جعفریه (پیروان فقهی جعفر بن محمد)
| جعفریه (پیروان فقهی جعفر بن محمد) | |
|---|---|
 | |
| نام | جعفریه (پیروان فقهی جعفر بن محمد) |
| نام رایج | جعفریه |
جعفریه، از پیروان فقهی حضرت امام جعفر صادق (علیهالسّلام) (80-148 ق) ششمین امام شیعه امامیه هستند.
تاریخچه
دوره زندگانی امام صادق (علیهالسّلام) مصادف با اواخر دوره بنیامیه و اوایل روزگار بنیعباس بود. بنابراین، بهسبب اختلافاتی که میان امویان و عباسیان وجود داشت، شیعیان فارغالبال بوده و نیز به سبب طولانی بودن عمر حضرت صادق (علیهالسّلام) نسبت به دیگر امامان؛ دستگاه حکومتی بنیامیه و بنیالعباس فرصت مزاحمت برای آن حضرت و نیز شیعیان را نداشتند.
آن حضرت در مدت طولانی امامت خود، موفق شد تا نظم و ترتیبی به وضعیت «شیعه» امامیه بدهند و فقه شیعه را تدوین نمایند، از اینجهت، امام صادق (علیهالسّلام) را «حبرالامة» یعنی دانشمند امتاسلام و فقیه آلمحمد (صلّیالله علیه وآله) خواندهاند. بیشتر احادیث فقهی «شیعه» از آنحضرت روایت شده است و به همین دلیل، فقه شیعه را «فقه جعفری» و مذهب او را «مذهب جعفری» نامیدند.
در مجلس درس امام که در مدینه تشکیل میشد، جمع بسیاری از بزرگان حاضر میشدند و از محضر ایشان کسب فیض میکردند که میتوان به ابوحنیفه، مالکبنانس، جابر بن حیان، زرارة بن اعین و دو فرزندش، به عنوان مشهورترین شاگردان آن حضرت اشاره کرد.
وجه تسمیه
جعفریه در واقع به معنای فقه جعفری است، چون بسیاری از احادیث فقهی شیعه و مستندات آن نسبت به دیگر امامان، از حضرت صادق (علیهالسّلام) روایت شده است. از اینرو، فقه امامیه را فقه جعفری و مذهب شیعه را مذهب جعفری نیز نامیدهاند[۱][۲][۳][۴].
موارد اختلافی فقه جعفری با مبانی فقهی اهلسنت
مهمترین اختلاف شیعه با اهلسنت درباره جانشینی رسول خداوند است که شیعه آن را به «نصّ جلیّ» و اهلسنت به اختیار و انتخاب امت میدانند.
اما به جز این مسئله اساسی، اختلافات شیعه و سنی در اجتهاد و ادله و اصول و فروع عبادات و معاملات و نکاح است. مبانی تشریع در مذهب شیعه «کتاباللّه»، «سنت»، «اجماع» و «عقل» است. در سنت رسول خدا (صلّیالله علیه وآله)، شیعه احادیثی را میپذیرد که از صافی عترت یعنی اهلبیت رسولخدا (صلّیالله علیه وآله) گذشته باشد و آن احادیث در نزد ایشان معروف به «اخبار» است.
«اجماع» نزد شیعه، اتفاق علمای شیعه امامیه است بر قول امام معصوم. «قیاس» نزد اخباریون شیعه حرام ولی نزد «اصولیون» مورد قبول است. در فروع فقه، مذهب «شیعه امامیه» با مذهب شافعی اختلاف چندانی ندارد. از مسائل مورد اختلاف ایشان با سنت و جماعت، جایز دانستن «متعه» و یا زناشویی موقت و بعضی از مسائل ارث و غیره است. شیعه امامیه جعفریه درباره «عدل» معتقد است که عدل از «صفات ثبوتیه» خداوند است و تصوّر عدول از آن و گرائیدن خدا به ستم، جایز نیست. خداوند بندگانش را به تکالیف خارج از طاقت و تحمل وادار نمی کند و بیش از آنچه سزاوارش هستند، آنان را عذاب نمیکند و چون «عادل» است، پس هرگز از او فعل قبیح صادر نمیشود، در حالیکه قادر بر آن است و چون خداوند «حکیم» است، پس باید افعالی که از او صادر میشود بر اساس حکمت و بر حسب نظام اکمل باشد[۵][۶][۷][۸].
جستارهای وابسته
- ابوحنیفه
- مالک بن انس
- زرارةبناعین
- شیعه امامیه
- اجماع
- بنیامیه
- بنیعباس
- سنی
- سنت
- اجماع
- عقل
- مذهب شافعی
- اجماع
پانویس
- ↑ دلائل الامامة، منسوب به محمد بن جریر طبری آملی، قم، انتشارات موسسه البعثة، سال 1413 ق، ج ۱، ص ۲۴۷.
- ↑ ابن عطیة، المناظرات بین فقهاء السنة و فقهاء الشیعة، بیروت، سال 1419 ق، ج ۱، ص ۶۳.
- ↑ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۴۷، ص ۹.
- ↑ علی کاشف الغطاء، ادوار علم الفقه و أطواره، بیروت، سال 1399 ق، ج ۱، ص ۱۰۰ـ۱۰۴.
- ↑ محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، چ دوم، ص 140 با ویرایش و اصلاح عبارات.
- ↑ صبحی رجب محمصانی، فلسفة التشریع فی الاسلام، ص 53- 56.
- ↑ عقاید الشیعة، ص 15- 17.
- ↑ محمدحسین کاشفالغطاء، اصل الشیعة و اصولها.
منابع
- دلائل الامامة، منسوب به محمد بن جریر طبری آملی، قم، انتشارات موسسه البعثة، سال 1413 ق، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 21 اسفندماه 1404 ش.
- ابن عطیة، المناظرات بین فقهاء السنة و فقهاء الشیعة، بیروت، سال 1419 ق، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 21 اسفندماه 1404 ش.
- محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 21 اسفندماه 1404 ش.
- علی کاشف الغطاء، ادوار علم الفقه و أطواره، بیروت، سال 1399 ق، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:21 اسفندماه 1404 ش.
- محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، چ دوم، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 21 اسفندماه 1404 ش.
- صبحی رجب محمصانی، فلسفة التشریع فی الاسلام، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 21 اسفندماه 1404 ش.
- عقاید الشیعة، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 21 اسفندماه 1404 ش.
- محمدحسین کاشفالغطاء، اصل الشیعة و اصولها،تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 21 اسفندماه 1404 ش.
