سمیع الحق
| سمیع الحق | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سمیع الحق |
| نامهای دیگر | پدر معنوی طالبان |
| اطلاعات شخصی | |
| سال تولد | 1937 م، ۱۳۱۵ ش، ۱۳۵۵ ق |
| محل تولد | شهر «اَكوره خَتَك» |
| سال درگذشت | 1397 ش، ۲۰۱۹ م، ۱۴۴۰ ق |
| روز درگذشت | 11 آبان |
| محل درگذشت | شهر «روالپندی» |
| دین | اسلام، اهلسنت |
| فعالیتها |
|
سمیعالحق معروف به «پدر معنوی طالبان» و مدیر مدرسۀ دینی «دارالعلوم حقانیه» در شهرستان «اکوره ختک» ایالت «خیبرپختونخوا» بود که در 11 آبان 1397 ش، در شهر «روالپندی» پاکستان توسط افرادی ناشناس با ضربات چاقو کشتهشد. نمایندگی مجلس سنای پاکستان و ریاست گروه های مذهبی-سیاسی مختلف از جمله: «شورای دفاع پاکستان» و «جمعیت علمای اسلام شاخه سمیعالحق»، از سوابق سیاسی وی، و وحدت جهان اسلام، ایجاد صلح و آرامش در افغانستان، اعلام برائت از تروریستهای طالبان پاکستان و مذاکره مستقیم با طالبان بدون حضور آمریکا و مقامات پاکستانی، از نظرات و دیدگاههای وی است.
زندگینامه
سمیعالحق در سال 1937 م، در شهر «اَکوره خَتَک» واقع در شمال غرب پاکستان، که امروز یکی از مناطق ایالت «خیبرپختونخوا» محسوب می شود، متولد شد.
تحصیلات
سمیعالحق از دانشآموختگان مدرسۀ دینی «دارالعلوم حقانیه» بهشمار میرفت این مدرسه توسط پدرش مولانا عبدالحق تاسیس شده بود. وی علوم اسلامی نظیر تفسیر، حدیث و منطق در آنجا فراگرفت و به زبانهای عربی، ارد و پشتو مسلط بود و فارسی دری را هم خوب میدانست.
مدیر مدرسۀ دینی دارالعلوم حقانیه
او بعد از پدرش، مولانا عبدالحق، مدیریت مدرسه دینی «دارالعلوم حقانیه» در «اکوره ختک» را برعهده داشت، بیشتر فعالیتهایش در این شهر متمرکز بود.
پدر معنوی طالبان
مولانا سمیعالحق را شاید از این نظر پدر معنوی طالبان میخوانند که رابطۀ نزدیکی با ملا عمر رهبر وقت طالبان داشت و پس از مرگ ملا عمر، نقش شایانی در مشورتهای درون طالبانی برای انتخاب جانشین وی و حل اختلافات درون گروه طالبان ایفا کرد. دلیل دیگر، شاید این است که تعداد زیادی از اعضای صاحب نام طالبان افغانستان، کسانی هستند که در مدرسۀ دینی دارالعلوم حقانیه با مدیریت سیمعالحق درس گرفتهاند و در اینگونه مدارس، رابطه میان «طالب» و استاد، رابطه پدر و فرزندگونه است. علاوه بر این، سمیعالحق همواره خواستار بازگشت طالبان به عرصۀ قدرت در افغانستان بوده و برخی هم این موضوع را یکی دیگر دلایل معروف بودن او به پدر طالبان میدانند.
فعالیتهای سیاسی
سمیعالحق از سال 1985 م، تا 1997 م، از نمایندگان مجلس سنای پاکستان بود. او ریاست گروههای مذهبی - سیاسی مختلفی از جمله «شورای دفاع پاکستان» و «جمعیت علمای اسلام شاخه سمیعالحق» را، در مقابل شاخۀ دیگر گروه مذهبی - سیاسی جمعیت علمای اسلام پاکستان تحت رهبری شخصیت افراطی به نام مولانا فضل الرحمان از جمله عناصر تحت حمایت عربستان بود، عهدهدار و شاید به همین دلیل میتوان گفت راه سمیعالحق از خط عربستان و افراطگرایی جدا بود. این چهرۀ با نفوذ اما آرام پاکستان، نفوذ و تاثیری غیرقابل انکاری بر طالبان افغانستان داشت و به همین دلیل سفرای افغانستان در پاکستان در دورههای مختلف، همواره با سمیعالحق در تماس بودند و دفتر کار او در شهر «اکوره ختک»، بارها و بارها میزبان سفیران افغانستان و یا هیئتهای سیاسی، نظامی و یا امنیتی افغانستان بود تا بلکه به کمک او و با استفاده از نفوذ و مقبولیت بالایی در که میان طالبان داشت، راهی برای پایان دادن به بن بست مذاکرات صلح میان دولت کابل و طالبان ایجاد شود، اما سمیعالحق با طالبان هم نظر بود که پیش شرط انجام مذاکرات صلح حقیقی، خروج آمریکاییان از خاک افغانستان است.
دیدگاه تقریبی
او، با اینکه به «پدر معنوی طالبان» معروف بود و از این جهت چنین تصور میشد که از جمله شخصیتهای مذهبی افراطی و تندرو است. اما شخصیتی میانهرو و همواره خواستار وحدت میان همۀ جوامع اسلامی و حل مسائل و اختلافات در جهان اسلام بود.
شرکت در کنفرانس بینالمللی علما و بیداری اسلامی
سمیعالحق در اردیبهشت سال 1392 ش، برای شرکت در کنفرانس بینالمللی «علما و بیداری اسلامی» به تهران سفر کرد و پاسخ مثبت او به دعوت برای شرکت در چنین اجلاسی، حکایت از طرز فکر و نوع نگاه این شخصیت مذهبی به مسائل جهان اسلام و ضرورت وحدت میان جوامع اسلامی دارد.
مصاحبه با خبرگزاری ایرنا
او در تنها مصاحبهاش با خبرگزاری ایرنا، بهعنوان خبرگزاری ایرانی، در روز 20 مهر ماه 1394 ش، حرفهای دلش را در مورد اهمیت وحدت جهان اسلام و برخی مسائل پیش روی امت اسلامی بیان کرد و خواستار وحدت میان همه کشورها، جوامع و مذاهب اسلامی و حل مسائل و مصائب پیشروی امت اسلامی شد. او در این مصاحبۀ کوتاه و مختصر، به خبرنگار ایرنا گفت: خواستار رفع کدورتها میان عربستان و ایران هستیم و آن را برای تقویت وحدت میان امت اسلامی مفید میدانیم.
سمیعالحق همچنین از تلاشهای جمهوری اسلامی ایران در راستای اتحاد و همدلی امت اسلامی برای دفع توطئههای ضداسلامی دشمنان تمجید کرد. در این مصاحبه که مدت کوتاهی پس از اعلام خبر مرگ ملا عمر رهبر وقت طالبان افغانستان و انتخاب ملا اختر منصور بهعنوان جانشین او و رهبر جدید طالبان انجام شد، سمیعالحق بهعنوان چهرهای مقبول نزد طالبان افغانستان، گفت که ملا اختر منصور توانسته است اوضاع این گروه را بعد از مرگ ملا عمر، کنترل کند. هرچند پس از گذشت چند ماه، آمریکاییها اجازۀ ادامه فعالیت به ملا اختر منصور ندارند و او را در یکحمله نظامی و برنامه ریزی شده، به قتل رساندند تا افغانستان از ساحل گفت وگوهای صلح میان طالبان و دولت کابل دورتر شود. سمیعالحق در این مصاحبه، رسما حضور داعشیها در افغانستان در آن را زمان را تایید کرد و گفت «درگیری هایی میان داعش و طالبان در افغانستان رخ داده است و از آن با خبریم».
علاقه به ایجاد صلح و آرامش در افغانستان
سمیعالحق علاقه زیادی به ایجاد صلح و آرامش در افغانستان داشت و معتقد بود صلح در افغانستان، بدون خروج اشغالگران آمریکایی، نقشآفرینی طالبان و ایفای نقش آنان در قدرت سیاسی این کشور، میسر نخواهد شد چون مادامی که آمریکاییها در افغانستان حضور دارند، طالبان دست از سلاح نخواهند کشید.
اعلام برائت از تروریستهای طالبان پاکستان
سمیعالحق راهش را از تروریستهای طالبان پاکستان موسوم به «تحریک طالبان پاکستان» (TTP) جدا کرده بود و بهعنوان چهره ای مذهبی - سیاسی و میانهرو، در میان گروههای مختلف پاکستان نیز از مقبولیت و نفوذ بالایی برخوردار بود. یکی از نمونه های جدا بودن راه مولانا سمیعالحق از تروریستهای «تحریک طالبان پاکستان» فتوایی بود که این شخصیت مذهبی در سال 2013 در حمایت از واکسن فلج اطفال صادر کرد، بیماری که البته هنوز هم در پاکستان ریشهکن نشده است. زمانی که تحریک طالبان پاکستان سعی داشت با ترغیب و تهدید، مردم غیرمطلع مناطق محروم در شمال غرب پاکستان و دیگر مناطق محروم این کشور را از واکسینه شدن فرزندانشان در برابر فلج اطفال منصرف کند و با طرح این شائبه که این واکسن باعث عقیم شدن افراد خواهد شد، آنها را مقابل حکومت پاکستان قرار دهد، سمیعالحق با صدور فتوایی، اعلام کرد باید به نظر پزشکان درباره واکسن و داروهای مفید برای انسان احترام گذاشت[۱].
مذاکره مستقیم با طالبان بدون حضور آمریکا و مقامات پاکستانی
مولانا سمیعالحق در دیدار با هیأت علمای افغانستان و عمر زاخیلوال سفیر این کشور در پاکستان خواستار مذاکره مستقیم با طالبان بدون حضور آمریکا و حتی مقامات پاکستانی شده بود. وی اعلام کرد حاضر است مقدمات مذاکره با طالبان را که باید در یک مکان مخفی در کشوری ثالث انجام شود را فراهم کند
درگذشت
سمیعالحق را میتوان یکی از پیچیدهترین و پر رمز و رازترین چهرههای سیاسی و مذهبی پاکستان دانست؛ چهره ای که بسیاری از کارشناسان معتقدند سینهاش صندوقچهای مملو از رازهایی بود که ترور رمزآلود او در سن 85 سالگی، مجال هویدا شدن این رازهای پنهان را برای همیشه از بین برد. او در 11 آبان 1397 ش، سمیعالحق در شهر «روالپندی» پاکستان توسط افرادی ناشناس با ضربات چاقو کشتهشد.
واکنشها
مقامات عالی پاکستان
مقامات عالی سیاسی و نظامی پاکستان ضمن محکوم کردن این اقدام، نسبت به این رویداد ابراز تاسف کرده و خواستار شناسایی و مجازات عاملان قتل وی شدند. برخی سیاسیون و کارشناسان پاکستانی معتقدند کشته شدن سمیعالحق، کلاف سردرگم روند صلح در افغانستان را پیچیدهتر خواهد کرد و چه بسا، درگیری و جنگ در افغانستان شدت یابد.
حامدالحق فرزند سمیعالحق
حامدالحق فرزند سمیعالحق درباره کشته شدن پدرش، مشارکت وی در مذاکرات صلح افغانستان را یکی از دلایل ترور او دانست. او اظهار داشت: پدرش سعی داشت افغانستان را از سلطه آمریکا خارج کند و مقدمات مذاکره طالبان با دولت افغانستان را فراهم سازد. وی افزود: برخی ارکان دولت افغانستان و برخی مقامات پاکستانی با میانجیگری مولانا سمیعالحق در مذاکرات صلح مخالف بودند که امکان داشت برای ترور وی توطئهچینی کنند که این موضوع را به سرویس امنیت پاکستان موسوم به آی اس آی اطلاع داده بودم. مولانا حامدالحق تأکید کرد: به سازمان اطلاعات و سرویس امنیت پاکستان درباره درخطر بودن جان پدرم اطلاعرسانی کرده بودم، اما مولانا سمیعالحق علاقه چندانی به حضور محافظان در اطراف خود نداشت. وی افزود: تدابیر امنیتی اطراف مدرسه جامعه حقانیه افزایش یافته بود، اما مولانا سمیعالحق برای سفر به راولپندی فقط یک خدمتکار شخصی را با خود به همراه برد و از محافظ خبری نبود. حامدالحق گفت: کسانی که مخالف اسلام و تعلیمات مدارس دینی هستند در ترور مولانا سمیعالحق دست دارند. وی افزود: از طرفداران و دوستداران مولانا سمیعالحق خواهش میکنم در این شرایط آرامش خود را حفظ کنند و اجازه ندهند برخی عوامل از رفتار آنهای برای متهم کردن مولانا سمیعالحق سوء استفاده کنند.
مولانا اسرار مدنی سخنگوی مولانا سمیعالحق
«مولانا اسرار مدنی» سخنگوی مولانا سمیعالحق درباره کشته شدن او گفت: مولانا سمیعالحق بعد از ظهر روز جمعه در حال استراحت در منزل شخصی واقع در بحریه تاون شهر راولپندی بود و از خدمتکارش خواسته بود کمی شیر از بازار خریداری کند که در همین فاصله افراد ناشناس با ضربات چاقو مولانا را به قتل رسانده بودند. مولانا مدنی تأکید کرد: خبرهای مبنی بر تیراندازی در محل ترور مولانا سمیعالحق صحت ندارد وی در سکوت کامل و با ضربات چاقو به قتل رسیده است.
پلیس پاکستان
پلیس پاکستان در گزارش اولیه خود اعلام کرد که قتل مولانا سمیعالحق یک حادثه تروریستی نیست و عاملان این جنایت به علت خصومت شخصی وی را کشتهاند[۲].
گروه طالبان
گروه طالبان با صدور بیانیهای به کشته شدن مولانا سمیعالحق واکنش نشان داده و آن را کار دشمنان اسلام دانسته است. این گروه تصریح کرد که رهبر جمعیت علمای پاکستان خدمات فراموش نشدنی را در حمایت از مردم افغانستان در دوران تجاوز شوروی و اشغال آمریکا انجام داده است. در بیانیه طالبان آمده که وی همواره از صدای مظلومیت ملت افغانستان حمایت میکرد[۳].
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- «سمیعالحق» کیست؟، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: 17 آبانماه 1397 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 12 اسفندماه 1403 ش.
- دلایل ترور پدر معنوی طالبان از زبان فرزندش، وبسایت خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 12 آبانماه 1397 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 12 اسفندماه 1403 ش.
- واکنش طالبان افغانستان به کشته شدن «سمیعالحق» رهبر جمعیت علمای اسلام پاکستان، وبسایت خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 12 آبانماه 1397 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 12 اسفندماه 1403 ش.
علمای پاکستان | ||||
|---|---|---|---|---|
| علمای شیعه |  | |||
| علمای سنی |
| |||
 | ||||