رستمیه
| رستمیه (رستمیان) | |
|---|---|
 | |
| نام | رستمیه (رستمیان) |
| نام رایج | رستمیه |
رستمیه،(وهابیت رستمیه یا وهابیت اباضیه) شاخهای از فرقه اباضیه در شمال آفریقا هستند[۱].
انتشار کتاب الوهابیه الرستمیه: ضلال مبین و عداء للدین
عبداللطیف بن عبدالعزیز آل شیخ وزیر امور اسلامی، دعوت و ارشاد عربستان سعودی با انتشار کتابی تحت عنوان: «الوهابیه الرستمیه: ضلال مبین و عداء للدین» (وهابیت رستمیه: گمراهى آشکار و دشمنى با دین) اقدام به نقد اعتقادات اباضیه نموده، به اختلافات عمیق و ریشهدار اعتقادى بین وهابیت و اباضیه، دامن زده است. این موضوع طى در روزهاى اخیر به یکى از مسائل چالشبرانگیز و پرسر و صدا در فضاى رسانهاى عمان تبدیل شده است.
وهابیت رستمیه
وهابیت رستمیه یا وهابیت اباضیه فرقهاى از مذهب اباضیه است که در اواخر قرن دوم هجرى قمری در شمال آفریقا توسط عبدالوهاب بن عبدالرحمن بن رستم به وجود آمده و با وهابیت سعودى که یک جنبش به اصطلاح بنیادگرای سنى و با عقاید محمد بن عبدالوهاب در قرن دوازدهم هجرى آغاز شده است، هیج ارتباطى ندارد. در همین رابطه روزنامۀ دولتى عمان در تاریخ سهشنبه ٢٢ خرداد ماد 1403 ش، با انتشار مقالهاى تحت عنوان «کتاب الوهابیه الرستمیه و ضجیج التواصل الاجتماعى» (کتاب وهابیت رستمیه و هیاهوی شبکههای اجتماعی) به قلم بدر العبرى نویسنده. پژوهشگر امور اسلامى و کارشناس اداره تحقیقات دینی وزارت اوقاف و امور دینی سلطنت عمان. اقدام کرد؛ این مقاله، کتاب منتشر شده توسط وزیر سعودی را اقدامی بر خلاف مناسبات حاکم بین دو کشور عمان و عربستان است و آن را تفرقهبرانگیز توصیف نموده و تاکید میکند طرز تفکر برخی از علمای دینى که هنوز در توهم اختلافات و درگیریهاى فرقهای هستند در گفتمان غالب کنونی بهویژه در میان نسل جوان جایگاهی ندارند. و نتیجه این تفکرات اگر با سیاست در پیوند باشد به چیزی جز نفرت، خشونت و افراطگرایی نخواهد انجامید.
این مقاله در ادامه به جایگاه حقوقى نویسنده (وزیر امور اسلامی، دعوت و ارشاد عربستان سعودى) میپردازد و مىنویسد: هر کسى حق دارد با تحقیق و نگارش، از عقاید خود دفاع کند و آلشیخ نیز به عنوان کسانیکه سلسله نسب آنان به محمد بن عبدالوهاب بازمیگردد؛ میتوانند این کار را انجام دهند، ولى طرح این دیدگاه از طریق نهادهای رسمی مذهبی و انتشار این افکار از طریق این نهادها، برخلاف کارویژه وحدت آفرین آنهاست. وی در ادامه. کتاب «وهابیت رستمیه» را از نظر روش شناختی، ضعیف توصیف نموده و پر چالشترین بخش کتاب را بخش ارجاع به متون تاریخى میداند که شرایط خاص خود را داشته است و اکنون با خوانش منفى آنها، صلح اجتماعی را به خطر انداخته ممکن است گروههاى افراطى را به سوء استفاده از آن وا دارد. موضوع اختلافى یادشده به ویژه بعد از پرداختن به آن توسط برخى از چهرهها و نویسندگان شاخص عمانی، به موضوعی داغ در فضاى مجازى و رسانهاى عمان تبدیل شده است.
بیان عبدالله الوهیبى
در همین باره، عبدالله الوهیبى نویسندۀ مطرح عمانی، در سکوى اجتماعى ایکس نوشته است: «چرا جماعت علماى عربستان جرات ندارند در باسخ به بیدینترین خلق خدا که همزمان با اعیاد مختلف حرمت حرمین شریفین را زیر پا میگذارند، یک کتاب بنویسند و علاوه اگر عربستان توانایی دارد که مشرکان را در مهمانیها و اعیاد خود جاى دهد، پس چرا توان جذب فرزندان مسلمان را از فرقههاى دیگر ندارد؟!».
دیدگاه برخی از اشخاص
شخصی دیگر ضمن اشاره به اینکه طبق شنیدهها، این کتاب در عربستان به حجاج عمان داده شده نوشته است: درباره موشکهاى قارهپیما شنیده بودیم، ولى امروز وقاحتى را میبینیم که حد و مرز ندارد.! تصور کنید از زائران عمانی با کتابی پذیرایی شود که اعقاداتش را به چالش بکشد و به او تهمت بزند. در واقع، وهابیت و اباضیه اختلافات اعتقادى عمیق و تاریخى با یکدیگر داشتهاند به طوریکه علمای تندرو وهابی، اباضیه را حتى مسلمان هم نمیدانند و گاهی آنها را تکفیر نیز میکنند، حال آنکه در جهت مقابل، روحیۀ متعادل اباضیه همواره با روحیه خشن و تند وهابى در تضاد و تنافى بوده بهگونهای که این وضعیت در آثار علماى اباضیه نیز مشهود است. در عینحال، یکى از تهدیدهایی که عمان همواره در برابر آن واکنش صریح نشان میدهد، نفوذ و گسترش تفکرات وهابی و افراطى در جامعه آن کشور است، به ویژه که برخی از قبایل عمانی، وهابی هم بودهاند و دامن زدن به این اختلافات، تهدید امنیتى جدىای را براى این کشور ایجاد میکند. در عینحال و با وجود اختلافات فرقهاى و مذهبی، دو کشور در پرتو مناسبات خوب سیاسی تلاش کردهاند تا جلو بروز و ظهور این اختلافات را بگیرند. با وجود این، انتشار کتابى که در واقع پاسخ و توهینی آشکار به مذهب اباضیة بوده آن هم از سوی مقام رسمى و مذهبی عربستان، اقدامی عجیب، چالش برانگیز و البته مبهم اسث که چگونه در وضعیت فعلی، مسئولى در جایگاه وزیر امور اسلامی دعوت و اداره ارشاد عربستان، چنین کتابی را منتشر کند!
واکنش گستردۀ عمانیها
بدیهی است عمانیها تاکنون در سطح رسمى واکنش آشکارى به این موضوع نداشتهاند؛ (اگرچه که میتوان انتشار مقالۀ مذکور در رسانه دولتى عمان را پاسخى شبه دولتى به انتشار این کتاب تلقی کرد)، ولى این موضوع در رسانههای مجازی و در سطح ائمه جمعه و جماعت، با واکنش گستردۀ عمانیها به عنوان پیروان اصلى مذهب اباضیه مواجه بوده است. از سوى دیگر، این موضوع شاید در نگاه اولیه نوعى اقدام عادى و صرفا در قالب چاپ یک کتاب تلقى شود، اما اگر اقدام یاد شده را اگر کنار سایر اقدامات رسانهاى و مجازى عربستان در نکوهش جدایی عمان از سایر کشورهاى عضو شوراى همکارى در اعلام همزمان مناسبتهایى همچون اعیاد فطر و قربان، قرار دهیم و یا حملات رسانهای گسترده آنها به ویژه در مقطع اخیر به شیخ احمد الخلیلى مفتى این کشور به جهت حمایتهای وى از حماس و غزه و اتهام وى به تکفیر و تشیع به حساب آوریم؛ آنگاه میتوان معنایى دیگر از این موضوع درک کرده، انتشار این کتاب را در مقطع فعلى، چندان غیرهماهنگ و شخصى تلقى نکنیم.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، چ دوم، ص 203.
منابع
- محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، چ دوم ، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 8 اردیبهشتماه 1405 ش.
