سوره مرسلات
| سورۀ مرسلات | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام‌های دیگر سوره | سوره عُرف |
| شماره سوره | ۷۷ |
| محل نزول | مکه (مکی) |
| جزء | ۲۹ |
| تعداد آیات | ۵۰ |
سورۀ مُرسَلات، هفتاد و هفتمین سوره و از سوره‌های مکی است که در جزء ۲۹ قرآن جای دارد. مرسلات به معنای فرستادگان است و این کلمه در آیۀ نخست این سوره آمده است. سورۀ مرسلات بر وقوع قیامت تأکید دارد و منکران آن را پیاپی تهدید می‌کند. این سوره همچنین اعمال و نشانه‌های مجرمان و پرهیزکاران را برمی‌شمرد و دربارۀ سرنوشت آنان، خبر می‌دهد. دربارۀ فضیلت تلاوت این سوره از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نقل شده است که هر كسی سورۀ مرسلات را قرائت کند، براى او نوشته می‌شود كه از مشركان نيست.
نام‌گذاری
این سورۀ را مُرسَلات (به معنای فرستادگان) نامیده‌اند؛ به این دلیل که در آغاز سوره به آنان سوگند یاد شده است. همچنین نام دیگر این سوره «عُرف» است که در نخستین آیه آن به کار رفته است[۱].
محل و ترتیب نزول
- سورۀ مرسلات، از سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، سی و سومین سوره‌ای است که بر پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) نازل شد.
- این سوره در چینش کنونی مصحف، هفتاد و هفتمین سوره است[۲] و در جزء ۲۹ قرآن جای دارد.
تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها
- سورۀ مرسلات، ۵۰ آیه، ۱۸۱ کلمه و ۸۴۱ حرف دارد.
- این سوره به لحاظ حجمی، جزء سوره‌های مُفَصَّلات (دارای آیات کوتاه) و از سوره‌های نسبتاً کوچک قرآن است.
- در پنج آیۀ نخست این سوره، دربارۀ پنج موضوع مختلف سوگند یاد شده است[۳].
محتوا
- سورۀ مرسلات با تأکید بسیار بر وقوع قیامت و نشانه‌های آن و همچنین بیان بخشش‌های خداوند به بشر، از اعمال و نشانه‌های مجرمان و پرهیزکاران و سرنوشت نهایی هر دو گروه، خبر می‌دهد.
- این سوره تأکید خود بر وقوع قیامت را با تهدید شدید منكران آن و انذار و بشارت به ديگران همراه می‌کند و بيش از دیگر مطالب، به تهدید می‌پردازد. به همین دلیل، آیه
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ [؟–19] 
؛ وای در آن روز بر تکذیب کنندگان! ده مرتبه در آن تکرار شده است[۴]. - علامه طباطبایی، ویل را به معنای هلاکت و مُکذبین را تکذیب‌کنندگان یوم‌الفصل ( روز قیامت) دانسته است، چون در آن روز، وعده‌های الهی محقق می‌شود و مُکذبین نتیجه تکذیب‌شان را می‌بینند[۵].
- شیخ صدوق در کتاب خصال از ابن عباس روایت کرده است که ابوبکر به پیامبر گفت: یا رسول الله، زود پیر شدید و پیامبر درپاسخ فرمود: «شَيّبتني هود والواقعة والمرسلات وعمّ يتساءلون». یعنی سوره‌های هود، واقعه، مرسلات و نباء (عم یتساءلون) مرا پیر کردند[۶]. شاید دلیل قرار گرفتن سوره مرسلات در کنار سه سوره دیگر این نکته باشد که لحن سوره مرسلات نیز، مشابه سه سوره دیگر است که خداوند سخن خود را با قسم‌های شدید شروع می‌کند و وعدۀ وقوع حتمی قیامت را می‌دهد و ده بار بعد از هر فراز از سخنان خود می‌فرماید: وَیْل‌ٌ لِّلْمُکَذِّبِین؛ وای بر تکذیب‌کنندگان.
- امین الاسلام طبرسی در مجمع البیان با توجه به اینکه تا آخر عمر تعداد موهای سفید در سر و صورت پیامبر معدود بود و حضرت موهایش را خضاب (رنگ و یا حنا) نمی‌کرد؛ در توضیح سخن پیامبر که فرمود این سوره‌ها مرا پیر کردند می‌گوید منظور حضرت این است که اگر قرار باشد انسان با چیزی پیر بشود، باخواندن این سوره‌ها پیر می‌شود[۷].
فضایل
- در فضیلت قرائت سورۀ مرسلات از پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) روایت شده است که هر کسی این سوره را بخواند، برای او نوشته می‌شود که از مشرکان نیست[۸].
- از امام صادق (علیه‌السّلام) نیز نقل شده است که هر كسی سورۀ مرسلات را بخواند، خداوند در روز قیامت بین او و پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله) آشنایی ایجاد می‌كند[۹].
- در برخی منابع روایی برای قرائت این سوره خواصی چون امنیت و مصونیت در سفر[۱۰]، پیروزی بر دشمنان[۱۱] و همچنین برطرف شدن درد شكم ذکر شده است[۱۲].
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۰.
- ↑ محمدهادی معرفت، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، ج ۲، ص ۱۶۸.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، دانش‌نامه قرآن و قرآن‌پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، ج ۲، ص ۱۲۶۰.
- ↑ محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، سال ۱۳۹۰ ق، ج ۲۰، ص ۱۴۴.
- ↑ همان، ص ۱۵۰.
- ↑ شیخ صدوق، خصال، سال ۱۳۶۲ ش، ج ۱، ص ۱۹۹.
- ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۵ ق، ج ۱۰، ص ۲۷۳.
- ↑ شیخ طبرسی، همان، سال ۱۳۹۰ ش، ج ۱۰، ص ۲۲۷.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، ص ۱۲۱.
- ↑ محدث نوری، مستدرک الوسائل، سال ۱۴۰۸ ق، ج ۸، ص ۲۴۶.
- ↑ ابراهیم کفعمی، مصباح کفعمی، سال ۱۴۲۳ ق، ص ۴۵۹.
- ↑ هاشم بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۶ ق، ج ۵، ص ۵۵۷.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، سال ۱۳۷۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، سال ۱۳۷۱ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، سال ۱۳۹۰ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، خصال، سال ۱۳۶۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، سال ۱۳۸۲ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- شیخ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۵ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- محدث نوری، مستدرک الوسائل، سال ۱۴۰۸ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- ابراهیم کفعمی، مصباح کفعمی، سال ۱۴۲۳ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
- بحرانی، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، سال ۱۴۱۶ ق، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 24 آبان‌ماه 1405 ش.
