غنا
| غنا | |
|---|---|
 | |
 | |
| نام رایج | غنا |
| نام کامل | جمهوری غنا |
| پایتخت | آکرا |
| تعداد جمعیت | حدود ۳۵ میلیون نفر (برآورد ۲۰۲۵ م) |
| زبان | انگلیسی |
غَنا، (به انگلیسی: Ghana)، با نام رسمی جمهوری غنا، کشوری در غرب قاره آفریقا و در ساحل شمالی خلیج گینه است. این کشور از غرب با ساحل عاج، از شمال با بورکینافاسو و از شرق با توگو هم‌مرز است و از جنوب به اقیانوس اطلس راه دارد. پایتخت غنا شهر آکرا است. مساحت این کشور حدود ۲۳۸٬۵۳۷ کیلومتر مربع است و برآوردهای سازمان ملل متحد، جمعیت آن را در سال ۲۰۲۵ م، حدود ۳۵ میلیون نفر اعلام کرده‌اند. زبان رسمی غنا انگلیسی و واحد پول آن سدی غنا است. این کشور از نظر منابع طبیعی، تولید کاکائو، استخراج طلا و برخورداری از موقعیت جغرافیایی در غرب آفریقا اهمیت دارد.
جغرافیا
غنا در غرب آفریقا واقع شده و حدود ۵۶۰ کیلومتر خط ساحلی در امتداد خلیج گینه و اقیانوس اطلس دارد. این کشور از نظر جغرافیایی دارای تنوع طبیعی است و سواحل شنی، جنگل‌های بارانی استوایی و مناطق ساوانایی در شمال آن دیده می‌شوند. نصف‌النهار مبدأ از قلمرو غنا عبور می‌کند. از رودخانه‌های مهم غنا می‌توان به رود ولتا و شاخه‌های آن، از جمله ولتای سفید و ولتای سیاه، اشاره کرد. دریاچه ولتا از پهنه‌های آبی مهم این کشور و یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های مصنوعی جهان است. این دریاچه در پی احداث سد آکوسومبو بر رود ولتا در دههٔ ۱۹۶۰ م، شکل گرفت و در سال ۱۹۶۵ م، آبگیری آن آغاز شد. آب و هوای غنا گرمسیری است و شرایط اقلیمی مناطق مختلف آن با یکدیگر تفاوت دارد. در بخش جنوبی کشور، معمولاً دو دورهٔ بارانی و دو دورهٔ خشک در طول سال وجود دارد. فصل‌های بارانی جنوب عمدتاً از آوریل تا ژوئن و از سپتامبر تا نوامبر هستند. در مناطق شمالی، معمولاً یک فصل بارانی طولانی و یک دورهٔ خشک مشخص‌تر وجود دارد.
تاریخ
سرزمین غنا از هزاران سال پیش محل سکونت جوامع انسانی بوده است، هرچند دربارهٔ برخی از نخستین ساکنان آن اطلاعات تاریخی محدودی در دسترس است. در قرن دوازدهم میلادی، تجارت طلا در منطقهٔ بونو، که با نام بونومان نیز شناخته می‌شود، رونق گرفت. این تجارت در افزایش ثروت و قدرت جوامع آکان در بخش‌هایی از سرزمین غنای امروزی نقش داشت. در قرن پانزدهم میلادی، پرتغالی‌ها به سواحل این منطقه وارد شدند و سپس دیگر قدرت‌های اروپایی نیز برای گسترش فعالیت‌های تجاری، به‌ویژه در زمینهٔ طلا و محصولات محلی، در آن حضور یافتند. رقابت میان قدرت‌های اروپایی در سواحل غرب آفریقا در دوره‌های بعد گسترش پیدا کرد. در طول تاریخ، پادشاهی‌ها و حکومت‌های متعددی در سرزمین غنا شکل گرفتند. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به پادشاهی داگبون در شمال و امپراتوری آسانته یا آشانتی در جنوب اشاره کرد. این حکومت‌ها در شکل‌گیری ساختارهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی منطقه نقش مهمی داشتند.
سیاست و حکومت
غنا دارای نظام جمهوری ریاستی است. ساختار سیاسی کنونی آن بر پایهٔ قانون اساسی سال ۱۹۹۲ م، شکل گرفته است که آغازگر دوره‌ای موسوم به «جمهوری چهارم» بود. در این نظام، قوای مجریه، مقننه و قضائیه از یکدیگر تفکیک شده‌اند. رئیس‌جمهور رئیس کشور و رئیس دولت است و فرماندهی کل نیروهای مسلح را نیز بر عهده دارد. پارلمان غنا نهاد قانون‌گذاری کشور است و نظام پارلمانی آن تک‌مجلسی است. انتخابات ریاست‌جمهوری و پارلمانی به‌طور معمول هر چهار سال یک‌بار برگزار می‌شوند. قوهٔ قضائیه نیز در چارچوب قانون اساسی فعالیت می‌کند و از جمله وظایف آن رسیدگی قضایی و بررسی انطباق قوانین و اقدامات حکومتی با قانون اساسی است. نظام سیاسی غنا چندحزبی است. حزب میهن‌پرستان نوین (NPP) و کنگره ملی دموکراتیک (NDC) دو حزب اصلی این کشور هستند که در چندین دورهٔ انتخاباتی رقابت نزدیک داشته‌اند. در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۰۸ م، جان آتا میلز از حزب کنگره ملی دموکراتیک پیروز شد. پس از درگذشت او در ژوئیهٔ ۲۰۱۲ م، معاونش جان درامانی ماهاما ریاست‌جمهوری را بر عهده گرفت و در انتخابات دسامبر همان سال پیروز شد. در سال ۲۰۱۶ م، نانا آکوفو آدو از حزب میهن‌پرستان نوین، ماهاما را شکست داد و در انتخابات سال ۲۰۲۰ م، بار دیگر به ریاست‌جمهوری انتخاب شد. در انتخابات ریاست‌جمهوری دسامبر ۲۰۲۴ جان درامانی ماهاما از حزب کنگره ملی دموکراتیک پیروز شد و در ۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵ م، بار دیگر به‌عنوان رئیس‌جمهور سوگند یاد کرد. در انتخابات پارلمانی همان سال، حزب کنگره ملی دموکراتیک اکثریت کرسی‌ها را به دست آورد و آلبان باگبین به ریاست پارلمان انتخاب شد.
اقتصاد
اقتصاد غنا بر پایهٔ بخش‌های مختلفی از جمله کشاورزی، معدن، انرژی و خدمات شکل گرفته است. این کشور از تولیدکنندگان مهم کاکائو در جهان به شمار می‌رود و تولید و صادرات کاکائو از فعالیت‌های مهم کشاورزی آن است. همچنین، غنا از تولیدکنندگان بزرگ طلا در آفریقا محسوب می‌شود و استخراج این فلز نقش مهمی در بخش معدن و صادرات کشور دارد. از دیگر منابع طبیعی غنا می‌توان به نفت، منگنز و بوکسیت اشاره کرد. وجود این منابع در توسعهٔ فعالیت‌های معدنی و انرژی کشور مؤثر بوده است. با این حال، وابستگی بخشی از صادرات به مواد خام، اقتصاد غنا را در برابر نوسانات قیمت‌های جهانی این محصولات آسیب‌پذیر می‌کند. بخش خدمات نیز از بخش‌های مهم اقتصاد غنا است. فعالیت‌های مالی، ارتباطات و گردشگری در این بخش جایگاه دارند. موقعیت ساحلی، منابع طبیعی و میراث تاریخی کشور از عواملی هستند که در توسعهٔ فعالیت‌های اقتصادی و تجاری آن نقش ایفا می‌کنند.
مردم و فرهنگ
غنا کشوری چندقومیتی است و گروه‌های قومی و زبانی متعددی در آن زندگی می‌کنند. قوم آکان از گروه‌های مهم جمعیتی این کشور است و در تاریخ منطقه، به‌ویژه در شکل‌گیری حکومت‌های تاریخی و رونق تجارت طلا، نقش داشته است. تنوع قومی و تاریخی غنا در زبان‌ها، سنت‌ها و شیوه‌های زندگی مناطق مختلف آن نمود پیدا می‌کند. میراث فرهنگی غنا متأثر از تاریخ پادشاهی‌های محلی، تجارت منطقه‌ای و ارتباط با قدرت‌های اروپایی است. حکومت‌های تاریخی همچون آسانته و داگبون در شکل‌گیری سنت‌های سیاسی و فرهنگی این سرزمین تأثیرگذار بوده‌اند.
روابط خارجی و جایگاه منطقه‌ای
غنا در سازمان‌ها و فعالیت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای مشارکت دارد و در مسائل مرتبط با همکاری و ثبات در غرب آفریقا نقش‌آفرینی می‌کند. موقعیت جغرافیایی این کشور در ساحل خلیج گینه و ارتباط آن با کشورهای همسایه، در روابط تجاری و منطقه‌ای غنا اهمیت دارد.
جستارهای وابسته
منابع
- معرفی کشور غنا، معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهده: ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ ش.
کشورهای جهان | |
|---|---|
| قاره اروپا | |
| قاره آسیا |
|
| قاره آفریقا | |
| قاره آمریکا | |
| قاره اقیانوسیه | |
| قاره جنوبگان |
|
 | |