چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی

چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی
نام رویداد	چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی
تاریخ رویداد	14 تا 16 مهرماه سال 1369 ش، مصادف با 15 الی 17 ربیع الاول سال 1411 ق، برابر با 6 تا 8 اکتبر 1990 م
روز رویداد	شنبه
مکان رویداد	تهران
عوامل	مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و مجمع جهانی اهل‌بیت
دلیل اهمیت	وحدت جهان اسلام

چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی، با موضوع «وحدت جهان اسلام» از روز شنبه 14 تا 16 مهرماه سال 1369 ش، مصادف با 15 الی 17 ربیع الاول سال 1411 ق، برابر با 6 تا 8 اکتبر 1990 م، با حضور اندیشمندان و متفکر داخلی و خارجی از ایران و کشورهای اسلامی، از جمله احمد جنتی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، محمد یزدی، رئیس قوه قضائیه، محمد واعظ‌زاده خراسانی، دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، ناصر مکارم شیرازی، استاد حوزه علمیه قم، محمد ابراهیم جناتی، عضو شورای عالی مجمع تقریب، مولوی محمد اسحاق مدنی، مشاور ریاست جمهوری در امور اهل‌سنت، مولوی محبی، از روحانیون اهل‌سنت استان سیستان و بلوچستان، به مدت سه روز به همت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در ساختمان حسینیه الزهراء مجتمع امام خمینی در تهران برگزار گردید.

مراسم افتتاحیه

آیت‌الله احمد جنتی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در افتتاحیه چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی گفت: بزرگترین نعمتی که در طول قرون، خداوند متعال به بشر عنایت فرموده، وجود رحمه للعالمین پیامبر است که تا قیامت بشر را هدایت کرد و سر راه بشر چراغ‌های درخشانی افروخت که انسان‌هایی که آمادگی پذیرش هدایت الهی دارند یا آنهایی که فطرتی سالم دارند از نور آن بهره گیرند و بالاترین نعمت همین است که وسیله هدایت و سعادت و تکامل دنیا و آخرت در اختیار انسان‌ها قرار بگیرد. باز در سلسله فرزندان بزرگ پیامبر اسلام، حضرت امام صادق این ویژگی را داشت که در فصل نهضت علمی و فرهنگی اسلام که حوزه‌های تحصیل و تدریس و کلام و معارف اسلامی گرم شده بود، قیام کرد و با قاطعیت و صراحت بیان کرد که من آنچه از علوم اسلامی می‌گویم از پدرانم و جدم رسول خدا به من رسیده و وحی منزل او را دست نخورده و سالم در اختیار جهان اسلام گذاشت و در همه رشته‌های مسائل اسلامی و همه مسائلی که در آن زمان مطرح بود زلال‌ترین آب حیاتبخش را در اختیار امت اسلام گذاشت که تا به امروز بیشتر آنها به یادگار مانده و به دست ما رسیده است. ما هر چه از خدا شکرگزاری کنیم برای این نعمت‌های بزرگ کم است. ما عظمت این نعمتها را نمی‌توانیم درک کنیم و جز اعتراف به عجز شناخت نعمت و اعتراف به عجز از شکر نعمت چاره ای نداریم و امیدواریم که خداوند همین اعتراف به عجز را به جای شکر نعمت از ما بپذیرد. امروز جهان اسلام بلکه جهان بشریت در انتظار یک حرکت اصیل اسلامی است که بتواند بشر را به انبیا و راه اصیلی که سعادت بشر است هدایت کند. بحمد الله بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به برکت رهبری‌های امام خمینی و برکت خون شهدا و جهاد جهادگران ندای اسلام آرام آرام به گوش همۀ مردم دنیا برسد. وی افزود: اسلام در میان همه این امواج طوفان‌ها که در این مدت انقلاب بر آن عارض شده، توانسته خودش را بر دنیا عرضه دارد در کشورهای مختلف هم عالمان و هم دانشگاهی‌ها و هم جوانان حزب‌اللهی به اسلام گرایش جدیدی پیدا کرده‌اند و اسلام به عنوان یک نیروی محرک و سازنده و حیاتبخش و عزت آفرین در صحنه سیاست بین‌المللی مطرح شده و این خیلی جای شکر دارد که این انقلاب توانست با همه مشکلات و علی‌رغم همه سنگ اندازی‌هایی که کردند تا این اندازه خودش را به زوایای مختلف جهان بکشاند. وظیفه ما که در مرکز حرکت انقلاب اسلامی زندگی می‌کنیم و با فرهنگ این انقلاب کاملاً آشنا هستیم و این انقلاب و رهبری آن را بخوبی می‌شناسیم و از آغاز در کنارش بوده‌ایم این است که پیام این انقلاب را آن چنان که هست به دنیا برسانیم و مشکلاتی را که در این راه هست تحمل کنیم که جهان امروز آماده پذیرفتن این قیام است. ما امیدواریم این وضع ناگواری که امروز در منطقه به دنبال اشغال کشور اسلامی کویت از طرف بعثی‌های عراق بوجود آمده و حضور کشورهای مختلف و نظامیان آمریکا در منطقه را موجب گردیده به نفع اسلام و مسلمین باشد. ما از آغاز پیروزی انقلاب اسلامی صحنه‌های فراوانی را داشتیم که برای ما تلخ و ناگوار بوده ولی در حقیقت به نفع انقلاب و اسلام بوده و اگر آن تلخی‌ها نبود، شاید ما به شیرینی‌های بعدی نائل نمی‌شدیم حتی جنگ تحمیلی با همه خسارت‌هایی که داشت و با همۀ کراهتی که ما از آن داشتیم به نفع اسلام و انقلاب بود. حتی پذیرفتن قطعنامه که امام آن را به کاسه زهر تشبیه کردند همان هم مسلم شیرینی‌هایی داشته که آن تلخی اجازه نداد تا آن شیرینی‌ها درک شود و احساس شود. ولی ما بعداً آن شیرینی‌ها را چشیدیم که بخشی از آن همین پیروزی‌های اخیر بود که منجر شد به آزاد شدن آزادگان و تخلیه خاک ما و پذیرفتن قطعنامه و قرارداد ۱۹۷۵ م، الجزایر و به دنبالش هم مسائل دیگری که کم و بیش مشاهده می‌فرمایید. اجمالاً با این آمادگی که بوجود آمده، عالمان اسلام از همه بیشتر مسئولیت دارند که وظیفه خودشان را ادا کنند و از بالاترین وظایف سعی در ایجاد وحدت بین امت اسلامی است مادامی که تفرقه هست اسلام نمی‌تواند درست عرضه شود غبار تفرقه و ابر تفرقه آن چنان افق را تیره می‌کند که امکان شناختن و دیدن اسلام به صورت اصلی نخواهد بود و محال است در محیط و جو تفرقه اسلام بتواند خودش را نشان دهد چون مسلمین در تفرقه با هم برخوردهایی می‌کنند که اسلام را لکه دار و بد نام می‌کنند و دیگران به عنوان مسلمان به اینها می‌نگرند و عمل اینها را عمل اسلامی تلقی می‌کنند. بنابراین آنچه تلاش داریم باید انجام دهیم که وحدت را تثبیت و تحکیم کنیم و آثار و عوامل تفرقه را از میان برداریم و این عمل کاملاً شدنی است. با این رشدی که امروزه جامعه بشری کرده و کم کم به بلوغ خودش نزدیک می‌شود، امکان رفع مناقشات هست پس این ماییم و این وظیفه و مسئولیت الهی و این کنفرانس‌ها و این هفته وحدت‌ها و رفت و آمدها و این مقاله ها و این ارتباطات است که می‌تواند عامل ایجاد وحدت باشد.

سخنرانان

رئیس قوه قضائیه

محمد یزدی، رئیس قوه قضائیه در چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی: باید ضمن حفظ ،مبانی در دنیای امروز زندگی کرد ما معتقدیم اسلام در تمام شرایط زمانی و مکانی توان اداره جامعه بشری را دارد و طبعاً باید نیازهای زمانی و مکانی مسلمانان را ملاحظه کنیم و نیازهای زندگی آنها را تأمین کنیم شما قبول دارید که در ایام حج فراهم کردن امکانات برای جمعیت زیادی که در عرفات منی مکه و زیارتگاه‌های دیگر می‌آیند با گذشته که مسلمانان تعداد بسیار کمتری بودند، فرق می‌کند. آیا شما می‌گویید حتماً باید زیر چادر بود و حتماً باید آب دستی داشت و وسایل ارتباطی حتماً باید پیک باشد یا نه از بهترین وسائل امروز هم استفاده می‌کنیم؛ با فقه تطبیق کنیم و ضمن حفظ اصول مسلم فروع را انتخاب کنیم؟ خوب، اینها مسائلی بود که تحت عنوان باز بودن باب اجتهاد و علم گفتیم و از این جا من نتیجه می‌گیرم تا بحثم را تمام کنم خوشبختانه همه ما مسألۀ تقریب مذاهب را قبول کرده‌ایم اما آیا به همین که یک جلسه داشته باشیم و بحث کنیم و بعد هم شما به مدرسه و شهر و محل خودتان بروید و کار خودتان را بکنید و ما هم در محیط کار خودمان مشغول باشیم اکتفا کنیم یا احیاناً شما اجازه می‌دهید کتاب‌های ما در کتابخانه شما بیاید؟ من از یک عالم بزرگ سنی نام شش تا هشت کتاب را پرسیدم که دارید؟ گفت: ما اینها را در کتابخانه‌مان نداریم و من تعجب کردم و گفتم شما از کتاب‌های اهل‌سنت بشمار، یا آنها را که من شخصا خودم دارم با این که کتابخانه فردی و شخصی است به شما بگویم و تمام کتابخانه‌های بزرگ ما از تمام کتاب‌های بزرگ اهل‌سنت دارند و مرجع است مراجعه می شود و مطالعه می‌شود چطور شما با توجه به این که در یک کشور بزرگ اسلامی مقام رسمی دارید و با این کتابخانه نسبتاً بزرگ از کتاب‌های عالمان شیعه بی‌اطلاع هستید؟ همچنین از وی سؤال کردم تفسیر المیزان که اخیراً در دنیای اسلام آمده دارید؟ با نهایت تعجب گفت: تفسیر المیزان چیست؟ من به ایشان گفتم ما همه تفاسیر اهل‌سنت را داریم و تفسیر المیزان که شیعی است و در تمامی کتابخانه‌های اهل‌سنت هم راه یافته چطور شما ندارید؟ بعد برایشان تهیه کردم و فرستادم به هر صورت آیا تقریب فقط به‌معنای نزدیک شدن است یا باید روابط را به گونه‌ای کرد که نقاط مشترک پیدا و رویش تکیه شود و نقاط اختلاف هم در محیط‌های علمی بحث شود، نه در کوچه و بازار و میان عموم مردم طبعاً در بحث‌های آزاد و دقیق، نتایج بهتری به دست می‌آید این مسائل و نشست و برخاست‌ها زمینه است برای این که به نقطه مشترک برسیم با تکیه روی آنها به نفع اسلام کار کنیم و تنها به بحث و گفتگو ختم نشود. از نقاط مشترک در معارف‌مان حداقل شهادتین و اعتقاد به قیامت از قطعیات است و هر کسی این اعتقادات را دارد مسلمان است و باید از احترام لازم برخوردار باشد بله مرجئه از نظر ما و شما حکم اسلام را ندارند. غلات هم از نظر ما حکم اسلام را ندارند؛ شاید از نظر شما هم همین طور باشد. بعضی از فرق مثل غلات در بحث‌های اعتقادی به جایی رسیده‌اند که از اسلام خارج می‌شوند. اما کسانی که شهادتین را می‌گویند و نماز و روزه و حج دارند چرا با هم نباشند و به هم تکیه نکنند و نیروی واحد و امت واحده نباشند و حداقل در برابر کفر و به خصوص در زمان فعلی این قدرت عظیم را نشان ندهند؟ عصبیت‌ها یکی از موانع است که بایست کنار رود عصبیت یعنی جهالت و حرف بی‌منطق و حساب نشده قومیت‌ها که بسیاری از کشورهای عربی به آن مبتلا هستند یکی دیگر از موانع است. فکر می‌کند عربیت تقدم دارد خوب کجا چنین دلیلی وجود دارد؟ عربیت چه تقدمی بر اسلامیت دارد؟ آیا متن ادله اسلام آیات سنت پیامبر و سایر مدارک را اصل حساب کرده اند؟ اصلاً تفاخر به ،قومیت تفاخر به جاهلیت است. مع الأسف در بسیاری از کشورها فکر می‌کنند عربیت مسأله است مثل این که ما در کشور خودمان بگوییم فارس یا ترک یا گرد یا بلوچ بودن مسأله‌ای است. مسأله اصلی اسلام است و این عناوین باید کنار رود. بنابراین اگر بناست تقریب به نقطه مشترک برسد باید موانع از سر راه برداشته شود و اگر هنوز رسانه‌های عمومی در کشورهای اسلامی عربیت را مقدم بر اسلام می‌دانند این تقریب به جایی نمی رسد؛ باید قبول کنند که اسلام تقدم دارد و فرقی وجود ندارد میان آن طرف دنیا با این طرف سیاه است یا سفید و یا از چه نژادی است؛ بالاخره مسلمان است چرا اگر مسلمان‌های آن طرف دنیا تحت فشار و ظلم و ستم باشند، هیچ کس سخن نگوید ولی مسلمانان این طرف که مثلاً عرب هستند اگر مورد فشار قرار بگیرند، همه صدایشان در آید؟ پس اینها از موانع هستند.

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

محمد واعظ‌زاده خراسانی، دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی گفت: وحدت یکی از اصول اسلام است و اگر بپذیریم که آن را جزو اصول اولیه اسلام و در ردیف اصول اعتقادی و اصول عملی بگذارند هیچ راه خطایی نرفته‌ایم. علامه شیخ محمد حسين آل كاشف الغطاء که به گفته خودش پنجاه سال در راه وحدت قلم زده است و باز هم نامش را می‌بریم می‌فرماید: «بنی الاسلام على كلمتين؛ كلمه التوحيد وتوحيد الكلمه». کلمه توحید اساس اسلام است که «قولوا لا اله إلا الله تفلحوا»، همه اصول و فروع در آن هست اگر این کلمه توأم با وحدت کلمه نباشد مانند شکری است که شهد ندارد یا شمشیری که برندگی ندارد و یا غذایی که ویتامین ندارد و انسان را سیر نمی‌کند. همه ما باید این حقیقت را بپذیریم که وقتی از وحدت سخن گفته می‌شود صحبت از موعظه و نصیحت نیست صحبت از یک اصل اساسی اسلام است. اگر امروز وجود مبارک رسول اکرم در میان ما تشریف بیاورد، به نظر شما از این اختلافات قدردانی می‌کند؟ یا می‌فرماید: من هم رسول توحید و هم رسول وحدتم امت من هم امت وحدت و هم است توحیدند شعار وحدت و توحید جهان بشریت شعار من است؟ این چه وضعی است؟ چرا ما این قدر سخت‌گیر شده‌ایم؟ دیروز در مجمعی از علمای محترم ،بلوچستان حدیثی به خاطرم رسید. در حجه الوداع، پیامبر آمده است. وقتی رسول اکرم در منی ایستاده بود، مردم می آمدند و سوال می‌کردند می‌فرماید: «ما قال احد قدمت شيئاً او اخرت شيئاً الأقال رسول الله الله لا بأس لا بأس آخر»، شریعت سهله همین است. حال چرا در مورد یک مسأله فرعی که در یک مذهب، عده‌ای بر آن معتقد شده‌اند و دلیل هم دارند. ما این قدر تنگ نظر شویم و بگوییم که همه باید همین را بگویند و هر کس غیر این بگوید. باطل و مردود است ؟ آیا این صحیح است؟ آیا شریعت سهله پیامبر همین بوده است؟ من عقیده‌ام این است که اگر امروز رسول اکرم تشریف داشتند و نظری به مسلمانان می‌انداختند مسلمانان که فرزندان روحانی و شاگردان و پیروان او هستند، اختلافات مسلمین را دو دسته می‌کردند:

1. عداوت کینه و دشمنی به خاطر بدبینی و سوء تفاهم که همه اینها را طرد می‎کرد. اگر پدری ببیند که فرزندانش با هم دشمنند و می‌خواهند یکدیگر را بکشند، از همه متنفر می‌شود.
2. اختلافات علمی که به صورت ریشه‌ای و صحیح مطرح شده، چه در مسائل اعتقادی و چه مسائل عملی و عرفان و طریقت الحمدلله اگر ما مذهب معدود داریم الى ماشاء الله مكتب داریم.

من به مصر مکرر رفته‌ام در یک سفر جزوه ای به دستم رسید درباره طرق صوفیه مصر که در آن شصت طریقت را شمرده بود که نوعاً مـردم جزو این طرق هستند من عقیده‌ام این است که در باره مسائلی که به یک آیه یا یک روایت و یا یک اصل عقلی قابل توجه استدلال کرده و در نتیجه با آن برادر در یک مسأله فرعی یا اعتقادی یا طریقتی و حتی سیاسی اختلاف پیدا کرده، مانند پدری که می‌بیند فرزندانش دارند بحث علمی می‌کنند. پیامبر والله حرف یکی را درست می‌داند و تأیید می‌کند و از ادامه بحث هم ناراحت نمی‌شود اگر اختلاف علمی و همراه دلیل باشد مردود نیست. اگر ما صحبت از تقریب می‌کنیم چون تقریب فرع بر اختلاف است و رسول اکرم نمی‌خواسته اختلاف باشد و دعوت به وحدت می‌کرده است.

استاد حوزه علمیه قم

ناصر مکارم شیرازی، استاد حوزه علمیه قم، در چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی گفت: یکی از گامهای بسیار مفید و مؤثری که در جمهوری اسلامی برداشته شده وحدت و هفته وحدت است. این هفته در ایامی است که مناسب‌ترین ایام برای مسأله وحدت محسوب می‌شود. ایام میلاد مسعود پیامبر اسلام به همان کسی که آورنده برترین و بالاترین ادیان جهانی و خاتم انبیا و همان کسی که حلقه اتصال در میان همه مسلمانان جهان است با استفاده از فرصت این ایام مبارک را به همه شما عزیزان و برادران و خواهران و علما و دانشمندان که از مناطق مختلف برای شرکت در چهارمین کنفرانس وحدت تشریف آورده‌اید تبریک عرض می‌کنم و موضوعی که برای صحبت در این وقت فشرده و کوتاه انتخاب کرده‌ام، مسأله ریشه‌یابی عوامل تفرقه و اختلاف است. بدیهی است که تا عوامل تفرقه را پیدا نکنیم و از ریشه آنها را خشک نکنیم شعارهای وحدت به جایی نخواهد رسید. مسأله وحدت و تقریب معانی زیاد و تفاسیر گوناگونی ممکن است داشته باشد که غالباً نادرست است و یک معنا از میان آنها صحیح است و قابل قبول وحدت به این معنا که شیعه یا سنی دست از عقیده خود بردارند و تسلیم دیگری شوند نا مفهوم است وحدت به این معنا که به قدر مشترک‌ها توجه شود. در زمینه عوامل تفرقه و دشمنی‌ها مسائل زیادی هست که من به پنج عامل اشاره میکنم تا برادران و خواهران خصوصاً روی این عوامل بیندیشند. عوامل دیگری هم هست، ولی شاید این پنج عامل مهمترین عوامل باشند و اطمینان دارم که اگر روی این پنج عامل کار کنیم و بتوانیم ریشه آنها را خشک کنیم، مسأله تقریب و وحدت مسأله مشکلی نخواهد بود.

1. عامل اول مسائل سیاسی است؛ یعنی سمپاشی‌های دشمنان اسلام است که همیشه دامن به اختلافات می‌زنند پیروزی بر مسلمین از این طریق بر تمام پیروزی‌ها ترجیح دارد چون اولاً تمام در گیری‌ها بین خود مسلمانان می‌افتد و آنها تلفات و ضایعاتی نخواهند داشت و سر و صدای جهانی هم بلند نمی‌شود مسلمانان به جان هم می‌افتند و یکدیگر را از بین می‌برند امروز از خبرگزاری‌ها این جمله را شنیدم که آفریقای جنوبی که در آستانه استقلال قرار گرفته بود در حال فاصله گرفتن از استقلال است نلسون ماندلا رهبر سیاهپوست‌ها آزاد شده است، اما قبایل سیاهپوست را به جان هم انداخته‌اند و رهبر آنها اعلام کرد که مدارکی در دست است که نشان میدهد تفرقه میان سیاهان به علت تفرقه افکنی سفید پوستان است. مملکتی آمده در آستانه استقلال، ولی دشمن با استفاده از عامل ، تفرقه کار آنها را خنثی می‌کند. از کشورهای اسلامی بگوییم شما می‌دانید ،افغانستان کشور اسلامی ما مسلمانان در آستانه پیروزی و حکومت اسلامی است اما دشمنان با خرج میلیونها دلار و عوامل جاسوسی که داشتند، احزاب مسلمان افغانستان را به جان هم انداختند و برادران شروع کردند به کشتار هم، هم سنی‌ها یکدیگر را کشتند و هم شیعیان یکدیگر را قتل عام کردند.
2. عامل دوم، مسأله عدم آشنایی به فرهنگ وحدت است. وحدت فرهنگی می‌خواهد و تا ما به آن فرهنگ نرسیم وحدت ممکن نیست. وحدت سعه صدری می‌خواهد که من برادر سنی را تحمل کنم و او هم مرا تحمل کند. وحدت، عفو و گذشت و سعه ذهن و تمرکز در قسمت‌ها و اهداف مشترک می‌خواهد که اگر ما به این فرهنگ نرسیم، به وحدت نمی‌رسیم من اگر کانونی از تعصب باشم و خود را حق مطلق بدانم و در مقابل به افکار شما احترامی نگذارم امکان وحدت نیست عقاید ما برای ما محترم و قطعی است و عقاید شما هم قطعی و محترم من اگر توهین به عقاید شما کنم و شما اگر توهین به عقاید ما کنید نمی‌توانیم به وحدت برسیم.
3. عامل سوم که مهم است، حاکمیت عوامل قومی و نژادی بر عقاید و تعلیمات اسلامی است. الآن دشمنان اسلام در حال دامن زدن به مسأله قومیت هستند. سالیان دراز روی قومیت و عربیت کار کردند و جمعیتی از مسلمانان را از همه مسلمانان جدا کردند عرب‌ها در دنیا ۱۵۰ میلیون هستند که از یک میلیارد مسلمان دنیا جدا شدند؛ زیرا شعار عربیت دادند و همین مسأله سبب شد که فلسطین را اسلام جدا کردند. فلسطینی که مسأله اسلامی بود تبدیل به مسأله‌ای عربی شد و مواجه با شکست. اگر می‌گذاشتیم این قومیت‌ها تحت الشعاع اسلام شود و اسلام حاکم برهمه نژادها شود. وضع مسلمانان و اتحاد و تقریب آنها با امروز فرق بسیار داشت.
4. عامل چهارم تفرقه داخل شدن کشورهای اسلامی در گروه بندی‌های سیاسی دنیاست. قبل از فروپاشی کمونیسم دنیا به دو قطب تقسیم شده بود، به شرق و غرب مسلمانان جهان به جای این که خودشان قطب سوم شوند گروهی رفتند زیر چتر شرق و گروهی رفتند زیر چتر غرب و بازیچه دست گروه‌بندی سیاست‌های اینها شدند. در حالی که می‌توانستند خودشان یک وزنه مهم سیاسی در دنیا تشکیل دهند؛ وزنه‌ای که تمام جهان روی آن حساب می‌کرد قسمت مهم مراکز حساس دنیا را مسلمانان در دست دارند فرهنگی دارند بسیار غنی و پربار و میراثی دارند از قرآن و پیامبر اکرم که بسیار ارزشمند است و جمعیتی دارند بسیار عظیم اما اشتباه با خیانتی که از جانب سران کشورهای اسلامی شد موجب گردید که عده‌ای رفتند زیر چتر روس و عده‌ای زیر چتر آمریکا و انگلیس و آن دو قطب برای جنگ با هم از مسلمانان استفاده می‌کردند و صحنه جنگ هم کشورهای اسلامی شد.

روحانی اهل‌سنت استان سیستان و بلوچستان

مولوی محبی، از روحانیون اهل‌سنت استان سیستان و بلوچستان در چهارمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی گفت: در ایران اسلامی این نعمت نصیب مسلمانان شده که دوباره ندای وحدت اسلامی با ندای امام خمینی آغاز گردید و بدانید این ندا مقطعی و مصلحتی نیست؛ این ندا ندای اسلام، ندای قرآن و ندای ارواح مسلمین است. خواست خدا و خواست رسول خدا است. ما زمانی می‌توانیم مسلمان واقعی باشیم که به این ندا از ته دل لبیک بگوییم برای این که ما تنها وظیفه نداریم که روزه بگیریم. زیرا اگر اسلام فقط روزه گرفتن بود هر کس به تنهایی می‌توانست روزه بگیرد و نماز بخواند؛ گرچه دستور جماعت هم هست که به تنهایی نمی‌شود. در مسأله جهاد فی سبیل‌الله قرآن می‌فرماید مسلمانان با مشرکین به جهاد بپردازید. مسأله جهاد به تنهایی نمی‌شود امروز ما شاهد هستیم که اگر امت اسلامی از وحدت اسلامی برخوردار نباشد دیگران علیه این امت وحدت می‌کنند که می‌بینید و بسیار روزهای سختی را می‌گذرانید از شومی رهبران باصطلاح ممالک اسلامی. ما این ماجرا را می‌بینیم که کافران شرق و غرب همه بر علیه اسلام اتحاد کردند. اینها نیامده‌اند آنچه را که به ظاهر مطرح می‌کنند عملی کنند و بروند اینها آمده‌اند برای هدف اصلی که مسلمانان متفرق شوند که اگر متفرق شدند به گفته قرآن کریم دیگر قوت و قدرتی ندارند آن وقت آنچه را که آنها بخواهند بر سرشان مسلط می‌کنند و هر چه آنها بخواهند غارت می‌کنند. در این زمان اسلام بر ما واجب می‌داند که بیش از هر زمان دیگر به ندای واقعی وحدت اسلامی لبیک بگوییم و حرکت‌هایی را شروع کنیم که دشمن ما مأیوس شود و بداند که امت امت واحده است آنها نگاه نمی‌کنند که ما پشت سر پیشنماز قرائت می‌کنیم یا نمی‌کنیم نماز را جمع می‌خوانیم یا نه. بلکه آنها می‌بینند که فکر ما در جهت حفاظت از مفاهیم و معانی و اصول و اساس اسلام متحد است و برای از حاکمیت اسلام لازم است این امت امت واحد باشد. ما در افغانستان شاهد ده سال جهاد هستیم چون آنجا افکار متعدد و سرگردان هستند ولی در ایران که متحد بودند پشت سر امام بزرگوار قرار گرفتند و خدا این پیروزی را عنایت کرد و امروز کافران دنیا مأیوسند. تا دیروز توطئه می‌کردند که به نحوی بتوانند عوامل نفوذی خودشان را در این نظام جای دهند اما امروز مأیوسند. وقتی در جهان اسلام دقت می‌کنیم می‌بینیم که درست حرکت پادشاهان و رؤسای جمهوری به ظاهر اسلامی در جهت افتراق است. در درجه اول این وظیفه روحانیت معظم اسلام است که یک حرکت فکری را در مکاتب، مدارس، حوزه‌ها، مجامع و در مردم مسلمان ایجاد کنند که این امت برگردند به آن اساسی که پیامبر اسلام فرمودند: این امت اصلاح نمی‌شود مگر به آنچه که اوائل این امت بدان اصلاح شده است. امروز مسأله مهم نحوه فکر مسلمین است مکاتب مختلف باید به این نتیجه برسند که ندای امام راحل به نفع مسلمین است ندای وحدت، یک ندای شعاری نیست، یک ندای ایمانی است. ما امیدواریم که به رهبری امام راحل و رهبر بزرگ مسلمین حضرت آیت‌الله خامنه‌ای و در سازمان تبلیغات حضرت آیت‌الله جنتی این ندای مسلمانان به جایی برسد که برای دشمنان خدا ثابت شود که میان مسلمانان اختلاف نیست زیرا همان طور که گفتم آنها نمی آیند نگاه کنند که مسلمان‌ها چگونه نماز می‌خوانند؛ به این کاری ندارند. ما به یاد داریم که وقتی نماینده انگلیس در بغداد دید از هر طرف ندای الله اکبر بلند شده است نگران شد و سؤال کرد برای چه صدا میزنند؟ کاردارشان گفت: برای نماز است. گفت صد بار هم که ندا کنند برای سیاست بریتانیای کبیر ضرری ندارد اما اگر مسلمین به همین صورت که دسته جمعی الله اکبر می‌گویند بر علیه شیاطینی که میخواهند تمام اسلام را بردارند الله اکبر بگویند خیلی اثر دارد امید است ان شاء الله ما به وظیفه خود عمل کرده و بتوانیم در این چهار روزی که زنده هستیم خود را منصرف کنیم به این حرکت‌های عظیمی که انسان‌ها ارزش پیدا می‌کند.

سخنرانی رهبر ایران در دیدار با میهمانان کنفرانس

در سالروز میلاد پربرکت پیامبر عظیم الشأن اسلام حضرت محمد بن عبدالله (صلی‌الله علیه وآله) و ولادت ششمین پیشوای شیعیان جهان حضرت امام جعفر صادق (علیه‌السلام) حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار مسئولان کشور، میهمانان شرکت‌کننده در مراسم هفته وحدت، از نام مقدس پیامبر اسلام به عنوان پر جاذبه‌ترین پدیده اسلامی كه بر ایمان و عاطفه مسلمانان متكی است یاد كردند.

چگونگی دستیابی به وحدت اسلامی

ایشان با بیان چگونگی دستیابی به وحدت اسلامی فرمودند: در طول تاریخ اسلام حكومت‌های زورمدار و قدرت طلب مبدأ اختلافات، منازعات و درگیری‌های میان فرق اسلامی یوده‌اند و از این طریق فائق آمدن بر مسلمین را دنبال می‌كرده‌اند لذا رفع این تضادها و اختلافات در زندگی عملی مسلمین كارساز خواهد بود و هدف از وحدت اسلامی نیز زدودن همین تناقض‌ها و حاكم كردن روحیه اخوت، یكدلی و محبت میان آحاد مسلمین است.

تلاش برای وحدت، یک واجب الهی

ولی امر مسلمین تلاش مخلصانه در جهت ایجاد وحدت اسلامی را برای علما‌ء، متفكرین، نویسندگان، شعرا و هنرمندان یک واجب الهی دانستند: و با تأكید بر لزوم عمل به آیات وحدت آفرین قرآن كریم فرمودند: وحدت باید در خدمت و در جهت حاكمیت اسلام باشد. رسالت نبی مكرم اسلام (صلی‌الله علیه وآله) نیز هدایت جوامع انسانی به سوی اهداف صحیح زندگی از طریق تشكیل نظام اسلامی بوده است. هدف ادیان الهی اقامه قسط، عدل، رفع ظلم و ایجاد زندگی صحیح برای انسان‌هاست. لذا هدف وحدت و حركت اسلامی و نفوذ قدرت‌های خارجی زندگی روزمره بی‌هدف و بی‌فروغی را گذراندند. تبلیغات مسموم، محاصره اقتصادی و تهاجم دشمنان علیه جمهوری اسلامی ایران همان مسائلی هستند كه نبی مكرم اسلام در طول حكومت مبارک خود تحمل كردند و نهایتاً بر این سختی‌ها پیروز شدند.

تبلیغات دشمنان اسلام برای وارونه نشان دادن واقعیت

مقام معظم رهبری به تبلیغات دشمنان اسلام برای وارونه نشان دادن واقعیت اشاره كردند و فرمودند: واقعیت ایران اسلامی عبارت از یک كشور بزرگ، نیرومند، مصمم، با عزت، رو به آبادی هر چه بیشتر و مورد توجه و عطوفت عامه مسلمین جهان است كه در سایه اسلام به سمت عدل اسلامی و اعلای كلمه اسلام به پیش می‌رود. ایشان مجادله‌های لفظی بر سر مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی كشور را یک مسأله عادی و ناشی از حیات و رشد انقلاب و كشور دانستند و فرمودند: مباحثات و اختلاف نظرها میان برادران در جمهوری اسلامی برای پیدا كردن حق و روشن شدن راه است و در صورتی كه كوچكترین تعرضی به نظام شود همه با هم و دست در دست یكدیگر به مقابله با خطر و دفاع از نظام اسلامی برخواهند خاست و این در حالی است كه رادیوهای بیگانه با این تصور كه حادثه ی مهمی در جریان است از مناقشات برادرانه در ایران برای خود خوراك تبلیغاتی درست كرده اند. حضرت آیت الله خامنه ای دشمنان اسلام را خطاب قرار دادند و افزودند: تنها حادثه ای كه در ایران جریان دارد تصمیم قاطع ملت ایران به تعقیب اهداف نظام اسلامی بر اساس آنچه كه امام عزیزمان ترسیم كردند و حركت سریعتر و دقیق تر به سمت اهداف اسلامی است و محیط اسلامی ایران از حوادثی كه دلهای مریض و كینه توز دشمن در پی آن است بدور بوده و خواهد ماند.

تشكیل مجمع تقریب بین مذاهب اسلامی

رهبر معظم انقلاب اسلامی در پایان سخنانشان تشكیل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی را حركتی در جهت اهداف عالیه اسلام توصیف كردند و از دستاندركاران این مجمع خواستند تا همت خود را برای تقریب فرق اسلامی در جنبه‌های اعتقادی، فكری، فقهی، اصولی و علمی بكار گیرند.

بیانیۀ پایانی کنفرانس

بسم الله الرحمن الرحیم

وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللَّهِ جَميعًا وَلا تَفَرَّقوا ... ^{[آل‌عمران–103]} ‎

بار دیگر در ربیع‌المولود حضرت ختمی مرتبت، محمد بن عبدالله (صلی‌الله علیه وآله و سلاله پاکش جعفر بن محمد (علیه‌السلام)، شاهد همایش شکوهمند اندیشمندان و فرزانگان می‌باشیم و یاد بزرگ منادی وحدت در قرن حاضر، رهبر کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی، هفته کفر‌شکن وحدت را گرامی می‌داریم و هم اینک در پرتو رهبری‌های داهیانه ولی امر مسلمین، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، آرمانهای مقدس‌اش را استمرار بخشیده و در پایگاه مستحکم جهان اسلام با اعتصام به حبل‌الله المتين و با تحکیم علقه‌های مودت صفوف پولادین موحدین راستین مجد و عظمت اسلام ناب را باز می‌یابیم. در این راستا ضمن تجلیل و تقدیر از ابتکار تاریخی و ارزشمند رهبر معظم انقلاب اسلامی در تشکیل و اعلام مجمع التقريب بين المذاهب الاسلاميه، علما و متفکران جها ن اسلام را به هم فکری گسترده و عملی با این مجمع مقدس فرا خوانده و آن را طلیعه درخشش اتحاد نوین مسلمین و کانون جوشش اسلام اصیل و تبیین صحیح حقایق و معارف حقه الهی دانسته و پیمان می‌بندیم که با هر گونه حرکتی که سمت و سوی آن در جهت خدشه‌دار ساختن این حرکت پویا و اقدام مقدس باشد، قاطعانه برخورد خواهیم نمود. اینک ما شرکت‌کنندگان در چهارمین کنفرانس پرشکوه وحدت اسلامی موارد ذیل را به شرح ذیل اعلام می‌داریم:

1. ضمن تجدید عهد با آرمان‌های امام راحلمان بار دیگر حمایت گسترده و قاطع خویش را از ولی امر ،زمان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب .اسلامی اعلام داشته و هر گونه تخطی از فرامین معظم له را انحراف از خط امام و الله دانسته و آن را محکوم می‌کنیم
2. تشکیل و گسترش مجمع التقريب بين المذاهب الاسلامیه را از محورهای بنیادین تحقق وحدت اسلامی دانسته و آمادگی کامل خویش را برای هر گونه همکاری با این مجمع مقدس اعلام می‌داریم.
3. از کلیه علما و پیروان مذاهب اسلامی درخواست می‌نماییم ضمن پرهیز از اعمال تفرقه انگیز و تعمیق پیوند اخوت اسلامی زمینه‌های شرک‌آلود اقدامات خناسان و وسوسه‌گران مرموز را از میان برداشته و تمامی نیروهای امت قرآن را به ایجاد جبهه متحد اسلامی و مبارزه قاطعانه با استکبار جهانی و ایادی مزدورش می‌خوانیم.
4. کشتار بی‌رحمانه مسلمانان مظلوم فلسطین را به دست رژیم اشغالگر قدس خصوصاً کشتار اخیر را محکوم کرده و حمایت بی‌دریغ و همه جانبه خود را از جنبش انقلابی فلسطین اعلام می‌داریم.
5. تجاوز عراق به کویت و هرگونه تغییر در نقشه جغرافیای منطقه را که بهانه حضور بیگانگان به سرکردگی آمریکای جنایتکار و هتک حرمت اماکن مقدسه بویژه حرمین شریفین گردیده است محکوم کرده و به پیروی از بیانات سرنوشت ساز رهبر انقلاب اسلامی در دعوت به جهاد همه جانبه با آمریکا، کلیه نیروهای سلحشور امت اسلامی را به مبارزه بی‌امان با استکبار جهانی فرا می‌خوانیم.
6. حمایت کامل خود را از کلیه حرکت‌ها و نهضت‌های آزادیبخش اسلامی بویژه فلسطین، افغانستان و لبنان و سایر بلاد مسلمین اعلام می‌داریم.
7. با توجه به گسترش تبلیغات سوء امپریالیسم خبری و دسیسه‌های استکبار جهانی بر علیه اسلام ناب به سرکردگی آمریکای جنایتکار خواستار برخورد جدی مجامع اسلامی و مسلمین آگاه با این حرکات می‌باشیم و اخطار می‌نماییم در صورت طرح هرگونه حرکت جدید با خشم مقدس و موج توفنده امت انقلابی اسلامی مواجه خواهند گشت.
8. ما خواستار اتحاد عملی مسلمین در ابعاد مختلف فرهنگی ،سیاسی، اقتصادی و اجتماعی میباشیم و از مسئولین نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران انتظار داریم زمینه های تحقق این اتحاد مقدس را فراهم آورند.
9. ضمن تقدیر و تشکر و قدردانی از سازمان تبلیغات اسلامی و کلیه دست اندرکاران برگزاری این کنفرانس پرشکوه بویژه ریاست معظم سازمان تبلیغات اسلامی حضرت آیت‌الله جنتی خواستار تداوم این جریان ارزشمند در سال‌های آتی نیز می‌باشیم.

والسلام علیکم و رحمة الله و بركاته

جستارهای وابسته

• اسلام
• جهان اسلام
• وحدت اسلامی
• محمد بن عبد‌الله (خاتم الانبیا)
• کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی
• مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

منابع

• ديدار مسئولان نظام و ميهمانان كنفرانس وحدت اسلامی، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ درج مطلب: 16 مهرماه 1369 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 بهمن‌ماه 1404 ش.
• محمد سعید عزالدین، منشور همبستگی (گزیده مقالات دومین، سومین و چهارمین کنفرانس وحدت اسلامی)، تهران، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی فقه، سال 1376 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 15 بهمن‌ماه 1404 ش.