان هشدار میدهد و علاوه به این نکته می پردازد که انکار معاد انسان را به چه گناهانی آلوده میکند؛
- بیان نمونههایی از نشانههای قدرت خداوند در آسمان و زمین که خود دلیلی است برای امکان معاد و حیات بعد از مرگ؛
- شرح قسمتی دیگر از حوادث قیامت و سرنوشت طغیانگران و پاداش نیکوکاران؛
- تأکید بر اینکه هیچکسی از زمان وقوع قیامت باخبر نیست، ولی همین مقدار یقینی است که وقوع آن، نزدیک میباشد[۷].
فضایل
در روایات، فضایل بسیاری برای قرائت سورۀ نازعات بیان شده است، از جمله اینکه:
- حسابرسیِ آسان شخص تلاوتکننده در قیامت که وقتآن، به اندازه یک نماز واجب طول میکشد تا اینکه وارد بهشت شود (یعنی زمانش کوتاه خواهد بود)[۸].
- در قبر و قیامت تنها نیست و این سوره انیس او خواهد شد تا وارد بهشت شود[۹].
- سیراب از دنیا میرود و سیراب مبعوث و سیراب وارد بهشت میشود[۱۰].
- همچنین در برخی از احادیث برای قرائت این سوره خواصی بیان شده است، مثل مخفی ماندن از دید دشمن هنگام رویارویی، ایمنی از شرّ اشرار[۱۱].
- دفع سم از بدن[۱۲].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۱.
- ↑ راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، ذیل واژه نزع.
- ↑ علامه مجلسی، بحارالانوار،سال ۱۴۰۳ ق، ج ۵۶، ص ۱۶۰.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲، ص ۱۶۶.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۱.
- ↑ محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۲۰، ص ۱۹۴و ۱۷۹.
- ↑ ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲۶، ص ۷۱.
- ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، سال ۱۳۹۰ ش، ج ۱۰، ص ۲۵۰.
- ↑ محدث نوری، مستدرک الوسائل، سال ۱۴۰۸ ق، ج ۴، ص ۳۵.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، ص ۱۲۱.
- ↑ شیخ طبرسی، مکارم الاخلاق، سال ۱۳۷۰ ش، ص ۳۶۵.
- ↑ همان.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد، مفردات الفاظ قرآن، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- علامه مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، سال ۱۴۰۳ ق، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، سال ۱۳۹۰ ش، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- محدث نوری، مستدرک الوسائل، سال ۱۴۰۸ ق، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، فضل بن حسن، مکارم الاخلاق، سال ۱۳۷۰ ش، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 25 آبانماه 1405 ش.