عبدالمنعم زین

عبدالمنعم زین
نام کامل	عبدالمنعم زین
اطلاعات شخصی
سال تولد	1945 م، ۱۳۲۳ ش‌، ۱۳۶۳ ق
محل تولد	لبنان شهر یاطر
دین	اسلام، شیعه
استادان	شیخ محمد تقی جواهری سید کاظم حائری سید محسن حکیم ابوالقاسم خویی سید محمد باقر صدر
آثار	مذهب اهل البیت فی فتاوی مراجع الدین و العلماء فی السنغال و موریتانیا ملکیه فلسطین فی کتب السماء و القرارات الدولیه الاسلام: عقیدتی و شریعتی فقهی و عقائدی الوصایا العشر فی التوراه والانجیل والقرآن الشذود والعاهات فی الرؤی والسلوک المواقیت الشرعیه اشعه البیت النبوی کربلاء ارض الشهاده
فعالیت‌ها	رئیس مؤسسه اجتماعی اسلامی عضو مجمع جهانی اهل بیت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

عبدالمنعم زین، روحانی تقریب‌گرای شیعۀ لبنانی، بنیانگذار و رئیس مؤسسه اجتماعی اسلامی، عضو مجمع جهانی اهل‌بیت و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی است که در اوایل سال ۱۹۶۶ م، سید محسن حکیم او را به‌عنوان نماینده خود به بغداد، سپس در سال ۱۹۶۸ م، به ناصریه فرستاد و در سال ۱۹۶۹ م، به دستور سید موسی صدر به سنگال برای رسیدگی به امور لبنانی‌های مهاجر و ترویج تشیع به سنگال رفت و با کسب جایگاهی بزرگ در بین ملت و دولت سنگال، به‌عنوان «خلیفه شیعه» شهرت یافت. و با فعالیت‌های تقریبی توانست مذهب شیعه را توسط اهل‌سنت در سنگال به رسمیت شناخته شود.

زندگی‌نامه

عبدالمنعم زین در سال ۱۹۴۵ م، در شهر یاطر در جنوب لبنان متولد شد. تحصیلات ابتدایی خود را در شهر قماطیه به پایان رساند. در سال ۱۹۵۶، در دانشکدۀ شریعت اسلامی، شاخه‌ای از الازهر لبنان، ثبت نام کرد و در سال ۱۹۶۱ م، فارغ‌التحصیل شد. در همان سال، پس از گذراندن دروس مقدماتی حوزوی در بیروت، به نجف مهاجرت کرد. در آنجا، سطوح عالی فقه اسلامی را نزد شیخ محمد تقی جواهری و سید کاظم حائری آموخت. سپس تحصیلات عالی را نزد سید محسن حکیم، ابوالقاسم خویی و سید محمد باقر صدر ادامه داد.

مهاجرت

ایشان به‌ویژه تحت تأثیر روش‌شناسی، عمق فکری و وسعت نظر سید محمد باقر صدر قرار گرفت و به یکی از همراهان و نزدیکان او تبدیل شد. در اوایل سال ۱۹۶۶ م، سید محسن حکیم او را به‌عنوان نمایندۀ خود به بغداد، سپس در سال ۱۹۶۸ م، به ناصریه فرستاد و در سال ۱۹۶۹ م، به دستور سید موسی صدر به سنگال برای رسیدگی به امور لبنانی‌های مهاجر و ترویج تشیع به سنگال رفت و با کسب جایگاهی بزرگ در بین ملت و دولت سنگال، به‌عنوان «خلیفه شیعه» شهرت یافت. آیت‌الله خویی پس از درگذشت سید حکیم، انتصاب او را تمدید کرد، همانطور که شهید صدر نیز چنین کرد.

فعالیت‌ها

فعالیت‌های تبلیغی

• رسمیت مذهب اهل‌بیت در سنگال توسط اهل‌سنت: او توانست با فعالیت‌های گستردۀ مذهبی و ایجاد روابط نزدیک و دوستانه با رهبران مذهبی اهل‌سنت، که در سنگال به‌عنوان خلیفه شناخته می‌شدند، حمایت آنها را جلب کند، تا جایی که آنها در سال ۲۰۰۲ م، بیانیه‌هایی صادر کردند و مذهب شیعه را یک مذهب اسلامی مشروع و مجاز اعلام کردند و تمام حقوق دیگران را برای مسلمانان شیعه قائل شدند. آنها همچنین با تأسیس مرکز خلافت شیعه و انتصاب شیخ عبدالمنعم الزین به‌عنوان خلیفه کل پیروان شیعه موافقت کردند.
• ترویج تشیع: در نتیجه فعالیت‌های عبدالمنعم تا سال ۲۰۰۴ م، ۱۲۰۰۰۰ نفر در سنگال به تشیع گرویدند. روش او برای معرفی مکتب اهل‌بیت (علیهم‌السلام) به مردم این بود که ابتدا کتاب‌های اسلامی به زبان ساده در مورد اصول و فروع دین به آنها می‌داد. پس از مدتی، چندین ساعت با آنها صحبت می‌کرد و در نهایت، طی بحث‌ها و سخنرانی‌ها، آنها را به خواندن شهادتین تشویق می‌کرد. برای کسانی که مکتب شیعه را می‌پذیرفتند، گواهی به زبان‌های فرانسوی و عربی به‌عنوان مدرکی دال بر گرویدن آنها به اسلام و مکتب فکری شیعه صادر می‌شد. این موضوع، امری غیرحساس بود و در بسیاری از موارد، اموری مانند ارث، ازدواج، طلاق و اخذ ویزای حج را تسهیل می‌کرد.

فعالیت‌های فرهنگی

• تلاشی برای ساماندهی وضعیت مردم لبنان؛
• تأسیس ۱۲۰ مدرسه دینی برای تحصیل هزاران طلبه دختر و پسر؛
• تأسیس مساجد و انجمن‌های مذهبی متعدد؛
• مشارکت در تأسیس ۵۰ سازمان به نام اهل‌بیت در سنگال که تحت پوشش ده‌ها مؤسسه، مسجد و تعدادی واعظ؛
• تأسیس نهاد اجتماعی اسلامی: این نهاد اجتماعی مستقل در سال ۱۹۸۱ م، در داکار تأسیس شد. این نهاد دارای مجوز رسمی مسئول امور مذهبی، فرهنگی و اجتماعی و همچنین احوال شخصیه مسلمانان لبنانی و شیعه در سنگال است که ریاست این مؤسسه بر عهده شیخ عبدالمنعم زین بوده و شامل بخش‌های مختلفی از جمله سالن اجتماعات، مسجد، دفتر اداری، کتابخانه عمومی و انجمن خیریه الهدی است و بودجه این مؤسسه از طریق کمک‌های مردمی تأمین می‌شود.

شرکت در کنفرانس وحدت

عبدالمنعم الزین در کنفرانس‌های مختلف اسلامی و شیعی، به‌خصوص در کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی که هر ساله به مناسبت هفته وحدت در تهران برگزار می‌گردد، به‌عنوان سخنران شرکت دارد.

افتخارات

به پاس قدردانی از زحمات شیخ عبدالمنعم الزین در سال ۲۰۱۴ م، رئیس جمهور سنگال، مکی سال، بالاترین مدال ملی سنگال را به او اعطا کرد و همچنین در سال‌های ۱۹۹۰ م، و ۱۹۹۸ م، مدال های ملی دیگری دریافت کرد.

آثار

کتاب‌ها

• مذهب اهل البیت فی فتاوی مراجع الدین و العلماء فی السنغال و موریتانیا؛
• ملکیه فلسطین فی کتب السماء و القرارات الدولیه؛
• الاسلام: عقیدتی و شریعتی فقهی و عقائدی؛
• الوصایا العشر فی التوراه و الانجیل و القرآن؛
• الشذود والعاهات فی الرؤی و السلوک؛
• المواقیت الشرعیه؛
• اشعه البیت النبوی؛
• کربلاء ارض الشهاده.

مقالات

• شورا: مروری بر آن و نقش آن در شکل‌دهی به نظام‌ها در مجله رساله التقریب؛
• ماهیت اعجازآمیز و معجزه بودن قرآن در مجله التوحید؛
• چشم‌اندازهای بیداری اسلامی در مجله التوحید .

دیدگاه

عوامل تحقق وحدت اسلامی

مُبلغ شیعه در سنگال در خصوص عوامل تحقق وحدت گفت: برخی از این عوامل را خدا خلق کرده است و برخی را ما با دستان خود با اعتماد به شرع ساخته‌ایم که شامل عوامل اقتصادی، سیاسی، نظامی، رسانه‌ای فرهنگی، علمی، دینی و عقیدتی می‌شود. برای مثال در زمینه عامل سیاسی برای تحقق وحدت باید پرسید، آیا کشورهای اسلامی در سطح واحدی هستند و می‌خواهند از حوزۀ اسلام دفاع کنند یا پراکنده هستند و برخی دیگری را چپاول می‌کنند؟

جواب این است که عامل سیاسی اولویت دارد، اما چگونه مسلمانان سیاست واحدی داشته باشند در حالی که می‌بینیم همدیگر را به قتل می‌رسانند، جنگ‌ها، خرابی‌ها و فشارهایی که ملت‌ها را به بیماری، فقر و جهل می‌کشد؛ اینها را چه کسانی ساخته است، به واقع، اینها را خود مسلمانان با دستانشان ترتیب داده‌اند. او ادامه داد: دشمنان، برای ما توطئه می‌کنند و با سلاح و مال علیه ما وارد عمل می‌شوند، اما این ما هستیم که توطئه آنها را عملی می‌کنیم. امروز متأسفانه دست جوانان مسلمانان فجیع‌ترین تصاویر از اسلام را در برابر کشورهای دشمن ترسیم کرده است. کشورهای غربی از اسلام‌هراسی و تروریسم سخن می‌گویند؛ اما ما چنین اسلامی نداریم. اسلام ما رحمت، آگاهی، حکمت و موعظه حسنه است و خداوند در قرآن می‌فرماید: وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ^{[عنکبوت–46]} ‎.

اسلام، دین گفت وگو

زین تأکید کرد: اسلام واقعی، اسلام گفت وگوی شرافتمندانه، آزاد و محترمانه است. گفت‌ وگویی که در آن احترام به طرف مقابل وجود دارد و از رفتار تحریک‌آمیز چشم‌پوشی و گفت‌ وگو در کمال ادب انجام می‌شود. او افزود: اینکه بگوییم من حق هستم و دشمنم باطل و دشمنم هم همین را دربارۀ خودش بگوید این اشتباه است، واقعیت این است که در یک گفت‌ وگوی محترمانه و شرافتمندانه است که می‌توانیم به این نتیجه برسیم که دیگر ارعاب و جنایت را به ما مسلمانان ربط ندهند. این اندیشمند حوزۀ تقریب گفت: قرآن دعوت به حکمت می‌کند؛ اما چه چیزی تغییر کرده، سوءبرداشت و نادانی برخی جوانانی است که از علم و اخلاق اسلامی چیزی نمی‌دانند؛ آنها افکار دشمنان، مال و سلاح را گرفته‌اند و فریب تحریف‌هایی را خورده‌اند که زنادقه و یهود طی ۲۰۰ سال اخیر در کتب حدیث، فقه و تفسیر ایجاد کرده‌ و با آن ایدۀ جدیدی درست کردند که وحدت مسلمانان را هدف گرفته است.

او افزود: ۳۰ سال قبل مثل امروز نبود، مسلمانان مثل امروز از تعصبات مذهبی حرف نمی‌زدند اما امروز شیعه و سنی از یکدیگر بدشان می‌آید و همین است که دشمن سوءاستفاده می‌کند و می‌خواهد یکی را علیه دیگری بشوراند و هیزم به آتش اختلاف می‌اندازد و جوانان نادان ما را فریب می‌دهند. شیخ زین در خصوص راه رفع این شکاف میان امت اسلامی تأکید کرد: تنها یک راه وجود دارد، اینکه اندیشمندان مسلمان گرد هم آیند و یک مطالعه و خط مشی بی‌نظیر علمی، ممتاز و پاکی را روی میراث دینی داشته باشند تا آن را از جعل و تقلب پاک کنند و فقه و حدیث ما را به همان خلوص اول خود بازگردانند که بر حضرت محمد (صلی‌الله علیه وآله) نازل شده بود و صحابه پیامبر و ائمه معصومین آن را به ما انتقال دادند.

وی تأکید کرد: اگر از اسلام پاک و خالص پیروی کردیم و آن اسلام جعلی را کنار گذاشتیم، به وحدت خواهیم رسید و از همین روست که می‌گوییم، اندیشمندان، رهبران و شخصیت‌های مؤثر امت اسلامی باید گرد هم بیایند. او افزود: آیا هیچ کنفرانسی در جهان اسلام برگزار شده است که تمام رهبران طوایف و فرقه‌های اسلامی به آن دعوت شده باشند. آیا این رهبران که از کشورهای آفریقایی و دیگر نقاط جهان اسلام هستند، امکان حضور آنها در یک کنفرانس بین‌المللی وجود دارد؟ امروز دشمن‌ترین دشمنان دنیا نظیر آمریکا، چین و روسیه هم می‌خواهند با یکدیگر در اقتصاد متحد باشند. وی افزود: اروپایی‌ها از دهه ۵۰ و ۶۰ شروع به توافق اقتصادی کردند و بیش از ۵۰ سال بر این روال ماندند. آنها از وحدت اقتصادی سخن می‌گویند که بازار مشترک اروپا خوانده می‌شد و همین، زمینه‌ساز تأسیس اتحادیه اروپا شد با وجود اینکه بین آنها اختلافاتی در سیاست، اقوام، منافع، زبان و نژاد وجود دارد.

ضرورت بازگرداندن مکتب اسلام به میراث نبوی خالص

روحانی ساکن سنگال تصریح کرد: ما مسلمانان اشتراکاتی به مراتب بیش‌تر از اروپایی‌ها برای متحد شدن داریم؛ اگرچه نژادهایمان متفاوت است که این قضیه اهمیتی ندارد. خداوند متعال می‌فرماید: يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثي‏ وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ خَبيرٌ ^{[عنکبوت–46]} ‎. وی افزود: بنابراین فرد مسلمان چه آفریقایی، اروپایی، آسیایی یا از کره مریخ باشد برترین‌های شما نزد خدا باتقواترین شماست و مسئله نژاد منتفی است. وقتی دین ما، قرآن، قبله، روزه، حج و زکات ما یکی است، فقه ما نمی‌گویم صد درصد اما ۹۰ درصد با یکدیگر مطابقت می‌کند و حتی باید گفت اختلافات فقهی بین مذاهب اهل تسنن از بین اهل‌تسنن با شیعیان بیشتر است.

روحانی مقیم سنگال گفت: بنابراین این اختلافات موجود در فروع دین نباید مانع وحدت مسلمین شود تا زمانی که دین، قرآن و پیامبر ما یکی است. مهم‌ترین چیز اخلاق است. اخلاق اسلامی ما مسلمانان هم یکی است. وی تأکید کرد: مسلمانان از شرق آسیا تا شمال آفریقا اگر با یکدیگر از نظر اقتصادی متحد می‌شدند، بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی دنیا را تشکیل می‌دادند. شیخ الزین گفت: چرا آمریکا می‌خواهد امروز از سراسر خاورمیانه خارج شود و با چین مقابله کند، علتش این نیست که چین زبان مشخصی دارد، علتش این است که چین قدرت بزرگ اقتصادی در دنیا شده است.

از همین رو به دنبال نابودی اقتصاد آن هستند. او با اشاره به وجود ظرفیت‌های عظیم نزد کشورهای اسلامی برای تشکیل قدرت اقتصادی بزرگ اسلامی در دنیا گفت: قواعد اقتصاد در کشورهای ما مسلمانان است، از نفت تا معادن و زمین‌های کشاورزی و اغلب ثروت‌های دنیا نزد ما مسلمانان است. اما جوانان نابغه ما نزد دشمنان هستند زیرا استفاده از آنها را بلد نبودیم و دشمنان از آنها نفع می‌برند. روحانی مقیم سنگال با اشاره به این جملۀ قصار از امام علی (علیه‌السلام): «الناس اعداء ما جهلوا»، گفت: مسلمانان یکدیگر را نمی‌شناسند. من تعجب می‌کنم که معتقدند خودشان علم دارند، نابغۀ عصر هستند و اگر از طائفه مشخصی باشند، دیگر طائفه را امی می‌خوانند.

جستارهای وابسته

• لبنان
• قاره آفریقا
• تقریب (مقاله)
• وحدت اسلامی
• سید موسی صدر
• مجمع جهانی اهل‌بیت
• مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

منابع

• محمد الساعدی، المعجم الوسیط فیما یخص الوحده و التقریب، تهران، المجمع العالمی للتقريب بين المذاهب الاسلامیه، سال 1431 ق، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 اسفندماه 1404 ش.

• روایتی از ۵۰ سال مجاهدت برای معرفی مکتب اهل‌بیت(ع) در سنگال، وب‌سایت ابنا، تاریخ درج مطلب: 13 خرداد 1404 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 اسفندماه 1404 ش.

• شیخ عبدالمنعم الزین در گفت‌وگو با ایکنا تأکید کرد: ضرورت احیای آموزه‌های ناب اسلامی و میراث‌ طاهر نبوی، وب‌سایت خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 10 اسفند 1400 ش، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 3 اسفندماه 1404 ش.