اخنسیه

اخنسیه
نام	اخنسیه
موسس	اخنس‌ بن‌ قیس
عقیده	پیرو خوارج

اخنسیه، از جمله فرقه‌های ضاله‌ای است که از خوارج منشعب شده است. آنها از اصحاب اخنس بن قیس از فرقه ثعالبه هستند.

مؤسس

رئیس این فرقه اخنس‌ بن‌ قیس است.

اخنس در لغت به معنای متعددی آمده است، ولی در معنای رایج‌تر، خنس یعنی کنار رفتن، واپس ماندن و یا کسی که دارای بینی کج بوده و سر بینی او بلند باشد.

تاریخچه

در طول تاریخ اسلام، گروه‌های انحرافی فراوانی وجود داشته است که هر کدام به سهم خود، ضربه‌‌های سختی را به دین اسلام وارد کرده‌اند که شاخص‌ترین آن، خوارج می‌باشد. این گروه بعد از رسول خدا صلوات الله علیه و در زمان علی بن ابی‌طالب (علیه‌السّلام) خروج کرده در برابر حضرت قرار گرفتند. پیامبر (صلّی‌الله علیه وآله)‌ درباره آنها چنین فرمود: «فاذا خرجوا فاقتلوهم ثم اذا خرجوا فاقتلوهم؛ هنگامی که خروج کنند آنها را به قتل برسانید سپس هنگامی که خروج کنند آنها را به قتل برسانید.

عقاید اخنسیه

اخنس در آغاز کار در موالات (مهربانی) با کودکان با «ثعالبه» هم‌داستان بود. سپس از آنان روی گردانید و گفت بر ماست که درباره همه کسانی که در «دار تقیه» هستند، درنگ کرده بازایستیم آنگاه به دوست گرفتن یا کافر شمردن آنان دست یازیم. ایشان قتل پنهانی و یا ناگهانی (ترور) مخالفان را ناروا دانسته، گفتند اگر کسی از اهل قبله بر ایشان پیش دستی به جنگ کند و سپس زینهار خواهد، باید پذیرفت. این گروه حق جنگ ابتدایی با اهل قبله ندارند تا اینکه آنها را به دین دعوت کنند اگر امتناع کردند کشته می‌شوند مگر اینکه به عینه برخلاف حرف‌شان علم پیدا کنیم و همچنین گفته شده است که آنها ازدواج زنان مسلمان را با مشرکان قوم خودشان که اصحاب کبائر هستند جایز می‌دانند. اخنس را بدین گفتار پیروانی فراهم گشت. اخنس از دیگر ثعالبه بیزاری جست و ثعالبه هم از آنها دوری و بیزاری جستند. همچنین مولا می‌تواند زکات عبدش را بگیرد و اگر عبد فقیر و محتاج شد، زکاتش را به او پرداخت کند.

جستارهای وابسته

• خوارج
• ثعالبه

منابع

• محمدرضا جلالی نایینی، توضیح الملل، (ترجمه کتاب الملل و النحل عبدالکریم شهرستانی) تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 22 دی‌ماه 1404 ش.
• سید علی‌اکبر قرشی، قاموس قرآن، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلامیة، سال 1371 ش، چ ششم، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 22 دی‌ماه 1404 ش.

• محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 22 دی‌ماه 1404 ش.

• عبدالقاهر بن طاهر بغدادی، الفرق بین الفرق، تحقیق مجدی فتحی السید، قاهره، انتشارات مکتبة التوفیقیة، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 22 دی‌ماه 1404 ش.

• قاضی سید نور‌الله شوشتری، احقاق الحق و ازهاق الباطل، با تعلیقات سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی، قم، مکتبة آیة‌الله المرعشی النجفی، چ اول ،تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 22 دی‌ماه 1404 ش.