خابطیه

خابطیه
نام	خابطیه
موسس	احمد بن‌ خابط معتزلی
عقیده	1.مسیح همان خداوند است که بر جسم خود درع ( زره) پوشانده است. 2. به تایید قرآن، همه انواع حیوانات اعم از پرنده، چرنده، خزنده و .... مانند انسان‌ها دارای امت و رسولی هستند.

خابطیه شاخه‌ای از «قدریه» و از پیروان احمد‌ بن‌ خابط بودند.

شرح حال موسس

احمد‌ بن‌ خابط معتزلی از بزرگان معتزله در قرن سوم هجری‌قمری است. نام پدر وی در برخی از منابع، حائط ضبط شده است، ولی عبدالقاهر بغدادی و محمد شهرستانی، نام وی را خابط دانسته او را از شاگردان نظّام، دانشمند بزرگ به حساب آورده‌اند. البته برخی نیز نام او را حافظ دانسته‌اند..

اندیشۀ مؤسس

مؤسس این فرقه معتقد است که مسیح همان خداوند است که درع و زره جسمانی پوشیده است. همچنین معتقد است که همه انواع حیوانات اعم از خزنده و چرنده، مانند انسان‌ها دارای امت و رسولی هستند، زیرا خداوند فرمود: وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ ... ^{[انعام–38]} ‎؛ هیچ جنبنده‌ای در زمین و هیچ پرنده‌ای که با دو بال خود پرواز می‌کند، نیست مگر اینکه امت‌هایی همانند شما هستند».

و باز فرمود: إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا ۚ وَإِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ ^{[فاطر–24]} ‎؛ ما تو را به‌ حق برای بشارت و انذار فرستادیم و هر امتی در گذشته، انذارکننده‌ای داشته است! در نتیجه امتی نیست که خداوند برای آنها پیامبری نفرستاده باشد.

عقاید کلی

خابطیه معتقدند که خداوند تدبیر کار جهان را در اختیار عیسی‌ بن‌ مریم ‌(علیه‌السّلام) قرار داد و آن‌ حضرت، دومین آفریدگار جهان است. در باور آنها، بنابر اصل تبنّی (فرزند‌خواندگی) مسیح پسر خداوند است، ولی از وی متولد نشده است و او کسی است که در آخرت به اعمال مردم رسیدگی می‌کند. می‌گویند که مسیح پدرش آدم را آفرید و اضافه می‌کنند که روح آدمی در هیاکل مختلف متناسخ و از بدنی به بدن دیگر منتقل می‌شود. به باور آنها نه قیامتی وجود دارد و نه بعث و حشر و نشوری.

جستارهای وابسته

• مسیح
• معتزله
• قدریه

منابع

• دائرة المعارف فرق اسلامی، مدخل احمد بن‌ خابط، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 فروردین‌ماه 1405 ش.
• محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، چ دوم، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 فروردین‌ماه 1405 ش.
• عبدالقاهر بن‌ طاهر بغدادی، الفرق بین الفرق، با اهتمام محمد زاهد بن‌ حسن الکوثری، قاهره، سال 1948 م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 فروردین‌ماه 1405 ش.
• عبدالکریم شهرستانی، الملل و النحل، با تصحیح و تعلیق شیخ احمد فهمی محمد، قاهره، سال 1948 م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 فروردین‌ماه 1405 ش. .
• عبدالقاهر بن‌ طاهر بغدادی، الملل و النحل، تحقیق نادر البیرنصری، بیروت، سال 1970 م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 فروردین‌ماه 1405 ش.
• یحیی بن‌ مرتضی یمانی، المنیة و الامل، تحقیق محمدجواد مشکور، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 18 فروردین‌ماه 1405 ش.