سید محمدباقر مهری

سید محمدباقر مُهری
سید محمدباقر مُهری
نام کامل	سید محمدباقر مُهری
نام‌های دیگر	المُهری; حسن نصر‌الله کویت;
اطلاعات شخصی
سال تولد	1367 ق، ۱۳۲۶ ش‌، ۱۹۴۸ م
محل تولد	عراق; نجف;
سال درگذشت	1394 ش، ۲۰۱۶ م، ۱۴۳۷ ق
روز درگذشت	13 تیرماه
دین	اسلام، شیعه
استادان	سید ابوالقاسم خوئی; سید محمدباقر صدر; امام خمینی;
فعالیت‌ها	عضو مجمع جهانی اهل‌بیت; نماینده مراجع تقلید قم و نجف در كویت;
	v; t; e;

سید محمدباقر مُهری، عالم تقریب‌گرای شیعی، رئیس کمیتۀ روابط اسلامی مسیحی کویت، دبیرکل جمعیت علمای شیعه کویت، نمایندۀ مراجع تقلید قم و نجف در کویت، عضو مجمع جهانی اهل‌بیت بود که در ۱۳ تیر ۱۳۹۴ ش، درگذشت. او همواره نقش برجسته‌ای در حوزه‌های مختلف فرهنگی، وحدت بین اسلام و مسیحیت، شیعه و سنی و حتی انتخابات کویت ایفا کرد، طوری که به حسن نصر‌الله کویت شهرت یافت.

زندگی‌نامه

محمدباقر مُهری در سال 1367 ق، مصادف با 1327 ش، در نجف متولد شد. پدرش سید عباس مُهری از عالمان و مجتهدان به‌نام حوزۀ علمیه نجف و نمایندۀ حضرت امام خمینی در کویت بود که در فاصلۀ پیروزی انقلاب اسلامی ایران تا آغاز جنگ تحمیلی، در کویت امام جماعت بود و در مبارزات سیاسی نیز پیشتاز بود و پیش از عزیمت به نجف و کویت، شکنجه‌ها و مصیبت‌های بسیاری را از جانب رژیم پهلوی متحمل شد.

تحصیلات

محمدباقر مُهری، دروس ابتدایی را در مدرسه ایرانی‌ها در شهر نجف سپری کرد و در همان سنین نوجوانی، به تحصیل علوم حوزوی پرداخت. او در حوزۀ علمیه قم و حوزۀ علمیه نجف مراتب طلبگی تا درجۀ اجتهاد را نزد حضرات آیات مجتبی لنکرانی، صدرا بادکوبی، حسین راستی کاشانی، سید ابوالقاسم خوئی، سید محمدباقر صدر و امام خمینی طی کرد^[۱].

مهاجرت به کویت

او در سال 1364 ش، به درخواست شیعیان کویت که تا سال‌ها پدر ایشان حامی و راهنمای آنان بود، به این کشور مهاجرت کردند تا ادامه‌دهندۀ راهی باشند که پدرش در میان قلوب مردم کویت باز کرده بود. او امامت مسجد امام علی منطقه العمریه، ریاست کمیتۀ روابط اسلامی مسیحی و دبیرکلی جمعیت علمای شیعه کویت را به عهده داشت. وی از مخالفان صدام دیکتاتور معدوم عراق بود و به همین علت بارها در کویت بازداشت و شکنجه شد. او همواره نقش برجسته‌ای در انتخابات کویت ایفا می‌کرد و نظر ایشان تاثیر قابل توجهی در میان رأی‌دهندگان و نتایج انتخابات کویت داشت^[۲].

فعالیت‌ها

مخالفت با پخش سریال موهن «الاسباط» در کویت

یکی از مواردی که آیت‌الله مُهری بدان ورود کردند، سریال بحث‌برانگیز و موهنی بود که توسط یک کارگردان مورد حمایت آل‌سعود برای مخدوش کردن چهرۀ ائمه اطهار ساخته شده بود که ضمن زیر سئوال‌بردن قیام کربلا و به تصویرکشیدن چهرۀ حضرت امام حسین و امام حسن، از معاویه و یزید شخصیتی بی‌گناه روایت کرده بود. سریال «الاسباط» به کارگردانی عبدالباری ابوالخیر در حال ساخت و آماده‌سازی برای پخش از تلویزیون کویت بود که آیت‌الله مُهری در اقدامی به‌موقع برای مقابله با توطئه تدارک دیده‌شده، فتوای حرمت تماشای این سریال را صادر کرده و تأکید کردند تجسيد و مجسم‌نمودن معصومين، موجب اسائۀ ادب به اين ذوات مقدسه است؛ اقدامی که از سوی مرجع تقلید قم و نجف نیز مورد تأیید قرار گرفت.

مدیر تولید سریال کویتی با توهین به «آیت‌الله محمدباقر مهری» ادعا کرد: بر خلاف آنچه که می‌گویند این سریال ایجاد فتنه نخواهد کرد و در طول سه سال گذشته _از طرح اولیه تا پایان کار_ تلاش کرده‌ایم تا به احدی توهین نشود و به مُهری می‌گویم تقوای خدا را پیشه کن و دربارۀ چیزی که به آن علم نداری سخن نگو؛ سریال که پخش نشده چگونه بر آن حکم می‌کنی و به او می‌گویم سریال را ببین بعد حرف بزن!. این عبارات در حالی مطرح می‌شد که پس از موضع قاطع آیت‌الله مُهری، آیات عظام سیستانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، سبحانی و صافی گلپایگانی نیز بر حرمت تولید و تماشای این سریال، تأکید کرده بودند.

برپایی عزاداری محرم

ایشان از جمله بانیان برگزاری پرشکوه مراسم عزای سالار شهیدان در کویت بودند و همواره مبلغان دینی کویت را به تشویق مردم به زنده نگه‌داشتن این شعائر دعوت و سفارش می‌کردند. از سوی دیگر این سید بزرگوار، مراقبت بسیار جدی داشتند که این مراسم عزاداری منحصر به شیعیان نباشد و از اهل‌سنت نیز با روی گشاده دعوت و استقبال می‌‌نمود و در منبرها به توصیه أکید ایشان، طرح مسائل اختلافی میان مذاهب اسلامی به شدت نهی شده بود تا مراسم عزای امام حسین (علیه‌السلام) به نقطۀ اختلاف تشیع با اهل‌سنت تبدیل نشود و شیعه و سنی زیر بیرق سیدالشهدا گرد هم آیند. او همچنین نسبت به رعایت حق‌الناس و حقوق مردم عدم ایجاد مزاحمت برای عموم مردم در مراسم مذهبی حساسیت ویژه‌ای داشتند تا حق کسی به‌ویژه همسایگان مساجد و هیئات در ازدحام و روند اجرای برنامه‌های مذهبی ضایع نشود.

درخواست تعطیل عمومی روز تاسوعا و عاشورا

ایشان همچنین در سال 1386 ش، با صدور پیامی ضمن دعوت از همه مذاهب و اقشار مردم کویت برای شرکت در عزاداری‌های ماه محرم، از دولت این کشور نیز خواست تا دو روز تاسوعا و عاشورای حسینی را تعطیل عمومی اعلام کند. وی از رسانه‌های کویت هم خواست، برپایی مراسم عاشورا در حسینه‌ها و مساجد را به‌طور مستقیم از تلویزیون و شبکه‌های ماهواره‌ای پخش‌ و از وزارت داخلی کویت نیز خواست امنیت لازم را برای ادای شعائر دینی تأمین کنند.

پاسخ به شبهات

آیت‌الله مُهری از جمله عالمان شیعه کویت بودند که در مواجهه با اهل‌سنت، از باب استدلال و منطق به موارد و ابهامات و اشکالاتی که مطرح می‌شد، پاسخ می‌دادند. ایشان به‌طور مستمر در برنامه‌ها و مناظره‌های تلویزیونی و جلسات پرسش و پاسخ حضور داشتند و در موضعی مسلط و با حفظ احترام مقدسات اهل‌سنت، از حقانیت تشیع دفاع می‌کردند. زمانی که عبدالعزیز آل شیخ مفتی وهابیان سعودی ادعا کرد که جشن میلاد حضرت رسول اکرم (صلی‌الله علیه وآله) هیچ اصالتی ندارد و در سنت خلفای راشدین و ائمه مهدیین شناخته شده نیست و از این طریق به برهم زدن چنین مجالسی حکم کرده بود، او با اشاره به کتب «تاریخ الخمیس» و کتاب «المواهب اللدنیه» از برگزاری جشن‌های میلاد حضرت رسول اکرم در قرن‌های گذشته خبر داده بود.

سفیر مدارا و صلح

ایشان از سوی اوقاف کویت به‌ دلیل تلاش برای وحدت میان مسلمین مورد تقدیر قرار گرفته و به‌عنوان سفیر مدارا و صلح معرفی شدند. رویکرد مسالمت‌جویانۀ شیوۀ رفتاری او موجب شد که ریاست انجمن همزیستی میان اسلام و مسیحیت را نیز بر عهده داشت. البته این شیوۀ ایشان، به مذاق طیف افراطی خوش نمی‌آمد و در روزنامه‌ها و رسانه‌های کویتی علیه ایشان نیز تبلیغاتی صورت می‌گرفت که با تشدید آن توانست در رویکرد حکومت کویت در برخورد با شیعیان و مرجع آنان تأثیر بگذارد. ایشان در دوره‌ای هم به‌ دلیل اظهارنظر دربارۀ برخی منابع درسی در نظام آموزشی کویت و انتشار آن در برخی مطبوعات از جمله روزنامه الوطن، با پیگیری و شکایت معدودی از مفتی‌های کویتی، با اتهام توهین به ابن تیمیه به پرداخت پنج هزار دینار کویت محکوم شد. این اتفاق در ادامۀ افزایش فشارهایی بود که دولت کویت برای محدود کردن شیعیان به کار بسته بود و تا اخراج برخی از شیعیان و شخصیت‌های مذهبی شیعه از این کشور و محدود کردن فعالیت بخشی دیگر ادامه پیدا کرد.

نصرالله کویت

شیعیان و مردم کویت به آیت‌الله مُهری لقب نصرالله کویت داده بودند. همان حساسیتی که ایشان نسبت به حفظ وحدت مسلمانان داشتند، در سوی دیگر در مقابله با جبهه تکفیر و افراط لحظه‌ای و ذره‌ای ملاحظه و مصلحت‌اندیش نبودند. او نمونه کامل جاذبه، مدارا و اعتدال در برخورد منطقی و مستدل توأم با احترام با اهل‌سنت بود.

واکنش به شهادت حسن شهاته

شب نیمه شعبان سال 1392 ش، خبری از مصر رسید که شیخ حسن شحاته از عالمان شیعه مصر که مهیای برگزاری جشن‌های نیمه شعبان در قاهره می‌شد، از سوی سلفی‌ها و تکفیری‌های این کشور به‌طرز فجیعی به شهادت رسید و به پیکر وی نیز اهانت‌های بسیاری شد. اتفاقی که واکنش‌های بسیاری در جهان اسلام داشت و حتی الازهر نیز آن را محکوم کرد. آیت‌الله مُهری در آن حادثه نیز در شرایطی که برخی جریان‌ها در داخل کویت به ناحق، از ایشان انتظار تسامح داشتند در بیانیۀ شدیدالحنی ضمن محکوم کردن این جنایت، خواستار اعدام عاملان این جنایت وحشیانه شد.

اهتمام به مسأله فلسطین

ایشان در قضیۀ فلسطین نیز هیچگاه سکوت نکردند و همواره با حمایت از مقاومت مردم فلسطین، بر پاک کردن دامان جهان اسلام از لکۀ ننگ رژیم صهیونیستی تأکید داشتند.

علاقه به انقلاب اسلامی و ارادت به امام و رهبری

ایشان که حضور در جوار امام خمینی را در نجف را درک کرده بودند، پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز از جمله ارادتمندان به امام و از طرفداران انقلاب اسلامی بودند که به گفته ایشان نور امید را در دل مسلمانان جهان روشن کرد و جانی دوباره به آنان بخشید. وی همواره بر رهنمودهای حضرت امام در مورد وحدت اهل‌سنت و تشیع و اینکه تفرقه‌افکنان و فتنه‌جویان نه سنی و نه شیعه هستند بلکه مزدور استعمار بوده، تأکید ویژه داشت و آن را موجب عزت و اقتدار مسلمانان می‌دانست. ایشان همچنین پیروی امام خامنه‌ای از خط مشی امام راحل و تأکید ایشان بر لزوم یکپارچگی امت اسلامی و پرهیز از تفرقه و پراکندگی و خودداری از اهانت به شخصیت‌های دیگر مذاهب اسلامی را نیز بیانگر ماهیت اصیل و پیامبر‌گونه این انقلاب اسلامی بیان می‌کرد. او در وصف حرکت سیاسی امام خمینی گفته بود: در حالیکه قدرت‌های استکباری تبلیغ می‌کردند که احکام سیاسی اسلام و قرآن در جهان معاصر قابل پیاده‌شدن نیست و از پاسخ‌گویی عاجز مانده است، نهضت امام راحل همۀ نظریه‌های غربی را باطل و نظامی پویا و زنده مبتنی بر مفاهیم والای اسلامی را بنیان نهاد. ایشان در جریان مذاکرات هسته‌ای نیز از جمله حامیان روند عزتمندانه ایران در دستیابی به فناوری هسته‌ای بودند و آن را مایۀ فخر جهان اسلام می‌دانستند^[۳].

درگذشت

سرانجام سید محمد باقر مُهری در ۱۳ تیرماه ۱۳۹۴ ش، درگذشت و جنازۀ او پس از تشییع در کویت، کربلا و نجف، در وادی السلام به‌ خاک سپرده شد.

واکنش‌ها

سفیر ایران در کویت

علیرضا عنایتی سفیر جمهوری اسلامی ایران در کویت درگذشت حجت‌الاسلام والمسلمین محمدباقر مهری از روحانیون شیعه و فعال در کشور کویت را تسلیت گفت. متن این پیام به شرح زیر است:

... إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ ^{[بقره–156]}‎

برادر گرانقدر جناب آقای سید جعفر مهری سلام علیکم

خبر درگذشت والد معزز سلاله‌السادات، حضرت حجت‎الاسلام والمسلمین محمدباقر مهری موجب تاثر و تاسف شد. اینجانب ارتحال آن فقید سعید را به جنابعالی و بستگان محترم تسلیت و تعزیت گفته، از خداوند متعال برای ایشان علو درجات و برای بستگان صبر جمیل و اجر جزیل خواهانم^[۴].

رهبر معظم انقلاب اسلامى

امام خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامى با صدور پیامی درگذشت آیت‌الله مُهری نمایندۀ مراجع شیعه در کویت را به مردم کویت و خانوادۀ ایشان تسلیت گفتند. رهبر معظم انقلاب در پیامی به «حجت‌الاسلام حسین معتوق» دبیرکل ائتلاف اسلامی ملی کویت، با اشاره به تلاش‌هاى مستمر حضرت آیت‌الله سید محمدباقر المهری در جهت تبلیغ معارف اسلامى، ایشان را منبع برکات زیادى دانستند و به مؤمنان کویت و دوستداران و علاقه‌مندان به‌ویژه خانواده مُهرى در کویت تسلیت گفته و برایشان رحمت و مغفرت از درگاه خداوند متعال مسألت کردند^[۵].

رئیس مجلس شورای اسلامی

بسم‌الله الرحمن الرحیم ... إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ ^{[بقره–156]}‎

درگذشت حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمدباقر مهری از علمای برجسته كویت و نمایندۀ مراجع تقلید در این كشور موجب تأسف و تاثر گردید. سید محمد باقر مهری از مروجین برجسته معارف تشیع و اهل‌بیت (علیه‌السلام) و دارای تالیفات فراوان دینی و مذهبی و همچنین از شخصیت‌های مهم علمی و سیاسی در كویت بودند كه همواره با مراجع عظام تقلید قم و نجف در ارتباط بودند و نقش مهمی در تقریب مذاهب اسلامی در آن منطقه ایفا كردند. اینجانب ضایعۀ ارتحال حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمد باقر مهری را به پیشگاه حضرت بقیه‌الله الاعظم، مقام معظم رهبری، مراجع عظام تقلید، حوزه علمیه و شیعیان كشور كویت و بیت مكرم ایشان تسلیت گفته؛ برای آن روحانی جلیل‌القدر رحمت و مغفرت و برای بازماندگان صبر و شكیبایی از درگاه خداوند متعال مسألت می‌كنم^[۶].