اباحیه

اباحیه
نام	اباحیه
عقیده	رفتار خلاف شرع را مباح می‌دانند

اباحیه، فرقه‌‌ای است که پیروانش، رفتار خلاف شرع را مباح می‌دانند.

معنای لغوی اباحیه

اباحیه از ریشه بَوح و بُوْح به معنای مباح کردن، حلال دانستن و جایز شمردن است.

معنای اصطلاحی اباحیه

اباحیه در اصطلاح، به فرقه‌هایی گفته می‌شود که اعتقادی به وجود تکلیف ندارند و ارتکاب حرام را روا می‌دانند. در بیان دیگر، اباحه‌گری معمولا بر افعال سهل‏‌انگارانه اخلاقی که منع شرعی و عرفی دارد اطلاق می‏‌شود، چنانکه بعضی از فرقه‌های غلاة و متصوّفه به این صفت متهم شده‌اند.

اباحیه در نگاه صوفیان

اباحیه در نگاه صوفیان به کسانی گفته می‌شود که خود را مقید به قیود و وظایف شریعت نمی‌دانند و می‌گویند تقید به احکام شریعت، کار عوام است.

علاوه، بعضی از غلاة شیعه می‏‌گفتند که ما باید بار تکلیف را از دوش برداریم و هیچ فعلی را بر خود حرام نکنیم. برخی دیگر می‌گفتند که مقصود از حرام و حلالی که در قرآن و سنت آمده است، تبرّای از دشمنان امامان و تولای به ایشان و دوستان ایشان است. بعضی معتقد بودند که شناختن امام و مهر ورزیدن به وی برای ایشان کافی است و همین موجب می‌شود که نیازی نداشته باشند تا از کارهای حرام پرهیز کنند و چنین اموری را بر خود مباح می‌دانستند. عبدالقاهر بغدادی در کتاب «الفرق بین‌الفرق» از بعضی فرقه‌های اباحه‌گرا نام برده است و می‏‌نویسد: «بابکیه» را در کوهستان‌شان جشنی است و در آن شب مردان و زنان‌شان گرد هم می آیند و شراب می خورند و ساز و نای می نوازند، ناگاه چراغ را خاموش کرده جامه از تن برمی کنند و مردان با زنان در می آویزند. «معتزله» می‏‌گفتند: آیا افعال آدمی را پیش از وحی یا در فاصله میان دو وحی باید اصولا مجاز شمرد یا ممنوع؟ و چون آنان میزان «عقل» را در «حسن و قبح اعمال» جاری می‌دانستند می‏‌گفتند: افعال خوب و سودمند روا و افعال زشت و زیان‏ بخش ناروا است. جاحظ (از بزرگان معتزله) می‏‌گفت: هر چه در قرآن و سنت نهی نشده باشد، مباح مطلق است. «اسماعیلیه» می‏‌گفتند: «اذا ظهرت الحقایق، بطلت‌ الشرایع» یعنی اگر حقایق دین آشکار شود، شرایع و قوانین باطل می‏‌شود.

جستارهای وابسته

• شرع
• حلال
• حرام

منابع

• میرسید شریف جرجانی، التعریفات،، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 8 دیماه 1404 ش.

• ابن‌نجیم المصری،بحرالرائق، بیروت، انتشارات دار الکتب العلمیة، چ اول، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 8 دی‌ماه 1404 ش.

• محمد بن علی تهانوی، کشّاف اصطلاحات‌الفنون، با کوشش آلویس شپرنگر، کلکته، سال ۱۸۶۱ م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 8 دی‌ماه 1404 ش.

• محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، چ دوم، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 8 دی‌ماه 1404 ش.

• عبدالرحمن جامی، نفحات‌الانس، با کوشش مهدی توحیدی پور، تهران، سال 1337 ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 8 دی‌ماه 1404 ش.